Արամ Մեհյան

by

Ամպրոպը ճայթեց հայոց երկնքում,

Եթե քնած եք, արթնացեք քաջե’ր,

Վահագնի սուրը ձեզ է սպասում,

Ձեզ են սպասում բազմաթիվ ջահեր:

Ասում եք՝ ո՞ւր է սուրը Վահագնի,

Ո՞Ւր են ջահերը մեր ազատության,

Մի՞թե կարող ենք դարավոր քնից

Մաքրել պատերը հինավուրց մեր տան:

Այո’, կարո’ղ եք, — պայթեց երկինքը,

Քաջերը շատ են, հերոսները՝ քիչ,

Հայրենի հողում ամեն մանկիկը

Պիտի արձակի հերոսակա’ն ճիչ…

* * *

Լեռան գագաթին, ուր բարդիները

Մի աստվածային շվաք են ստեղծում

Տաճար էր կանգնած: Տարեց քրմերը

Ամեն առավոտ աղոթք էին երգում:

Տաճարը տոնն էր Հայ Աստվածների,

Նրանք այնտեղ էին հանգիստը առնում,

Կապտորակ, ծավի երկինքը բարի

Քաղցր աչքով էր տաճարին նայում:

Բայց եկան օրեր՝ ահեղ, ահարկու,

Տաճարն ավերվեց հրով ու սրով,

Քրմերը մեռան կատաղի կռվում,

Կորավ երկնքի հեզ ժպիտը մով:

Լեռան գագաթին, ուր տաճարն էր սեգ

Տնկվեց «զորավոր» փայտակուռ մի խաչ,

Լեռների վրա տարածվեց մի մեգ

ՈՒ մարդիկ հագան սևագույն վեղար:

Իսկ հետո ամբողջ տարիներ անցան,

Իսպառ ավիրվեց հնի շենքը մեր

ՈՒ փայտե խաչը մի մատուռ դարձավ

Եվ ապրեց դարեր, ահավոր դարեր:

Մարդիկ կարծեցին, թե՝ վերջ, մահացան

Հայ աստվածները գոյության կռվում,

Իր երկրից քշված ու մերժված հրեան

Մի նոր դրախտ է մեր երկրում կերտում:

Բայց երկնակարկառ մեր սեգ լեռներում

ՈՒ մշուշապատ կիրճերում մեր մութ

Գաղտնի ծվարած լույս-մեհյաններում

Դեռ բոցկլտում է սրբազան մի հուր:

                                          * * *

Լեռան գագաթին, տաճարի տեղում

Այժմ ավերակ մատուռն է կանգնած:

Շուրջը խավար է անլույս գիշերում,

Շուրջը ամայի ամեն ինչ թոշնած:

Բայց ամեն տարի, տարին մի անգամ,

Երբ Հայոց երկրում գարունն է բացվում,

Մատուռի շուրջը տոն է մոգական.

Հայ Աստվածները երկիր են իջնում:

Խորանի վրա հրեա Աստծու

Նորից խարույկ է բոցկլտում պայծառ

Մատուռի քարե պատերը անձուկ

Անհետանում են բացերում անծայր:

Տաճար է դառնում մատուռն ավերակ,

Շուրջպար են բռնում Աստվածները հին,

Մի քանի վայրկյան դառնում են կրակ

Անգամ սրտերը լուռ շիրիմների:

Վայրկյաններ տևեց նրանց պարը: Վերջ:

ՈՒ անհետացան աստվածները հին,

Բայց հրի կարոտ մեր սրտերի մեջ

Միշտ բոցկլտում է կրակը անգին…

Ռեքվիեմ՝ վերածննդից առաջ 

Տեսնում եմ ինձ՝ կախված պարանից,

Աչքերս հանած ու պատռած բերան,

Տեսնում եմ սգող մայրական սրտից

Մասնատված որդու արցունքի վարար:

Տեսնում եմ դիեր, գանգեր բազմազան,

Արյուն եմ տեսնում, գիշատիչ գազան,

Փսլնքոտ երախ, սրած մագիլներ

Եվ անօթևան բազում հոգիներ…

Ձայներ եմ լսում ահարկու, խեղդված,

Հավերժ լռություն աղերսող ձեռքեր,

Խելագար աչքեր ու հենց նոր ծնված

Փոքրիկի մարմնին՝ դանակի հետքեր:

Չկա սրբություն, տրորված է այն,

Մեռած է նաև արդարությունը,

Նեռն է ուղեկցում չարին լռելյայն, —

Զարկի’ր յաթաղան, թափի’ր քո թուրք թույնը:

Զարկի’ր անվրեպ, զարկի’ր անխնա,

Եվ թող հայ կոչվածն իր տեղն իմանա,

Թող ձուլվի հողին կամ թող ծնկի գա,

Որ թուրք ասկյարի չափը իմանա:

…Բայց սխալվեցին, ապրում է հայն ու

Դրոշ պիտի պարզի Մասիսի գագաթին,

Կյանքի է կոչում իր սերունդներին,

Վրեժ է երգում և ոչ՝ իր վայը:

Ոսկի հասկեր են բռնել դաշտերը,

Անտառը նորից զմրուխտ է հագել,

Գործի է անցել ծերուկ ռանչպարը,

Իր թոռներին է հայությամբ օծել:

ՈՒ թոռները նրա դյուցազուն,

Արդեն խմբերով Գառնի են գալիս

Եվ հայ հեթանոս այս տաճարում

Արդար Վրեժի երդում են տալիս:

Երդվում են քշել օտարին՝ տանից,

Երդվում են Նախնյաց Օջախը շինել,

Վահագն աստծուց ուժ են ստանում

ՈՒ սիրով լցվում Աստղիկից գեղուն:

Հավատում են վաղվա օրվան,

Եթե նույնիսկ չտեսնեն,

Պատգամում են սերունդներին,

Որ հորովելները երգեն…

Հո’լ արա, եզո ջան,

Հո’լ արա, ախպեր ջան,

Արարիչն է մեզ հետ,

Դեռ կոմիտասներ կգան

Վեվ Արյան (Վլադիմիր Խաչատրյան)   

           

«Հայ Արիներ» Թիվ 40,   հունիս 2004թ. 

Ասում եք՝ ո՞ւր է սուրը Վահագնի,

Ո՞Ւր են ջահերը մեր ազատության,

Մի՞թե կարող ենք դարավոր քնից

Մաքրել պատերը հինավուրց մեր տան:

Այո’, կարող եք, — պայթեց երկինքը,

Քաջերը շատ են, հերոսները՝ քիչ,

Հայրենի հողում ամեն մանկիկը

Պիտի արձակի հերոսական ճիչ

* * *

Լեռան գագաթին, ուր բարդիները

Մի աստվածային շվաք են ստեղծում

Տաճար էր կանգնած: Տարեց քրմերը

Ամեն առավոտ աղոթք էին երգում:

Տաճարը տոնն էր Հայ Աստվածների,

Նրանք այնտեղ էին հանգիստը առնում,

Կապտորակ, ծավի երկինքը բարի

Քաղցր աչքով էր տաճարին նայում:

Բայց եկան օրեր՝ ահեղ, ահարկու,

Տաճարն ավերվեց հրով ու սրով,

Քրմերը մեռան կատաղի կռվում,

Կորավ երկնքի հեզ ժպիտը մով:

Լեռան գագաթին, ուր տաճարն էր սեգ

Տնկվեց «զորավոր» փայտակուռ մի խաչ,

Լեռների վրա տարածվեց մի մեգ

ՈՒ մարդիկ հագան սևագույն վեղար:

Իսկ հետո ամբողջ տարիներ անցան,

Իսպառ ավիրվեց հնի շենքը մեր

ՈՒ փայտե խաչը մի մատուռ դարձավ

Եվ ապրեց դարեր, ահավոր դարեր:

Մարդիկ կարծեցին, թե՝ վերջ, մահացան

Հայ աստվածները գոյության կռվում,

Իր երկրից քշված ու մերժված հրեան

Մի նոր դրախտ է մեր երկրում կերտում:

Բայց երկնակարկառ մեր սեգ լեռներում

ՈՒ մշուշապատ կիրճերում մեր մութ

Գաղտնի ծվարած լույսմեհյաններում

Դեռ բոցկլտում է սրբազան մի հուր:

                                          * * *

Լեռան գագաթին, տաճարի տեղում

Այժմ ավերակ մատուռն է կանգնած:

Շուրջը խավար է անլույս գիշերում,

Շուրջը ամայի ամեն ինչ թոշնած:

Բայց ամեն տարի, տարին մի անգամ,

Երբ Հայոց երկրում գարունն է բացվում,

Մատուռի շուրջը տոն է մոգական.

Հայ Աստվածները երկիր են իջնում:

Խորանի վրա հրեա Աստծու

Նորից խարույկ է բոցկլտում պայծառ

Մատուռի քարե պատերը անձուկ

Անհետանում են բացերում անծայր:

Տաճար է դառնում մատուռն ավերակ,

Շուրջպար են բռնում Աստվածները հին,

Մի քանի վայրկյան դառնում են կրակ

Անգամ սրտերը լուռ շիրիմների:

Վայրկյաններ տևեց նրանց պարը: Վերջ:

ՈՒ անհետացան աստվածները հին,

Բայց հրի կարոտ մեր սրտերի մեջ

Միշտ բոցկլտում է կրակը անգին

Ռեքվիեմ՝ վերածննդից առաջ

Տեսնում եմ ինձ՝ կախված պարանից,

Աչքերս հանած ու պատռած բերան,

Տեսնում եմ սգող մայրական սրտից

Մասնատված որդու արցունքի վարար:

Տեսնում եմ դիեր, գանգեր բազմազան,

Արյուն եմ տեսնում, գիշատիչ գազան,

Փսլնքոտ երախ, սրած մագիլներ

Եվ անօթևան բազում հոգիներ

Ձայներ եմ լսում ահարկու, խեղդված,

Հավերժ լռություն աղերսող ձեռքեր,

Խելագար աչքեր ու հենց նոր ծնված

Փոքրիկի մարմնին՝ դանակի հետքեր:

Չկա սրբություն, տրորված է այն,

Մեռած է նաև արդարությունը,

Նեռն է ուղեկցում չարին լռելյայն, —

Զարկիր յաթաղան, թափիր քո թուրք թույնը:

Զարկիր անվրեպ, զարկիր անխնա,

Եվ թող հայ կոչվածն իր տեղն իմանա,

Թող ձուլվի հողին կամ թող ծնկի գա,

Որ թուրք ասկյարի չափը իմանա:

Բայց սխալվեցին, ապրում է հայն ու

Դրոշ պիտի պարզի Մասիսի գագաթին,

Կյանքի է կոչում իր սերունդներին,

Վրեժ է երգում և ոչ՝ իր վայը:

Ոսկի հասկեր են բռնել դաշտերը,

Անտառը նորից զմրուխտ է հագել,

Գործի է անցել ծերուկ ռանչպարը,

Իր թոռներին է հայությամբ օծել:

ՈՒ թոռները նրա դյուցազուն,

Արդեն խմբերով Գառնի են գալիս

Եվ հայ հեթանոս այս տաճարում

Արդար Վրեժի երդում են տալիս:

Երդվում են քշել օտարին՝ տանից,

Երդվում են Նախնյաց Օջախը շինել,

Վահագն աստծուց ուժ են ստանում

ՈՒ սիրով լցվում Աստղիկից գեղուն:

Հավատում են վաղվա օրվան,

Եթե նույնիսկ չտեսնեն,

Պատգամում են սերունդներին,

Որ հորովելները երգեն

Հոլ արա, եզո ջան,

Հոլ արա, ախպեր ջան,

Արարիչն է մեզ հետ,

Դեռ կոմիտասներ կգան

Վեվ Արյան (Վլադիմիր Խաչատրյան)              

«Հայ Արիներ» Թիվ 40,   հունիս 2004թ.

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s


%d bloggers like this: