«Ով համաձայնում է ՀՀ-ի և Թուրքիայի միջև բաժանարար գծին, ուրանում է Ցեղասպանությունը»

by

natnews.am
08.09.2009

Հայ-թուրքական արձանագրությունները մեկնաբանելու խնդրանքով «Նացիոնալի» թղթակիցը դիմել է «Հայկական ընտրություն» կուսակցության նախաձեռնող խմբի քաղաքական ներկայացուցիչ Ալեքսանդր Քանանյանին:

-Որոշ վերլուծաբաններ, անդրադառնալով հայ-թուրքական արձանագրություններին, հավաստում են, որ փաստաթուղթը կարող է լինել անգամ պրոհայկական: Օրինակ, տեսակետ կա, որ պատմաբանների հանձնաժողովն ուսումնասիրելու է ոչ թե ցեղասպանության իրողությունը, այլ ընթացքը և այլ մանրամասներ:

— Փաստաթղթերը, որոնք ներկայացվել են մեր հանրության ոչ թե դատին այլ ի գիտություն, մոտակա շաբաթների ընթացքում միջպետական փաստաթղթեր դառնալու  հավակնություն ունեն: Դրանք թե’ մարտավարական, թե’ ռազմավարական, թե’ բարոյական, թե’ պատմական հարթություններում մեծապես վտանգավոր, բարոյական հարթության վրա մինչև իսկ սրբապիղծ  ոտնձգություններ են Հայաստանի Հանրապետության, ազգային անվտանգության, մեր պաշտպանողականության նկատմամաբ: Նման ճակատագրական որոշումներից առաջ պետք է հաշվի նստեն իրականության հետ: Իսկ իրականությունը ցայտուն է` թուրքական շրջապատը չի ցանկանում հանդուրժել հայոց պետականության գոյությունը, քանզի այդ պետությունների պետական գոյության հիմնասյուններից մեկը հայոց պետականության մերժումն է:

Անդրադառնանք բովանդակությանը: Ներկա իշխանությունների քաղաքական ուղեգիծը սպասարկող վերլուծաբանները շեշտում են այն հանգամանքը, թե այդ արձանագրությունում առկա չեն երեք նախապայմանները: Սակայն դրանցից երկուսն ակնհայտ է, մեկը` քողարկված, բայց ընկալելի:

Նախ ցեղասպանության խնդիրը: Եթե անգամ ՀՀ իշխանությունները որոշում են Թուրքիայի հետ առանց նախապայմանների հարաբերություն սկսել, ապա Թուրքիայի կողմից ընկալելի չէ որևէ նախապայման: Այստեղ տեսնում ենք, որ կասկածի տակ է դրվում հայոց ցեղասպանությունը, իսկ այս հարցում որևէ քննարկում առհասարակ հնարավոր չէ: Մի պահ պատկերացրեք, որ իսրաելական կողմից կասկածի տակ դրվի: Այդ քաղաքական գործիչը ոչ միայ նույն պահին կոչնչանա, այլև նրան կարտաքսեն հրեական բոլոր շրջանակներից:

Ցանկացած ենթահանձնաժոով անգամ, որը հանդգնի քննարկել ցեղասպանության եղելության հարցը, այն վերածելու է բանավեճի: Նա ով ընդունում, համաձայնում է ՀՀ-ի և Թուրքիայի միջև բաժանանար գծին` ակնհայտ կերպով ուրանում է  ցեղասպանությունը և հրաժարվում ցեղասպանության ամեասարսափելի հետևանքից` ճանաչելով այն նպատակը,  որի համար ցեղասպանությունն իրականացվեց: Կարող է հարց ծագել, որ Հայաստանը ոչ մի շանս չունի Արևմտյան Հայաստանի նկատմամբ որևէ հավակնություն ներկայացնելու: Այս պահի դրությամբ ունենալով իշխանության նման որակ` մոտակա տասնամյակներում դա իսկապես հնարավոր չէ, սակայն գալիք սերունդներին չպետք է զրկենք այդ հնարավորությունից: Արևմտյան Հասյատանի և ցեղասպանության հարցը պետք  է որպես  մահակ օգտագործել, որով Թուրքիային թույլ չենք տա խառնվել ՀՀ-ի ներքին գործերին:

Ոմանք պնդում են, որ Արցախը չի հիշատակվում, սակայն այս փաստաթղթում խոսվում է ոչ միայն Հայաստանի և Թուրքիայի տարածքային փոխճանաչման մասին, այլև խոսքն անուղղակիորեն Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականության մասին է:

-Խոսեցիք միջազգային իրավունքի մասին` շեշտելով Ադրբեջանի տարածքային      ամաբողջականությունը,սակայն նույն հաջողությամբ խոքսը կարող  է լինել նաև ազգերի ինքնորոշման մասին:

— Եթե հելսինկյան ակտին անդրադառնանք, ապա այն վերեբերելու է միայն ԼՂԻՄ-ին, իսկ միայն ԼՂԻՄ-ով Արցախը կենսունակ չէ և մեծապես համոզված չեմ, որ այս փաստաթղթերն այլ բան չեն, քան ճանապարհային քարտեզը և բոլորվին չեմ բացառում, որ շուտով մեզ կհրամցվի բոլովին նոր կնքված փաստաթուղթ, որն ուղղակիորեն վերաբերի Արցախին:

Անդրադառանալով սահմանի բացմանը` ասեմ, որ այս խնդրի շուրջ էժանագին դատողությունները չափազանց առատ են մեզանում: Այսօր հետարցախյան խնդիրը չլուծված է, իսկ այն արմատական լուծում այնքան ժամանակ չի ունենա, քանի դեռ ուժերը փոխհավասարակշռված են: Հենց այն խախտվի ի վնաս հայության` ամեն կարգի միջազգային պայմանգիր կդադարի հայերի համար գոյություն ունենալ: Այլ կերպ ասած` մեկ տունը երկու տեր չի կարող ունենալ: Նույնը կարելի  է ասել իսրաելաարաբական կոնֆլիկտի մասին:

Սահմանի բացման դեպքում ամենաաննշան անհամաձայնության դեքում Թուրքիան կարող է փակել սահմանը և մենք կհայտնվենք հետխորհրդային նույն իրավիճակում: Սահմանը բացելով մեր երկիրն ընկնում է խոշորագույն և վտանգավոր հակառակորդից կախման մեջ: Բացի դրանից թուրքական օրենսդրությունը խիստ սահմանափակ հնարավորություն է տալիս, որը բարդագույն խնդիր է լինելու հայկական ապրանքը թուրքական շուկա մտնելու համար: Իսկ թուրքական էժանագին ապրանքների հեղեղի դեմ կկորցնենք քիչ թե շատ ձևավորված տնտեսությունը:

-Ինչպես դուք ասացիք` թուրքերը դեմ են հայոց պետականության գոյությանը և որքանո՞վ է հավանական, որ փաստաթուղթը չի վավերացվի:

-Թուրքիայում շատ լավ գիտեն, թե որքան կարևորէ սահմանի բացումը: Նրանք գիտակցելով, որ գործ ունեն կրպակատիրոջ և գրպանահատի հոգեբանությամբ անձանց հետ` ձգտում են իրավիճակից քաղել առավելագույնը: Դրա համար նրանց համար էականը ներկա բաժանանար գծի ամրագրումն է, իսկ մեր իշխանությունները, չունենալով ժողովրդի վստահությունը, չունալով ոչ մի հավատ` այլ բան չեն կարևորում և կարծում են, թե իրենց իշխանությունը կամրապնդվի, կներկրեն նույն էժանագին ապրանքը և մեր վրա թանկ գներով կծախեն: ՀՀ իշխանությունները պատրաստ են ընդառաջ գնալ անգամ այն մտքին, որ հայ-թուրքական հարաբերություններն ընթանան նաև Արցախի հակամարտության «լուծմամբ», քանի որ բանակի վրա ծախսն, ըստ իրենց սխալ հաշվարկների, կկրճատվի:

— Որքանո՞վ  է հավանական փաստաթղթի ստորագրմանը խոչըդոտելը և ինչ տեղի կունենա հակառակ դեպքում:

— Եթե խոսքն իսկապես վերաբերեր միայն ցեղասպանության ուրացմանը,. ապա այսօր ինձ թվում է, որ հայ հանրությունը, որը տարիների քարոզչության հետևաքով  չունի քաղաքական և ռազմավարական խնդիրներն ընկալելու ունակություն, այս պարագույմ լուրջ ընդվզումներ երևի տեղի չեն ունենա: Այնուամնայնիվ, ես խորապես համոզված եմ, որ դրանում առկա է նաև Արցախի հարցը:  Այն պահին, երբ հերթական գիշերային անակնկալի առաջ հայտնվենք, որը կվերաբերի ազատագրված հինգ տարածքների հանձնմանը, ապա այդ պարագայում ես չեմ բացառում երկու սցենար: Առաջին` բնակչությանը և զորքերին կհամակի ծանրագույն բարոյահոգեբանական վիճակ, որն անտեր թողնելու դեպքում կունենանք Արցախի և Սյունքի զգալի մասում հայաթափություն: Եկրորդն այն է, որ առաջին ժամերին իսկ ընկճվածությունը կվերածվի համընդանուր ընդվզման, երբ արցախցին հասկանա, որ ծախվում է իրենց հարազատների արյան գնով ազատագրված հողը, ապա համոզված եմ, որ լավագույն դեպքում Սերժ Սարգսյանը ստիպված կլինի հեռանալ ՀՀ-ից:

-Ջավախքում հայերենը որպես երկրորդ պետական լեզու ընդունելու մասին Սերժ Սարգսյանի հայտարարությունը մեծ «ոգևորությամբ» ընդունվեց վրացիների կողմից և անարձագանք չմնաց: Որքանով է հավանական Վրաստանի ներկայիս արածքում հայերենի կիրառումը:

-Ցեղասպանությունը ուրացող, ցեղասպանության հետևանքները ամրագրող, Ջավախքում ինքնաբուխ ստեղծված և լավ հաջողությունների հասած ջավախքյան հայկական քաղաքական ուժերի բնաջնջման գործում հանցավոր մասնակցություն ունեցող անձի կողմից նման հայտարարությունը ես համարում եմ ցինիզմ, որը սեփական դեմքը փրկելու փորձ էր միայն: Հաշվի առնելով թուրքական ճակատով տարած քաղաքականությունը, ես ոչ մի համոզվածություն չունեմ, որ նա քաջություն, լուրջ քայլերի գնալու ունակություն ունեցող անձնավորություն է:

Իսկ ինչ վերաբերում է Վրաստանին` լեզվին տարածքային կարգավիճակ տալու համար պետք  է գնալ սահմանադրական փոփոխության, ինչին վրաց նախագահը որքան էլ ցանկանա` չի կարող հասնել, քանի որ վրացիներն ակնհայտ թշնամանք ունեն մեր հանդեպ: «Միասնական Ջավախք» ժողովրդավարական դաշինքը պատրաստ էր պարտադրել գործավարության լեզու ռուսերենը փոխարինել հայերենով, որից առաջ Վահագն Չախալյանը Հայաստանի Հանրապետությունում մահափորձի ենթարկվեց, ապա վիրավոր` հիվանդանոցից ձերբակալվեց, նրան ներկայացրեցին անհեթեթ մեղադրանք` վրաց-հայկական սահմանն ապօրինի հատելու մեջ և հանձնեցին վրացական իշխանությանը:

Սերժ Սարգսյանը պարզապես փորձեց իր դեմքը փրկել, սակայն չեմ բացառում, որ այսօր այնպիսի անկարող իրավիճակում է գտնվում, որ Ռուսաստանը կարողանում է այնպիսի մեկանաբանություններ կորզել, թե Հայաստանը կոշտացնում է իր դիրքորոշումը Վրաստանի հանդեպ:

Հարցազրույցը վարեց Արմենուհի Կարեյանի

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Փոխել )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Փոխել )

Connecting to %s


%d bloggers like this: