Գրական-Մշակութային Համահայկական Նոր Կամուրջ` «Կամար» Ամսագիրը

by

Ազգ
20.12.2005

Վերջին երկու ամիսներին անօրինակ աշխուժացում է նկատվում Սիրիայի եւ Լիբանանի հայ պարբերական մամուլի ընտանիքում: Հոկտեմբերի կեսերին վերսկսեց հրատարակվել Հայ կաթողիկե պատրիարքարանի` երկար տարիներ ընդհատված «Մասիս» պաշտոնաթերթը Բեյրութում, հաշված օրեր ետք Հալեպում միաժամանակ լույս տեսան «Սուրիահայ գրողներու միութեան» «Երթ» տարեգրքի առաջին համարն ու նույն միության պատրաստած, Սիրիայի «Արաբ գրողների միության» «Աադաբ աջնաբիյյա» («Օտար գրականություն») հանդեսի բացառիկ համարը` նվիրված հայ գրականությանը: Եվ ահա, դեկտեմբերի առաջին օրերին Բեյրութում լույս է տեսել «հերթական» պարբերականի առաջին համարը: «Կամար» կոչվող, ընդամենը «1, Պէյրութ, 2005» նշումները կրող «գրականութեան եւ արուեստի անկախ պարբերաթերթը» գալիս է համալրելու լիբանանահայ գրական-մշակութային մամուլը, որն արդեն ունի երեք ճանաչված անուններ` «Շիրակ» եւ «Բագին» ամսագրերը (հրատարակիչներն են համապատասխանաբար` Թեքեյան մշակութային միությունը եւ «Համազգային» կրթական եւ մշակութային միությունը) եւ «Ծաղիկ» թերթը (խմբագիր եւ հրատարակիչ` Հակոբ Դյունյայան), չհաշված մյուս թերթերի («Ազդակ», «Արարատ», «Արծիւ», «Զարթօնք», «Նաիրի» եւ այլն) գրական մշտական բաժինները: «Կամարի» երկունքը տեւեց ավելի քան մեկ տարի: Բայց ծնունդը եղավ բնական եւ ոչ կեսարյան հատումով, ինչպես հաճախ է լինում պարբերական մամուլի աշխարհում: Մեր ունեցած հավաստի տեղեկություններով, «Կամարը» ճանապարհ է ընկնում ֆինանսական պատկառելի գումար նախապես ապահոված, ինչն էլ անկախ գործելակերպի կայուն երաշխիք է: Անխափան երթի հավելյալ երաշխիք է խմբագրի անձը: Լիբանանահայ մանկավարժ, մտավորական եւ հասարակական գործիչ Ժիրայր Դանիելյանը մեծ վաստակ ունի հայ պարբերական մամուլի թե՛ մատենագիտության եւ թե՛ նույն ինքն պարբերականների խմբագրման գործում: Տասնյակ պարբերականներ կա՛մ միանձնյա է խմբագրել, կա՛մ մասնակցել է խմբագրական կազմերին: Ժ. Դանիելյանը ամսագրի նաեւ արտոնատերն է, պատասխանատու տնօրենն է երեւանյան «Ազգ» օրաթերթի գլխավոր խմբագիր Հակոբ Ավետիքյանը (Լիբանանի օրենսդրությամբ` պատասխանատու տնօրենն է լրատվամիջոցի պաշտոնական ներկայացուցիչը պետական մարմինների մոտ, նա անպայման պետք է լինի Լիբանանի լրագրողների միության անդամ): «Կամարն» ունի նաեւ վեց հոգանոց խմբագրակազմ` բաղկացած Երվանդ Ազատյանից (ԱՄՆ) եւ լիբանանահայ հինգ մտավորականներից՝ Պարույր Աղբաշյան, Համբիկ Մարտիրոսյան, Զավեն Մսըրլյան, Արամ Սեփեթճյան, Պեպո Սիմոնյան: Հանդեսն իր ներկայացուցիչներն ունի Երեւանում (Ռոմեն Կոզմոյան), Լոս Անջելեսում, Թեհրանում եւ Հալեպում (համապատասխանաբար` Սարգիս Վահագն, Խաչիկ Խաչեր եւ Մանվել Քեշիշյան): Հանդեսի շարվածքն ու էջադրումը իրականացրել է խմբագրակազմի անդամ Արամ Սեփեթճյանի սեփականություն «Սիփան» հրատարակչատունը, տպագրվել է «Պակլայան ֆոտոգրավյուր» տպագրատանը: «Կամարի» բարձրաճաշակ գեղարվեստական հղացքն ու ձեւավորումը կատարել է գեղանկարիչ եւ լիբանանահայ դպրոցների գեղարվեստի դասատու Մարալ Փանոսյանը: «Ինչո՞ւ ԿԱՄԱՐ-ը» վերնագրված խմբագրականը, փաստորեն, նոր պարբերականի ստեղծագործական անձնակազմի հավատո հանգանակն է: «Լիբանանի մայրաքաղաքէն ծնունդ առնող ԿԱՄԱՐ-ը տեղայնական նեղ սահմաններէն անդին` համասփիւռքեան մտադրութիւններ եւ հեռանկարներ կը հետապնդէ: Կը նկրտի դառնալ հարազատ ժամադրավայրը աշխարհի տարածքին կայք հաստատած հայ գրողին ու մտաւորականին», կարդում ենք խմբագրականում: Այնուհետեւ խոստում է տրվում, թե ամսագիրը «պիտի փորձէ կամրջել հայրենի եւ արտերկրի գրողները, փոխադարձ ծանօթացումի, հոգեմտաւոր փոխասացութեան եւ գրականութեան միջոցով Հայրենիք-Սփիւռք կապերու առաւել աշխուժացումին նպաստելու տրամադրութեամբ»: Հավաստիք է տրվում, թե հանդեսը լայն է բացելու իր դռները երիտասարդ գրողների ու նորարարների առաջ: Պարբերականն անդրադառնալու է նաեւ արաբական եւ առհասարակ օտար գրական-մշակութային երեւույթներին: Խմբագրականն ավարտվում է հավաստիացումով, թե «նոր պարբերաթերթը պիտի ըլլայ բոլորովին անկախ եւ պիտի առաջնորդուի համահայկական առաջադրանքներով»: «Կամարի» Ա-4 չափսի 112 էջ ծավալ ունեցող առաջին համարում հանդես է եկել հայրենիքի եւ սփյուռքի ստեղծագործողների մի համաստեղություն. ՀՀ-ից` Սիլվա Կապուտիկյանը, Նորայր Ադալյանը, Ռոմեն Կոզմոյանը, Գոռ Մարկոսյանը, ՀՀ ԳԱԱ Մ. Աբեղյանի անվան գրականության ինստիտուտի տնօրեն Ազատ Եղիազարյանը, գրականագետ Յուրի Խաչատրյանը, Թուրքիայից` դասականներ Ռոպեր Հատտեճյանը, Զահրատն ու Զարեհ Խրախունին, Լիբանանից` Արա Արծրունին, Համբիկ Մարտիրոսյանը, Օհան Բոդրումյանը, Պեպո Սիմոնյանը, Արամ Սեփեթճյանը, բանաստեղծներ Հակոբ Սարգիսյանը, Սարգիս Կիրակոսյանը, Հարություն Մաթյանը, Խաչիկ Տերտերյանը, Սագօ Արյանը, Սարգիս Քելխաչերյանը, Սիրիայից` Հակոբ Ադամյանը, Հակոբ Միքայելյանը, Պերճուհի Ավետյանը, Թորոս Թորանյանը, Մարուշ Երամյանը, Նանոր Ինջեջիկյանը, հալեպաբնակ հայրենի գեղանկարիչ Հրազդան Թոքմաջյանը, ԱՄՆ-ից` Երվանդ Ազատյանը, Զարեհ Մելքոնյանը, Սարգիս Վահագնը, Կանադայից` Հայկ Նագգաշյանը, Փարիզից` Նազարեթ Թոփալյանը, նաեւ ուրիշ հեղինակներ: Նրանց հրապարակումներում տեղ են գտել 20-րդ դարի եւ մեր ժամանակների հայրենի եւ սփյուռքահայ 27 գեղանկարիչների ու քանդակագործների ավելի քան 40 աշխատանքների գունավոր լուսանկարներ: Գրական-մշակութային պարբերական մամուլի ժանրերից «Կամարում» տեղ են գտել պատմվածքը, նովելը, օրագրությունը, պոեզիան, այլաբանությունը, տպավորությունը, գրականագիտությունը, արվեստաբանությունը, գրախոսությունը, գրական-մշակութային տեղեկատվությունը: Ողջույնի գրեր են հղել Սիլվա Կապուտիկյանն ու Պերճ Զեյթունցյանը: Բանաստեղծուհին վստահություն է հայտնում, որ «արտերկրի մշակութային տարածքում ձեր նոր կապած «Կամար»-ը մի նոր կամար կը լինի, որ իրար կը կապի հայ գիրն ու գրականութիւնը սիրող ու դրանցով ապրող մարդկանց, մի նոր կամարով էլ կը միացնի Հայրենիքն ու Սփիւռքը` ճակատագրի տխուր բերումով երկուսի բաժանուած մեր ժողովրդի երկու ափերը»: Պ. Զեյթունցյանը 2005 թ. ապրիլի 18-ին գրած ողջույնի գրում, իր հիացմունքը հայտնելով այն փաստի առթիվ, որ «Սփիւռքում առատօրէն բուսնում են զանազան թերթեր ու ամսագրեր», կոչ է անում չվախենալու, ասելու ճշմարտությունը, «որպէսզի փրկենք ինքներս մեզ, մեր ոսկեղենիկ Հայոց լեզուն, մեր գիրն ու գրականութիւնը, այսինքն` մեր ինքնութիւնը»: Երկու հրապարակումներ` բեյրութաբնակ Արա Արծրունիի «Ծերունին եւ Մանչուկը» այլաբանական պատմվածքն ու Ռոմեն Կոզմոյանի «Կեանքի Ճանաչողութեան մի դաժան փաստ» իրապատումը անդրադառնում են հայրենադարձության թեմային, որը օրե օր ավելի հրատապ է դառնում 1946-1949 թթ. մեծ հայրենադարձության 60-ամյակի նախօրեին: Իր հատու գրչով հատկանշվող լիբանանահայ հեղինակը, փաստորեն, մահացած է հայտարարում հին սփյուռքը, խարազանում ստեր եւ կեղծիքներ տարածած եւ օտար ափեր գաղթած «հայրենասեր» ղեկավարներին, եւ նոր սերնդին կոչ է անում հայրենադարձության` հայրենի հողին մէջ տեսնելով հայորեն գոյատեւելու միակ եւ անփոխարինելի երաշխիքը (հեղինակի երկու որդիները, իրենց ընտանիքներով, տարիներ առաջ հաստատվել են հայրենիքում): Հ. Թոքմաջյանը, իր հերթին, կոչ է անում ՀՀ-ում հիմնելու հայրենադարձ գեղանկարիչ, ողբերգական վախճան ունեցած Պետրոս Կոնդրաջյանի ստեղծագործությունների թանգարան (այս առաջարկի առթիվ արժե հիշեցնել, որ սփյուռքահայ Մարկ Գրիգորյանի նվիրաբերած «Միջին Արեւելքի արվեստի թանգարանը» առ այսօր սեփական տարածք չունի Երեւանում` ՀՀ իրարահաջորդ կառավարությունների հետեւողական անտարբերության պատճառով…): Ուշագրավ են նաեւ Պեպո Սիմոնյան-Յուրի Խաչատրյան գրականագիտական զրույցը, Հարություն Մեքերյանի կազմած` Միքայել Գյուրջյանի «Մարտիկ աղա» վեպի եւ առհասարակ Գյուրջյանի գրականության մասին Երվանդ Ազատյանի գրականագիտական հրապարակումը, «Պարսից պոեզիայի ընտրանի» եւ Աննի ու Ժան-Պիեռ Մահե ամուսինների հեղինակած «Հայաստանը` դարերի դեմ անվկանդ» ֆրանսերեն գրքի գրախոսականները: «Կամարի» առաջին համարը աչքի է զարնում իր բծախնդիր խմբագրությամբ եւ նրբաճաշակ ձեւավորումով, թեեւ, գեղանկարչական աշխատանքների բազմատասնյակ վերարտադրությունները, մեր կարծիքով, մի քիչ ծանրացնում են հանդեսը: Դրանց մի մասը կարելի էր փոխարինել լուսանկարներով կամ ձեւավորման այլ հնարքներով: Այդուհանդերձ, «Կամարն» ընթերցվում է անհագ հետաքրքրությամբ: Ծնունդդ շնորհավոր, սիրելի «Կամար», քո երթը թող անխափան լինի, եւ քո նպատակները իրականություն դառնան:

ԳԵՎՈՐԳ ՅԱԶԸՃՅԱՆ

Advertisements

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Փոխել )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Փոխել )

Connecting to %s


%d bloggers like this: