Պտույտ մը Երեւանին մեջ… սփյուռքահայի աչքերով — Գեւորգ Յազըճյան

by

Լուսանցք
30.04.2011

Դիտարկում եւ նկատողություն -Խնդիրների մեջ՝ խնդիրները չե՞ն տեսնում
Նորից երեւանյան երթուղային տաքսիների ցուցանակների մասին1

ՀՀ լրատվամիջոցներից տեղեկացա, թե Երեւանի քաղաքապետարանի փոխադրանու վարչության պետ Հենրիկ Նավասարդյանը ապրիլի 22-ին հրավիրել է մամուլի ասուլիս, որի ընթացքում խոսել է ոլորտում առկա խնդիրների մասին, պատասխանել լրագրողների բազմաթիվ հարցերին: Պր. Նավասարդյանը ներկայացրել է իր ղեկավարած վարչության՝ երեւանյան ավտոբուսների եւ միկրոավտոբուսների աշխատանքի դիտարկման արդյունքնե-րը: Նա հայտնել է, թե ինքն անձնապես «հաճախ» օգտվում է հասարակական փոխադրանու այս տեսակներից՝ «նաեւ անձնապես խնդիրները տեսնելու համար»:
Սույն մամուլի ասուլիսի վերաբերյալ լրատվամիջոցների անդրադարձներում չհանդիպեցի նրան, ինչն ինձ մտահոգում էր: Շատ հավանաբար, ասուլիսի ընթացքում դրան նույնիսկ հեռավոր ակնարկով իսկ անդրադարձ չի եղել, քանի որ երեւի անիմաստ են համարել խոսել այդ մասին՝ խորհելով, թե «դա ինչ բան է, որ նույնիսկ արժե մտածել այդ մասին»:
Խոսքս վերաբերում է հիշածս փոխադրամիջոցների ցուցանակների լեզվին:
Տարիներ առաջ դիմել էի Երեւանի քաղաքապետարանի փոխադրանու վարչությանը՝ երթուղային տաքսիների ցուցանակներում նշվող տեղանուն-ների հարցով: Արդարեւ, այդ ցուցանակներում վխտում էին ամեն տեսակի շեղումներ՝ հայատառ ժողովրդական անվանումներ՝ Վստրեչ, Մոնումենտ, Բանգլադեշ, 3-րդ մաս եւ այլն, վաղուց անվանափոխվածներ՝ ԳՈՒՄ, կինո Ռոսիա (հանդիպում էին նաեւ կինո Ռասիա տեսքով), Ծերեթելի, Ջափարիձե եւ այլն, կյուրեղատառ ռուսերեն տեղանուններ, տառասխալներով գրություններ… Ի պատիվ քաղաքապետարանի նշածս վարչության աշխատակիցների, դիմում-առաջարկությանս շտապ արձագանքեցին, եւ Լեզվի պետական տեսչության հետ գործակցաբար՝ կարգավորեցին այս ոլորտը: Միաժամանակ, ցուցա-նակներում հայտնվեց Երեւանի պաշտոնական զինանշանը, ինչը ինձ միայն բավականություն պարգեւեց: Դա նաեւ նշանակում էր, որ տվյալ փոխադրա-միջոցի ցուցանակը անցել է քաղաքապետարան-ԼՊՏ փորձաքննությունը, համապատասխանեցվել ՀՀ լեզվական օրենսդրության պահանջներին:
Սակայն ժամանակի ընթացքում այս ոլորտում եւս վերստին գլուխ ցցեց հակահեղափոխությունը, որը մեզանում անպայման զուգորդվում է օտարամոլության ախտին: Նորից հայտնվեցին «Բանգլադեշները», «Մոնումենտները», «Ռոսիա»-«Ռասիաներն» ու մյուսները, ընդ որում՝ նրանց մի մասը նորից կյուրեղատառ ռուսերեն կամ լատինատառ, ինչը հայերենի (իսկ հայերենը լինում է միայն եւ միայն մեսրոպատառ)՝ իբրեւ ՀՀ պետական լեզվի բացառիկ իրավունքի կոպիտ ոտնահարում է… Ցավս մեծացնում է այն, որ այս՝ դարը անցած ու ամոթալի, երբեմն նաեւ՝ ոչ հայերեն անվանումները հայտնվել են մայրաքաղաքի զինանշանի կողքին: Արդյո՞ք սա նշանակում է, որ Երեւանի քաղաքապետարանի փոխադրա-նու վարչության այսօրվա պետն ու աշխատակիցները տեղյակ են նման, մեղմ ասած, ապօրինությանը ու աչք են փակում՝ եղածը «մանրուք» համարե-լով: Պր. Նավասարդյանը այս փոխադրամիջոցներից օգտվելիս ուշադրություն չի՞ դարձնում մայրաքաղաքային ավտոբուս-միկրոավտոբուսների ցուցանակներին ու դրանցում տեղ գտած լեզվական խախտումներին:
Ինձ վրդովեցնում է նաեւ այն փաստը, որ նույնինքն քաղաքապետարանի կառույցում գործող անվանակոչումների հանձնաժողովի որոշումնե-րով անվանափոխված փողոցների եւ մայրաքաղաքային ուրիշ վայրերի հին անունները շարունակում են օգտվել գաղութատիրոջ իրենց «իրա-վունքից»: Քաղաքապետարանի աշխատակիցներին ու մասնավորաբար քաղաքապետին եւ նրա տեղակալներին պե՞տք է արդյոք հուշել, որ քաղաքապետարանի հիշյալ հանձնաժողովի որոշման չկիրառումը վարկաբեկում է քաղաքապետարանին, քաղաքապետին ու նրա տեղակալներին, քանի որ, իմ համոզ-մամբ, պետական ու տեղական ինքնակառավարման մարմինների օրենքները, որոշումներն ու իրավական ամեն բնույթի ակտերը կայացվում են կիրա-ռելո՛ւ եւ ոչ թե արխիվները կամ աղբանոցները համալրելու կամ վերամշակման հանձնելու (մակուլատուրա) համար…
Նորից ահազանգելով այս անընդունելի իրողության մասին, դիմում եմ Երեւանի քաղաքապետարանի փոխադրանու վարչությանը ու անձամբ քաղաքապետին՝ վերստին կարգավորելու մայրաքաղաքում գործող երթուղային տաքսիների ցուցանակների լեզուն եւ խստիվ հետեւելու այդ ցուցանակների պատշաճ լեզվի ու տեսքի պահպանումին: Նախընտրելի է այս հարցում գործակցել Լեզվի պետական տեսչության հետ:
Հարյուրերորդ թե հազարերորդ անգամ հիշեցնեմ, որ հայոց լեզվի անաղարտության պահպանումը օրենսդրական պարտավորություն է:

Գեւորգ Յազըճյան
Հայ ազգայնականների համախմբման խորհրդի անդամ

Հ. Գ.
1. Չեմ հասկանում, թե ինչո՞ւ չեն օգտագործում «փոխադրանի» եւ «դիտարկում» հայերեն բառերը, այլ՝ օտարամուտ «տրանսպորտ»-ն ու «մոնիտո-րինգ»-ը:
2. Ընթերցողներից խնդրում եմ մայրաքաղաքային փոխադրանու լեզվական խախտումների համար մշտապես անհանգստացնել պր Հ. Նավասարդյա-նին՝ գրելով նրա էլեկտրոնային փոստի հասցեին՝ henrik.navasardyan@yandex.ru :

1 Հեղինակեցի 17 Ապրիլ 2011-ին ու 19 Ապրիլ 2011-ին շարուածքը յանձնեցի «Լուսանցք» շաբաթաթերթի խմբագրութեան: Վերստին լրա-մշակեցի 25 Ապրիլ 2011-ին ու 26 Ապրիլ 2011-ին շարուածքը յանձնեցի «Լուսանցք» շաբաթաթերթի խմբագրութեան:

Advertisements

Թողնել պատասխան

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Փոխել )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Փոխել )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Փոխել )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Փոխել )

Connecting to %s


%d bloggers like this: