Archive for the ‘ՋհուդաՄասոնություն’ Category

Գաղտնի եւ մութ ուժերի հե՞տ, թե՞ դեմ…

15 Հունվարի, 2010


Մենք՝ հայերս, պետք է ոչ միայն հասկանանք համազգային միասնության շատ կարեւոր նշանակությունը Հայոց պետականության գոյատեւման ու հարատեւման համար, այլեւ` տեսնենք այն ուժերին, որոնք ազդում ու առաջնորդում են աշխարհի հզորների արտաքին քաղաքականությունը, ռազմավարությունը, որն իր ամենօրյա ազդեցությունն է թողնում Հայաստանի ու հայության վրա:
Անցած 100 տարիների ընթացքում մեծ տերություններն ավելի ու ավելի են միջամտել այլ երկրների գործերին՝ աստիճանաբար վերածվելով համաշխարհային ոստիկանների: Նրանք էլ ստեղծել են այսպես կոչված «Նոր աշխարհակարգ», ինչը Պարսից ծոցի պատերազմի ժամանակ առավել բացահայտ հայտարարեց ԱՄՆ նախագահ Ջորջ Բուշը:
Այդ «աշխարհակարգի» իրական իմաստը բոլոր պետությունների սերտաճումն է մեկ-եզակի պետության՝ համաշխարհային տնտեսական (եւ ոչ միայն տնտեսական) միանձնյա իշխանության հասնելու համար: Եթե մի քիչ վերհիշելով զբաղվեն մեր ընթերցողները, ապա նորովի կհասկանան ՀՀ վարչապետ Տ. Սարգսյանի «Պետությունների վախճանը» հրապարակախոսական տարօրինակ տեսությունը, որում նա նույնպես ակնարկում է ազգային պետությունների կորստի անհրաժեշտության (գրեթե անխուսափելիության) եւ մեկ համաշխարհային պետության ստեղծման մասին… Դե՜, ինչ պիտի անի կառավարական աթոռին բազմած վարչապետը, երբ Համաշխարհային բանկի հովանավորությամբ է հասել իր պաշտոնին եւ առ այսօր էլ պատսպարվում է նրանցով… Բայց մինչեւ ե՞րբ:
Ժամանակին, երբ համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամի մասին սկսեցին ահազանգել նաեւ մեզանում (նախապես ասում էին, թե մեզ վտանգ չի սպառնում), եւ ՀՀ-ն Արժույթի միջազգային հիմնադրամից եւ այդ կարգի այլ կազմակերպություններից վարկեր ստացավ, հայկական որոշ զլմ-ներ գրեցին, թե գաղտնիք չէ, որ «ֆինանսական կառույցներն այս միջոցները տրամադրում են նաեւ այն պատճառով, որ ՀՀ վարչապետ Տիգրան Սարգսյանը վայելում է հիշյալ կառույցների վստահությունն ու աջակցությունը»: Պատահական չհամարվեց նաեւ այն փաստը, որ Հարավային Կովկասում Համաշխարհային բանկի ներկայացուցիչ Ասադ Ալամը մեր վարչապետին պարգեւատրեց մրցանակով` «իբրեւ աղքատության դեմ արդյունավետ պայքար մղող կառավարության ղեկավարի»: Նույնիսկ լուրեր էին «նետվում» զլմ-ներ եւ հանրության մեջ, թե Տ. Սարգսյանը իր «կառավարական շրջանակները» հայտնի օթյակային ձեւերով է «ամրացնում»…
Ազատ եւ անկախ (եթե չասենք ազգային) պետությունները անեծքի պես մի բան են «Նոր աշխարհակարգ»-ի նախաձեռնողների եւ կողմնակիցների համար: Միակ եւ ընդհանուր համաշխարհային կենտրոնի հետ կապված միջազգային ու շրջանային հաստատությունների զարգացմամբ պետությունները կկառավարվեն մեկ «համաշխարհային կառավարության» կողմից, որը իր վերջնական խոսքը կունենա աշխարհի բոլոր գործերում՝ արտահայտելով հզորների (փողատեր անդեմների եւ դիմակով սիոնա-մասոնական խմբերի) շահերը: Նախ փոքր երկրների կենսական շահերը կստորադասվեն հզոր երկրների շահերին, ապա մեծ տերությունները կփորձեն ուժով համոզել, որ իրենց առաջնային շահերը նաեւ ցանկացած այլ երկրի շահերն են: Այս ամենը արվում է եւ կարվի, մինչեւ չհաջողեն մեկ համաշխարհային պետության ձեւավորումը: Այսօր էլ աշխարհի 80-90%-ի կամքը թելադրվում է այդ ուժերի կողմից, սակայն մնացյալ 10-20%-ը թույլ չէ բարեբախտաբար եւ համաշխարհային բեւեռների ստեղծմամբ կարողանում է դեռեւս տապալել մութ ուժերի գերնպատակը… Երբ մարդկությունն իրապես հասկանա, թե ինչ ուժերի ազդեցության տակ է հիմնականում, բազմաբեւեռ աշխարհը կկործանի միաբեւեռ-մեկաշխարհական երազանքները…
«Նոր աշխարհակարգ»-ի ժամանակ միջպետական սահմանները կդառնան անիմաստ, եւ տարածքային արդարացի վեճերն անգամ կընկալվեն որպես անցյալի մնացորդ ու սպառնալիք՝ նոր աշխարհի անվտանգության ու գոյության համար: Աշխարհի «միանձնյա տերերի» եւ նրանց պաշտպանների կողմից կմշակվեն քաղաքականություններ եւ կձեռնարկվեն քայլեր միակողմանի բարոյա-կրթական եւ ազգեր-ժողովուրդների ազգային-պետական գիտակցությունը թուլացնելու նպատակով (ինչը հիմա էլ նկատելի է մեզանում)՝ քողարկված «գլոբալիզմ» եւ «ինտերնացիոնալիզմ» գաղափարական անվանումների տակ: Կխրախուսվի բազմազգ երկրների ձեւավորումը եւ կխոչընդոտվի ազգային միատարր պետությունների՝ ազգ-պետությունների ստեղծումը: Այդպիսի երկրներում միշտ օրենքներ կընդունվեն, որոնք կխրախուսեն եւ նույնիսկ կարագացնեն ազգեր-ժողովուրդների ձուլումը, որ ոչ մի էթնիկ-ազգային խումբ չհավակնի որեւէ տարածքի՝ պատմական կամ ժողովրդագրական հիմքի վրա: Որքան քիչ լինեն պետությունները, այնքան հեշտ կլինի ղեկավարել աշխարհը, մինչեւ մեկ պետության ստեղծումը: Որքան քիչ էթնիկ խմբեր եւ փոքրամասնություններ գոյություն ունենան, այնքան ավելի քիչ կլինեն ազգամիջյան բախումները: Ինչքան շատ լեզուներ եւ մշակույթներ ձուլվեն կամ անհետանան, այնքան ավելի հեշտ կլինի զբաղվել ապազգային ու մարդատյաց հարցերով, այդ թվում՝ բացառապես շահույթի վրա հիմնված ձեռնարկչատիրական գործունեությամբ՝ վաճառելով (իմա՝ պարտադրելով) միանման ու թելադրվող արտադրանքներ, ապրանքատեսակներ ամբողջ աշխարհում:
Միջազգային հաղորդակցության եւ տեղեկատվության համակարգերը, որոնք ղեկավարվում են նույն «գլոբալ» ուժերի կողմից, նույնպես աշխատում են այդ ուղղությամբ: Ճնշված եւ փոքրաթիվ ազգեր-ժողովուրդների ազգային ազատագրական կամ հանրային բողոքի այլ շարժումները՝ նպատակաուղղված ազգային ազատությանն ու ինքնորոշմանը, կընկալվեն որպես «նոր չարիք», որի դեմ միջազգային կոչված հանրությունը (մարդկության 3-5%-ը թերեւս) կպայքարի մեծ տերությունների (իրականում վերոնշյալ մութ -գաղտնի ուժերի) գլխավորությամբ: Սա եւս մեկ անգամ վերահաստատվել է ԱՄՆ նախկին պետքարտուղար, ազգությամբ հրեա Մադլեն Օլբրայթի բացահայտ հայտարարություններով: Նա ասել էր, որ «ՆԱՏՕ-ն ներկայումս նոր թշնամի ունի. պետությունների անկայունությունը՝ առաջացած աղքատության, սահմանային խնդիրների եւ էթնոնացիոնալիզմի հետեւանքով»: Քաղաքականություն մշակող հաստատությունների մի ամբողջ բանակ պատրաստ է ազգային ազատագրական պայքարը սահմանելու որպես «Էթնիկ կոնֆլիկտ»: Նրանք կանխամտածված հակադրվում եւ միջամտում են այս պայքարին՝ ձգտելով անկայունացնել իրադրությունը եւ նվազագույնի հասցնել այդ կոնֆլիկտ-բախումի հետեւանքով ուժեղ ու անկախ պետությունների առաջացման հնարավորությունը: Ինչը սպառնալիք է նրանց համաշխարհային տիրապետությանը: Իսկ եթե դա անխուսափելի է, ապա այդ պետությունը ստեղծվում է ի շահ իրենց նպատակի: Դիցուկ՝ Կոսովոն ճանաչվեց անկախ, իսկ Արցախ-ԼՂՀ-ն՝ ոչ: Եվ էլի կան նման օրինակներ, ու ամեն բան այս առումով պարզ է ու հստակ, միայն «լվացած ուղեղներին» սա հասու չէ…
Սա իր հերթին կարող է նշանակել «օգնություն» աշխարհի հզորների կողմից այն երկրներին, որոնք ունեն սահմանային խնդիրներ եւ հատկապես ազգային-ազատագրական պայքարի հնարավորություն՝ իրենց վիճելի սահմաններում: Սա կարող է նշանակել նաեւ նոր արյունահեղություններ՝ հանուն պետությունների տարածքային ամբողջականության՝ ի վնաս իրենց ազատության համար պայքարող ազգեր-ժողովուրդների, ազգային արժեքների:
Աշխարհի այս ձեւափոխությունն արագացավ 1-ին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ՝ «ապագայով մտահոգված» 100 հասարակաստեղծ ինժեներների մի խմբի ստեղծմամբ, որի առաջին գործը եղավ Վերսալի հաշտության պայմանագիրը: Այս խումբը ձեւավորեց «Միջազգային հարաբերությունների ինստիտուտի» միջուկը, որը հետագայում հիմնեց Նյու Յորքի «Արտաքին հարաբերությունների խորհուրդ» եւ Լոնդոնի «Միջազգային գործերի թագավորական ինստիտուտ» մասնաճյուղերը: Այդ ժամանակվանից ի վեր այս համակարգը, որ ներկայացնում է հզոր տնտեսական ու քաղաքական շահեր, վերածվել է այսօրվա 7-ի կամ 8-ի խմբի (նաեւ՝ 20-ի խմբի) եւ ներկայումս փորձում է իրեն ծառայեցնել հատկապես Ռուսաստանը, որը նվազագույնը ապահովում է երկբեւեռ աշխարհի գոյությունը: Իշխանության այս կենտրոնացումը իրագործվել է Միավորված ազգերի կազմակերպության միջոցով: ՄԱԿ-ը ցուցադրաբար ստեղծվեց այն պատրանքով, որ իբր վերջ կդնի պատերազմներին ու տարբեր աղետներին: (Բայց ոչ մի լուրջ բացատրություն չկա Կորեայի, Վիետնամի, Արգենտինայի, Սոմալիի, Պարսից ծոցի, Իրաքի, Պաղեստինի, Աֆղանստանի, Բոսնիայի, Կոսովոյի կամ այլ պատերազմների համար): Դեռ ավելին, ՆԱՏՕ-ն, որի անդամ է Թուրքիան, վերածվել է ՄԱԿ-ի իրավապահ թեւի: Սրանով կարելի է բացատրել 8-ի խմբի կողմից եւ՛ Թուրքիային եւ՛ Ադրբեջանին ցույց տրվող օգնությունները: Այս խումբը ներառում է հետեւյալ երկրները՝ Մեծ Բրիտանիա, Գերմանիա, Ֆրանսիա, Իտալիա, Կանադա, Ճապոնիա, ԱՄՆ եւ ՌԴ: Ահա սրանք ու սրանց կառավարող գաղտնի ուժերը պարտադրում են նաեւ հայ-թուրքական կոչված արձանագրությունները, որին կհաջորդի Արցախի հարցը կամ հայ-ադրբեջանական արձանագրությունների պարտադրումը…
Այս «Նոր աշխարհակարգ»-ում հայության եւ Հայաստանի կենսական շահերը պաշտպանելու համար ՀՀ-ն եւ ԼՂՀ-ն ավելի ու ավելի հզոր զինված ուժերի եւ անվտանգության համակարգի կարիք կունենան՝ աջակցված ուժեղ տնտեսությամբ, բնակչության աճով, միացյալ եւ բնական ազգային հավատով, գաղափարախոսությամբ, մշակույթով ու լեզվով` ներառելով անվտանգության ու հաղորդակցության շրջանային եւ միջազգային արդի կառուցվածքները, այլ` հնարավորությունները: Մի խոսքով` պետք է լինենք մեկ ազգ-մեկ հայրենիք:

Արամ Ավետյան

Հ.Գ. — խմբագրությունը պատրաստակամ է այս թեմայի շուրջ ծավալվող քննարկումներ հրապարակել:
“Լուսանցք” Թիվ 132, հունվարի 15 — 21, 2010թ.

Պետությունը պիտի արգելի եկեղեցուն պղծել հայոց պատմությունը

25 Դեկտեմբերի, 2009

05-8

Վաղուց ենք անդրադառնում (եւ ոչ միայն մենք) այսօրվա հայ քրիստոնյա հոգեւորականների “տրամաբանական” վերլուծություններին եւ “պատմական” փաստարկներին… Ի վերջո, դրանք հիմնականում սուտ եւ սին են նկատվում, երբ պարզապես կարդում ենք եւ իրապես նայում մեր անցյալին: Եվս մեկը՝ Շիրակի թեմի առաջնորդ, եպիսկոպոս Միքայել Աջապահյանը (նրա փոխարեն կարող էր լինել այլ մեկը, տարբերություն չկա) “Անիվ” ամսագրի, թիվ 2 (23), 2009թ. թողարկման “Յուրաքանչյուր հայի մեջ խառնված են սեւն ու սպիտակը” հոդվածում կրկնում է իր տխրահռչակ հավատակիցներից շատերի զազրաբանությունները:

Այս պարոնը (նրան հոգեւորական չենք կարող ասել), ստորեւ շարադրված իր անհոգի մտքերի պատճառով, հերթական անգամ փորձել է խեղաթյուրել Հայոց հին հավատն ու պատմությունը: Մինչ այդ, նա այդ հոդվածում ասել է, թե հայ առաքելական եկեղեցին է հայությանը տվել մշակույթ եւ ամեն բան, իսկ օրինակ՝ վրացական եկեղեցին նույնը չի արել իր ազգի համար, սակայն հայկական եկեղեցուն բաժին է հասել խաչը, իսկ վրացականին՝ փառքը…

Ամեն ինչ ճիշտ էլ արվել է, վրացիները ոչ մի արժեքավոր արիական-հեթանոսական հնություն չունեին, որ ավերեին (ավելին՝ նրանք ոչ թե արիական, այլ՝ կովկասյան տեսակ են), հնագույն արժեքները ոչնչացնեին, նաեւ՝ պարբերաբար կրոնափոխ են եղել, ուստի՝ նրանց համար իրենցը եկեղեցի կլիներ, թե մեկ այլ բան… նշանակություն չուներ: Վրացիները ժամանակին հայկական եկեղեցու հետեւորդներն են եղել, հիմա… ուղղափառ… Վաղը կերեւա` թե որ: Ուստի` նրանց համար այսօր փառքը իրենց եկեղեցին է… գոնե դեռեւս:

Իսկ ահա, մի շարք հայ կրոնական ղեկավարների համար իսկապես եկեղեցին “խաչ է դարձել”, որի վրա ի վերջո նրանք ու իրենց հավատը խաչվելու են… նախկին ու ներկա մեղքերի համար… Հայ քրիստոնյաները այնպես են ներկայացնում մեր պատմությունը, իբր մինչեւ 301թ.-ի ցեղասպանությունը հայը հայ չի եղել… Է՜, թուրքին ու հրեային, աշխարհի մի շարք արհեստական ազգերի էլ հենց դա է պետք: Ասել, որ հայն ընդամենը 1700 տարվա պատմություն ունի եւ եկվոր է Հայկական լեռնաշխարհում: Մի տեսություն էլ են հիմնել օտարները. հայերը եկել ու “ցեղասպանել” են ուրարտացիներին… քանի որ Ուրարտու-Արարտու-Արարտա-Արատտա-Արարատ կապը որոշ ծախու պատմաբաններ ու “հավատավոր” քրիստոնյաներ չեն տեսնում ու հանուն իրենց գործ-աշխատանքի (ոչ թե հավատի) շարունակում են կեղծել… Իսկ օտարները, հատկապես մեր թշնամիները, շարունակում են հենվել նման քրիստոնեախառը ստերին:

Ինչեւէ, “Լուսանցք”-ը 3 տարի շարունակ պարզաբանումներ է տալիս այդ թեմաներով եւ մանրամասն իմանալ ցանկացողները կարող են պարզապես թերթել մեր պարբերականի ավելի քան 130 թողարկումները:

Վերոնշյալ Մ. Աջապահյանը հիշյալ հոդվածում ասում է, որ եկեղեցին պետք է աշխուժացնի իր աշխատանքը մարդկանց կրթելու, նաեւ… գրաբարը սովորեցնելու ուղղությամբ (թե ո՞վ է խանգարում ձեզ,-Ա.Ա.), բայց դրա համար ուժ է պետք. “Իսկ մեր եկեղեցին այսօր բավարար ուժ չունի: Աշխարհի ոչ մի եկեղեցի այնպիսի հարվածներ չի կրել, ինչպես մերը: Ցեղասպանության ժամանակ Արեւմտյան Հայաստանում ամբողջ հոգեւորականությունը արմատախիլ արվեց: Արեւելյան Հայաստանում նույնը եղավ Ստալինի օրոք: Այդ իսկ պատճառով հայկական եկեղեցին եկեղեցի չէ՝ 1700-ամյա պատմությամբ, այլ՝ փաստացի դեռ 20 տարեկան էլ չէ: Ու՞ր է մեր ձեռքբերումը 1700 տարվա: Չկա, մեր եկեղեցին ամեն ինչից զրկվել է: Այսօր ժողովուրդը կարծում է, թե եկեղեցին պահպանել է այդ ունեցվածքը եւ պահանջում է եկեղեցուց այս ու այն: Ումի՞ց եք պահանջում, դուք ինքներդ ձեր ձեռքերով եկեղեցիներից հանել եք խաչերը, իսկ այսօր պահանջու՞մ եք: 1600 տարվա ընթացքում եկեղեցին լումաներով հավաքել էր իր ձեռքբերումները, խորհրդային կարգերի հաստատումով շատ կարճ ժամանակահատվածում եկեղեցուց ամեն ինչ վերցրեցին: Եվ խոսքը միայն ունեցվածքի մասին չէ, այլ ստորաբաժանումների, ենթակառուցվածքների”:

Գիտեք, նորից ու միանգամից 301թ. ենք հիշում: Թե ինչպես քրիստոնյաները ավերեցին հայկական հեթանոսական տաճարները, այրեցին գրքերն ու մատյանները եւ գլխատեցին քրմական դասը, իսկ նրանց երեխաներին քահանաներ դարձրեցին ստիպողաբար եւ անամոթաբար… Բա հիմա չասե՞նք՝ պատասխան պատիժն եք ստացել Ստալինից եւ նրա հետեւորդներից (չնայած սրանք էլ մի բարի պտուղը չեն) … Բայց էլի չեք հասկացել ձեր արածի ծանրությունն ու ապազգայնությունը:

Քրիստոնյաները այլադավանության մոլուցքով ավերեցին արիադավանություն-հեթանոսությունը, իսկ անհավատները՝ քրիստոնեությունը… Հը՜, նմա՞ն է, շա՜տ: Իսկ եթե եկեղեցու հիմքերը այդ տարիներին խարխլվել են այնքան, որ 1700 տարվա կառույցը այսօր ընդամենը 20 տարեկան է դարձել, ապա մի բան հաստատ է, որ հայ առաքելական եկեղեցին հայության մեջ հիմքեր չունի: Իսկ ահա, շուրջ 2 հազարամյակ հեթանոսությունը ավերող ու պախարակող եկեղեցին հայոց հավատքը “սպանելու” առումով չի հասել լուրջ հաջողության, քանի որ հին ծեսերի եւ տոների վրա հիմնված քրիստոնեական արարողությունները հիմնականում մենք՝ հայերս, կատարում ենք հեթանոսաբար: Նույնիսկ տոների անուններն ենք արտասանում հին ձեւով…

Իսկ երբ քրիստոնյա “հոգեւորականը” նեղվում է այն փաստից, որ “եկեղեցուց հանել եք խաչերը” եւ “այսօր պահանջու՞մ եք” որեւէ օժանդակություն… հասկանալի է լիովին: Հայ առաքելական եկեղեցին պարբերաբար կալվածքներ եւ հանգանակություններ, հարստություններ է կուտակել միայն, սովոր չէ տալու, վերցնելն ավելի շահեկան է, ուստի՝ այսպես բորբոքվում են, երբ հավատավորը ինչ որ բանի կարիք է ունենում: Իսկ այն, որ դարեր շարունակ հայարիական-հեթանոսական տաճարներից թալանածն են գործածում եւ տաճարների ավերակներին կառուցած եկեղեցիներում ապահով կյանք են վայելում, էլի չե՜ն հիշում…

Այնուհետեւ “հոգեւորականը” շարունակում է. “Նախկինում ամեն մի գյուղում հոգեւորական կար, եւ նա այնտեղ ամենաուսյալ մարդն էր, իսկ այսօր ոչ հոգեւորականներ կան գյուղերում եւ ոչ էլ հոգեւորականների կարիքն են զգում (պիտի զգա՞ն,-Ա.Ա.). արդեն 70 տարի սովորել են առանց հոգեւորականների: Անկարելի է նկարագրել այն հարվածը, որ կրեց հայկական եկեղեցին…
Իհարկե, այն վերականգնվում է, բայց նյութական վնասը այլեւս չի կարելի վերականգնել: Ինչպե՞ս վերականգնել ձեռագիր գրքերը, որոնք վաճառվեցին արտերկրում… որոնք վառվեցին հրապարակներում, ոսկե եւ արծաթե եկեղեցական առարկաները, որոնք գողերը վաճառեցին թանկարժեք մետաղի տեղ: Ինչ որ ժամանակ մենք ամեն գյուղում հոգեւորական կունենանք, բայց ժողովուրդն արդեն այն չէ: Վնասը՝ հասցված խորհրդային իշխանությունների կողմից, հայ ժողովրդին չեն տվել ո՛չ թուրքերը, ո՛չ մոնղոլները, ո՛չ պարսիկները”:

Դիպուկ է ասված, պարզապես պետք է վերստին այս ամենը “տեղադրել” 301թ. ժամանակներում եւ հասկանալ, որ այդ ամենը նույնությամբ եւ ավելի վայրագ ձեւով արել են քրիստոնյաները՝ հեթանոսների նկատմամբ: Սակայն էլի մի տարբերություն կա, եթե եկեղեցու համար “ժողովուրդն արդեն այն չէ”, ապա արիադավան-հեթանոսների համար ազգը միշտ էլ ԱԶԳ է եւ կարիք չկա մարդկանց որակավորել: Եվ ամենակարեւորը՝ այն ինչ արեցին Հայաստանում քրիստոնյա ներխուժածները, չեն արել “ո՛չ թուրքերը, ո՛չ մոնղոլները, ո՛չ պարսիկները” եւ ո՛չ էլ այլ մեկը:

Այս “հոգեւորականը” կարծում է, թե եկեղեցին ունի մեծ համբերատարություն, մտքի ազատախոհություն: “Եվ նրանց, ովքեր հարձակվում են եկեղեցու վրա, մենք հայրաբար ենք վերաբերում: Ինչպես մարդկանց՝ ովքեր մոլորվում են, իսկ ոմանք գուցե ամեն գնով ուզում են ուշադրություն հրավիրել: Նրանց հայացքները անհավանական անհարգալից են: Եթե ինչ-որ մեկը մտածում է, որ ցայսօր մենք կարող է հեթանոսներ մնայինք, Արամազդի կամ Անահիտի պաշտամունքով, պարզապես ծիծաղելի է: Պատմությունը մեզ երկու ընտրություն տվեց՝ քրիստոնեություն կամ իսլամ, եւ մինչ իսլամը մենք արդեն ընդունել էինք քրիստոնեությունը: Այսօրվա “հեթանոսները” կարծում են, որ Արամազդը եւ այլ աստվածները մեր ակունքային աստվածներն են, մինչդեռ Հայկը պաշտում էր նույն աստծուն՝ ում եւ Աբրահամը: Հայկը թողեց Բաբելոնը եւ տուն վերադարձավ, որպեսզի պաշտի այդ աստծուն, եւ ոչ թե Արամազդին, Անահիտին, Վահագնին: Հայերը հեթանոսներ չեն եղել: Ամեն դեպքում, եթե Հայկին համարենք ազգի հիմնադիր, նա հեթանոս չէր (երեւի Քրիստոսից առաջ ենք քրիստոնյա եղել, ինչպես ոմանք են զվարճացնում մեզ այսկերպ, ա՜յ քեզ “մտքի թռիչք”-Ա.Ա.): Նրա սերունդները իրականում դարձան հեթանոսներ: Եվ երբ Քրիստոսի գալով բերվեց “նոր կտակարանը”, հայը հասկացավ, որ պետք է վերադառնա աստծուն, ում պաշտում էր ժողովրդի նահապետը: Գրիգոր Լուսավորիչը համոզեց Տրդատ արքային, եւ սա գիտակցեց, որ հայ ժողովուրդը հեռացել է իր աստծուց եւ պետք է վերադառնա Հայկի աստծուն:
Քրիստոնեության ընդունումը այդքան դյուրին չէր լինի, եթե բնական ու տրամաբանական չլիներ, ու եթե դա չգիտակցեր ամբողջ ժողովուրդը: Հեթանոսական կռատների ավերումը չէր նշանակում հեթանոսների ջարդ: Կռատները բնականաբար պետք է քանդվեին, որպեսզի դրանց տեղում խաչը տեղակայվեր (հեթանոսական որոշակի ներմուծված կռապաշտությունն այսօր վերածվել է քրիստոնեական կռապաշտության եւ էկումենիստական ծառայամտության, հրեականության հանդեպ ստորաքարշության… երբ պաշտվում են ոչ միայն “սրբերի կամ մարգարեների” քանդակներն ու նկարները, այլեւ՝ Քրիստոսի ապրած օրերն ու ժամերը եւ նման այլ բաներ…-Ա.Ա.): Ինչպես տեսնում ենք, այն մարդիկ, ովքեր քարոզում են վերադարձ դեպի հեթանոսություն, պատմություն չգիտեն: Մենք չենք դիմել հրեական աստծուն, այլ վերադարձել ենք Հայկի աստծուն (այն աշխարհում, պարոն “հոգեւորական”, Հայկ Նահապետը քեզ… կասի…): Երբ հայտնվեց աստծո որդին, մենք չունեինք այլ ճանապարհ, որպեսզի հավատարիմ մնայինք: Խոսում են հեթանոսական մշակույթի մասին: Այդ մշակույթի երկու օրինակ ունենք (այլ օրինակները տեսնելու համար երեւի ուշ է արդեն, քրիստոնեական կուրություն է պատել ոմանց…-Ա.Ա.)` Էրեբունին է, որ պարսկական մշակույթին է պատկանում եւ Գառնին՝ հունական: Ցույց տվեք դրանցից որեւէ մեկում հայկական մշակույթի տարր: Հայ ժողովուրդը ինքնատիպ մշակույթ ստեղծեց միայն քրիստոնեության ընդունմամբ: Դա պարզ, ակնհայտ եւ հազար անգամ կրկնված ճշմարտություն է” (է՜, դուք ասում` դուք էլ կրկնում եք այդ “ճշմարտությունը”… մե՛զ ինչ-Ա.Ա.):

Կեղծիքն ու հոխորտանքն էլ պետք է չափ ու սահման ունենան: Այս “հոգեւորականը” իր հոգու տվայտանքներում լրիվ իրեն կորցրել է… կամ էլ պատվերի տակ ինքնաոչնչացման գիրն է դրել:

Սրանց նմանների համար աշխարհը կամ սեւ է, կամ սպիտակ, կրոնը՝ կամ քրիստոնեական է կամ իսլամական… մնացյալը, բնության վառ գույների պես անհասանելի են սրանց, եթե չասենք մեղմ՝ անհասկանալի: Հայությունը 301թ. ընտրելու բան չուներ քրիստոնեության եւ մահմեդականության միջեւ, իսլամը գրեթե 2 դար հետո է հաստատվել: Այնպես որ, հայությունը “այդքան դյուրին” չընտրեց քրիստոնեությունը: Բան չկար ընտրելու, հրեաստեղծ կրոնը պարտադրվում էր սրով, հրով ու արյամբ…

Զարմանալի “իմաստուն” ծառայողներ կան եկեղեցում, իսկապե՞ս սրանք կարծում են, թե Հայկ Նահապետը պաշտել է հրեա Աբրահամի աստծուն, թե լրիվ… Իսկ Աբրահամի աստվածը Եհովան է, ու դա ամրագրված է քրիստոնյաների սուրբ կոչված գրքում: Նույնիսկ հայերից ավելի քրիստոնյա հույները կամ իրենց կրոնում ավելի հավատավոր մահմեդական արաբ-եգիպտացիները չհրաժարվեցին իրենց Աստվածներից ու պատմությունից, իսկ հայ քրիստոնյաները, ինչպես օտարը (ավելին` թշնամին), ատում են Հայ Աստվածներին եւ մեր բազմահազարամյա պատմությունն ու մշակույթը: Այդ Գրիգոր խավարիչի մասին էլ բազմաթիվ հոդվածներ են եղել “Լուսանցք”-ում, գրքեր կան տպագրված, ուստի՝ այս դավադիր օտարականին հիմա չենք անդրադառնա: Եթե որեւէ հայի (կամ իրեն հայի տեղ դնողի) քիմքին հարիր չեն մեր Աստվածները, Հայոց հավատը, ապա այսօր հեթանոսների ջարդն ու տաճարների ավերը չընդունողները նույն կերպ էլ հեռանալու են ասպարեզից:

Էրեբունին ու Գառնին այլերին “նվիրող” այս “հոգեւորականը” շատ նման է ծալապակաս որոշ պատմիչների, եւ նրա նմաններին դրանց հայկական լինելն ապացուցելը պարզապես վիրավորանք կլինի մեզ համար: Եթե երկու տառ գոնե ճանաչում են իրապես, թող իրենք կարդան հայոց չքրիստոնեացված (իմա՝ չպղծված) եւ ճշմարիտ պատմությունը:

Թող մի քիչ էլ կարդան աշխարհի գաղտնի կառավարության (նաեւ իրենց կառավարող ուժերի) մասին, որ չկարծեն, թե այդ մասին տեղեկությունները ծնվել են “ռուսական մտավորականության շրջանակներում, իսկ այստեղ (ՀՀ-ում,-Ա.Ա.) հետեւորդները քիչ են”: Սույն “հոգեւորականը” չգիտի էլ, որ այդ ուժերի ծննդավայրը Եվրոպան է, առավելապես՝ Անգլիան, Լոնդոնը, եւ “ռուսական մտավորականության շրջանակներում” շատ ուշ է հայտնվել…

Հավատը թաքնագիտության տեսության նկատմամբ, համաշխարհային գաղտնի ուժերի դավադրությունների եւ դրանց ազդեցությունը հայության ճակատագրի վրա չհասկացող մեկը իրավունք չունի այլոց դասեր տալու: Այսպես՝ նմանները, ինչպես չեն ընդունում Հայոց 1-ին ցեղասպանությունը 301թ.՝ իրականացված քրիստոնյաների կողմից, այնպես էլ մերժում են գաղտնի ուժերի (սիոնա-մասոնական) մասով կազմակերպված (եւ թուրքերի միջոցով իրականացված) Հայոց 2-րդ ցեղասպանությունը՝ 1915թ, կարծելով, թե իրենց չլսողները իբր ստեղծում են շիլաշփոթ…

Մի օր գալու է ճշմարտության եւ հատուցման պահը, եւ ասենք, որ այն մոտեցել է: Ե՛վ քրիստոնեությունն է իր մայրամուտին հասել ե՛ւ թուրքական արհեստական պետությունը: Տեսնենք հետո ի՞նչ են պատմելու եւ ում են ապավինելու…

Արամ Ավետյան

Հ.Գ. — խմբ. կողմից — Անհրաժեշտ մեկ հավելում. եթե այսօր պետական գրեթե ոչ մի միջոցառում առանց եկեղեցականի չի անցնում, եւ պետությունը փորձում է եկեղեցուն պետական գործերին խառնել, ուրեմն թող բարի լինի նաեւ որոշ արգելքներ սահմանել: Այսինքն` եկեղեցականին արգելվի ինքնագլուխ մտքեր արտահայտել` այն էլ Հայոց պատմությունը խեղաթյուրող: Եկեղեցուն այդքան “խորությամբ” սիրող մեր իշխանավորները թող գոնե հոտառություն ունենան եւ եկեղեցուն հեռու պահեն առանց այն էլ սրբած-տարած (հենց քրիստոնեության “թեթեւ” ձեռամբ) մեր պատմությունը հիմա էլ հիմնովին պղծելուց:
Թե՞ իշխանավորները կրկին մեր պետականությունը կորցնել են ուզում:
Ի դեպ, եկեղեցուն էլ այդ հոտառությունը չէր խանգարի…
Այլապես վաղը սերունդների ոչ միայն դատին, այլեւ արհամարհանքին կարժանանան:

Նվազագույնը:

“Լուսանցք” Թիվ 131, դեկտեմբերի 25 — 31, 2009թ

“Ավետարանական ստրկություն”-ը

25 Դեկտեմբերի, 2009

Ջհուդա-քրիստոնեության եւ դրանից բխող հանցագործ գաղափարախոսությունների մասին՝ իր ժողովրդի ճակատագրին ոչ անտարբեր ընթերցողների համար
Ռուսաստանի Գերագույն Դատախազին.
պատճեները՝
Ռուսաստանի գերագույն դատարանին,
Պետական դումայի պատգամավորներին,
Ռուսաստանի ֆեդերացիայի պատգամավորներին,
Ռուսաստանի դատախազներին. — (ընդհանուր ծավալը՝ շուրջ 1000 էջ)

Ռուսաստանում ազատ գործում են հրեական կրոնական, հասարակական եւ քաղաքական կազմակերպություններ՝ հրեական կրոնական սկզբունքներին համապատասխան: Հուդայական կրոնն իր աշխարհատեսության, իր “մաֆիայի” վարքի հիմքն է:

Այն խորագույն շովինիստական ու ցեղապաշտական գաղափարախոսություն է, որ քարոզում է այլ ժողովուրդներից հրեաների առավելությունն ու բացառիկությունը, իսկ միաժամանակ՝ նաեւ դրանց թերարժեքությունն ըստ ազգային, կրոնական ու ռասայական պատկանելության:Հրեաներն աշխարհի միակ ժողովուրդն են՝ որ մոգոնել են իրենց աստվածընտրյալությունն ու անհանդուրժողականությունն այլ ժողովուրդների ու կրոնների նկատմամբ:

Հրեաների շովինիզմն ու ռասսիզմն առանձնահատուկ են: Այն հիմնված է մնացյալ ժողովուրդների ու կրոնների ատելության ու անհանդուրժողականության մշտական քարոզչության վրա:

Հուդայիզմի կրոնն արծարծված է մի քանի գրքերում, որոնցից հիմնականներն են Թորան (Մովսեսի հնգամատյանը) եւ Թալմուդը: Դրանցից բոլորը չէ, որ հանրամատչելի են: Այս վերլուծության համար հիմնականում կօգտագործենք Աստվածաշունչը` որպես հանրամատչելի գրավոր սկզբնաղբյուր:
Աստվածաշունչը երկու կրոնների՝ Հուդայիզմի (Հին կտակարան) եւ քրիստոնեության (Նոր կտակարան) համատեղումն է: Հին կտակարանի հիմքը Թորան է, կամ Մովսեսի Հնգամատյանը, որ հուդիզմի սկզբունքն է: Հրեաների այսպես կոչված “աստված ընտրյալությունը” թափանցում է ողջ Աստվածաշունչը` դառնալով ջհուդաքրիստոնեական սկզբունքների բանալին: Դիտարկենք մի քանի սկզբունքային սահմանումներ Հին կտակարանից.
1. Հրեաները դիմում են աստծուն. “Այլ ժողովուրդների մասին, որ առաջացել են Ադամից, Դու ասացիր, որ դրանք ոչինչ են, բայց նման թքի…: Այդ ժողովուրդները հանուն ոչնչի են Քո կողմից հանդուրժվել”:
Այստեղ այլ ժողովուրդների բացահայտ նվաստացում է, իսկ թքի հետ համեմատումը՝ կեղտոտ վիրավորանք: Այստեղ հրեաների ցեղական ու կրոնական գերազանցության, իսկ մնացյալ ժողովուրդների թերարժեքության քարոզչություն է:
2. Հին կտակարանը հրեաներին ստիպում է մշտապես մնալ պատերազմի մեջ մնացյալ ժողովուրդների հետ. “…ձեր աղջիկներին մի ամուսնացրեք նրանց տղաների հետ եւ նրանց աղջիկներին մի վերցրեք ձեզ հարս. խաղաղություն մի փնտրեք նրանց հետ բոլոր ժամանակներում”:
3. “…Քո աստվածը քեզ կուղեկցի այն երկիրը, որը խոստացել է տալ մեծ ու լավ քաղաքներով, ինչպիսիք դու չես կառուցել, լիքն ամեն բարիքով քարակերտ պահեստներ, որոնց պատերը դու չես կանգնեցրել, խաղողայգիներ ու ձիթենածառեր՝ որոնք դու չես աճեցրել, բայց ուտելու ես ու միշտ կշտանաս”:
Այս գաղափարը ծրագրավորում է հրեայի գիտակցությունն՝ այլոց ունեցվածքը զավթելու, ձրիակերության եւ հետեւաբար ցեղական ու կրոնական թշնամանք, այն ժողովուրդների հետ, որոնց ունեցվածքը նրանք զավթել են ուզում: Պատմական իրականությունն ասում է, որ հրեաները միշտ էլ զբաղվել են այլոց ունեցվածքը յուրացնելով: Աստվածաշունչը նկարագրում է՝ թե ինչպես հրեաները, թողնելով Եգիպտոսը, թալանեցին այն: Ըստ որում՝ դրանով զբաղվում էր ամբողջ ազգությունն՝ առանց բացառության:
4. Աստվածաշունչը Հին Կտակարանում քարոզում է հրեական գերազանցություն, համաշխարհային տիրապետություն եւ ձրիակերություն: “Դուք կիշխեք ժողովուրդների, որոնք ավելի մեծաքանակ եւ ուժեղ են ձեզանից: Բոլոր վայրերն, ուր կդնեք ձեր ոտքը, ձերը կլինի: Ոչ ոք չի կարողանա դիմակայել ձեզ”:
5. Զավթված տարածքներում հրեաներն օրինակելի ջարդեր էին կազմակերպում. “Խոցում էին տեղացի ողջ ժողովրդին, ժառանգներին այնպես, որ ոչ ոք կենդանի չէր մնում եւ տիրանում էին նրանց հողին…
Ծախում էին նրանց քաղաքները, տղամարդկանց ու կանանց, երեխաներին, մնացյալին՝ սպանում…”:
6. Հուդայիզմի կարեւորագույն դրույթներից մեկը ֆիզիկական ու մշակութային ուծացումն է: Ահա թե ինչպես է հրեական աստված Հուդան սովորեցնում վարվել այլ ժողովուրդների դասական կրոնների սրբությունների հետ: “Ոչնչացրեք այն բոլոր վայրերը, որտեղ ձեզ ենթակա ժողովուրդները մեծարում էին իրենց աստծուն. ավերե՛ք նրանց մատաղարաններն ու սյուները, այրեք պուրակներն ու խորտակեք տաճարները, ջնջեք նրանց անուններն իսկ այդ վայրերից:
Անիծեք դրանց, մի՛ դաշնակցեք եւ մի՛ խղճացեք ու խնայեք, դրանց մատաղարաններն ավերե՛ք, սյուները շո՛ւռ տվեք, պուրակները կտրատե՛ք եւ պաշտամունքի խորհրդանիշերն այրե՛ք”: “…Սպանեցե՛ք արական սեռի բոլոր երեխաներին, իսկ այն կանանց, որ տղամարդ են ճանաչել, սպանեցե՛ք: Կանացի սեռի բոլոր երեխաներին, որ տղամարդկանց հետ հարաբերություններ չեն ունեցել՝ թողեք ձեզ համար”: “Այն քարոզչին կամ երազաբանին, որ կաշխատի ձեզ համոզել հրաժարվել այս սկզբունքներից, սպանե՛ք”:
Հրեաները չեն խղճում ու խնայում իրենց հարազատներին էլ, եթե նրանք տրվում են այլոց հավատին: “Եվ ասաց Մովսեսն Իսրայելի դատավորներին. սպանե՛ք ձեր մարդկանց, որոնք կառչել են “այլոց”: Եթե գտնվի տղամարդ կամ կին, որը կգնա ու կծառայի ա՛յլ աստվածների՝ Արեւին, Լուսնին, կամ ողջ երկնային զորավիգներին, քարերով կջարդեք մինչեւ մահ”:
Հնագույն հեթանոսական կրոններն ի մեծի մասի հիմնված են Արեւապաշտության՝ լույսի, ջերմության կենարար հումքի պաշտամունքի վրա:
Հուդա-քրիստոնեական կրոնը դրանց բոլորին դատապարտում է մահվան:
“Վտարեք երկրի բոլոր բնակիչներին ու ոչնչացրե՛ք: Ոչնչացրե՛ք եւ դրանց ձուլածո պաշտամունքներն ու բոլոր պատկերները, բոլոր սրահները թալանեցե՛ք: Բոլոր հողերը գրավեցե՛ք եւ այդտեղ բնակվեցեք”: “Երբ քո առջեւ կհայտնվի իմ Պատգամավորը եւ կառաջնորդի այլոց մոտ՝ ես կոչնչացնե՛մ դրանց. մի՛ խոնարհվիր դրանց աստվածներին եւ մի՛ ծառայիր դրանց, մի՛ ընդօրինակիր դրանց գործերը, խափանի՛ր դրանք, դրանց սյուները”:
Այստեղ երեւում է աշխարհի բոլոր ժողովուրդների ազգային ավանդական կրոնների նկատմամբ հրեաների թշնամական ատելությունը: Նրանք քարոզում են այլադավանների եւ ազգային սրբությունների ու մշակութային արժեքների ոչնչացում, որ հոգեւոր ու ֆիզիկական գենոցիդ է կոչվում:
Հուդաքրիստոնեական Աստվածաշունչը հագեցած է բոլոր ազգային մշակույթների ոչնչացման բացարձակ կոչերով: Հրեաների իրական գործընթացը լիովին համապատասխանում է հուդայիզմի այդ դրույթին: Նրանք մշտապես ոչնչացրել եւ ոչնչացնում են այլոց մշակութային հուշարձանները. ոչնչացնում են քաղաքների, նույնիսկ փողոցների պատմական անունները: 1917թ., հրեակոմունիստների կողմից Ռուսաստանում իշխանության զավթումից հետո, նրանք ակտիվորեն փոխեցին քաղաքների ու փողոցների ազգային պատմական անունները` տեղադրելով հրեական ավազակների անուններ. ինչպես՝ Մարքս, Լենին, Ձերժինսկի, Լունաչարսկի եւ այլ անպիտանների ու հանցագործների անուններ: Իրենց ամբողջ պատմական գործունեության ընթացքում եւ աշխարհի բոլոր երկրներում հրեաները չհայտարարված պատերազմ են մղում պատմական ճշմարտության դեմ: Հրեաները մշտապես պայքարում են նաեւ խոսքի ու մամուլի ազատության դեմ. հատկապես երբ խոսքը վերաբերում է իրենց հանցագործ գործունեությանը: Հենց դրա համար է գրվում ու քարոզվում նրանց կողմից հակասեմիտիզմի դեմ պայքարի մասին Ռուսական Ֆեդերացիայի քրեական օրենսգրքի 282-րդ հոդվածը, այսպես կոչված էքստրեմիզմի կամ տեռորիզմի դեմ:
7. Հին Կտակարանում այլ ժողովուրդներին իշխելու հրեական համաշխարհային գաղափարը ֆինանսական հարկի ու առձեռն վարկի միջոցով՝ շարադրված է այսպես. “…եւ դու պարտք կտաս շատ ժողովուրդների, իսկ ինքդ պարտք չես վերցնի, ինքդ կիշխես շատ ժողովուրդներին, իսկ նրանք քեզ (քո վրա) չեն իշխի”: Այլ ժողովուրդներին իշխելու հրեական ձգտումը բնականաբար առաջացնում է հակահրեական արձագանք: Այդպիսով ազգային, ռասսայական եւ կրոնական թշնամանք ժողովուրդների միջեւ: Այստեղ են եւ, այսպես կոչված, հակասեմիտիզմի արմատները: Դրա դրդապատճառը հուդիզմն է:
8. Հրեաների կենդանական գազանությունը նմանակում չունի պատմության մեջ: Մինչ Ավետյաց Երկիր մտնելը Մովսեսը հետախուզության ուղարկեց Հիսուս Նավինին ընկերոջ հետ: Վերադառնալով նրանք հրահրեցին հրեաներին տիրապետել այսպիսի արտահայտությունների. “Մի՛ վախեցեք այս հողի ժողովրդից, քանզի այն կդառնա ուտելիք մեզ համար”: Հրեաներն արդեն կերել էին աշխարհի մի քանի ժողովուրդների (Ամորեններ, Խեթեր եւ այլն), դրանցից ոչինչ չէր մնացել, բացի աստվածաշնչյան հիշատակումից:
Ի՞նչ կարող են առաջացնել այդ պատմություններն այլ ժողովուրդների մոտ. երեւի պատասխան ատելություն:
9. Դավիթ թագավորի ժամանակներում հրեաները գազանային անողոքությամբ ոչնչացրին Ռավի Ամոնական ամբողջ բնակչությանը՝ մարդկանց կենդանի նետելով սղոցների, երկաթյա մեխանիզմի կացինների տակ եւ վառարանների մեջ: Սա վկայում է, որ “կրեմատորիաներն” հրեաները ստեղծել էին Հիտլերից շատ առաջ: Նա միայն նույնն էր արել. գուցե ի պատասխա՞ն…
10. “…Քեզ համար ա՛յլ մարդկանց կտամ եւ քո հոգու համար՝ ժողովուրդներ” (Հիսուս):
11. Ինչ գարշելիություններ է քարոզում հուդայիզմը՝ լավ է երեւում մի “աստվածամեծար” Լեւիտի պատմությունից:
Մի անգամ նա գիշերում էր Ճենովայում, եւ բնակիչները որոշեցին բռնաբարել նրան: Լեւիտն իր փոխարեն նրանց հանձնեց իր հարճին եւ նրանք հրճվեցին նրանով, գիշերը զվարճանալով: Այդ կինը սողեսող հասավ բնակարանի դռներին եւ մնաց պառկած մինչեւ արեւածագ: Լեւիտը միայն առավոտյան մոտեցավ իր սիրուհուն եւ տեսավ, որ նա մահացած է: Նա վերցրեց դանակը եւ մարմինը կտրատեց տասներկու մասի եւ ուղարկեց Իսրայելի բոլոր ծայրամասերը:
Ի՞նչ զգացումներ կարող է առաջացնել այդ “սրբի” արարմունքը նորմալ մարդու մոտ: Երեւի գարշանք: Այդ բոլոր զազրելի արարմունքները նկարագրվում ու քարոզվում են զանգվածային տպաքանակներով: Բնականաբար, դա առաջացնում է հակակրանք, ատելություն ու բաժանում: Բայց ըստ Աստվածաշնչի՝ “աստվածապաշտ” Լեւիտի արարքները հրեաների մոտ ոչ թե գարշանք էին առաջացնում, այլ` լոկ զարմանք:
12. Աստվածաշնչի 14-րդ գլխի Երկօրինության մեջ հրեական “Աստվածը” սովորեցնում է նրանց ինչպես սնվել, եւ այդտեղ երեւում է նրա “շովինիզմը” (ոտանավոր 21): “Մի կերեք ոչ մի անկենդանություն. քո բնակավայրերում հայտնված օտարին տուր այն կամ ծախիր, թող նա ուտի, քանզի դու սրբազան ժողովուրդ ես քո Տեր Աստծո մոտ”: Եհովան ավելի լավն է, որ հրեաներին նման գարշանքի է մղում:

Բնականաբար, հուդայական նման պատգամները հրահրում են միջազգային ու ցեղապաշտական, կրոնական հակամարտություններ:Այլածիններին թունավորված սննդով կերակրելը շատ կարեւոր վարքակերպ է հրեաների համար. այն վերաբերում է ոչ միայն նյութական սննդին, այլ` նաեւ հոգեւոր: Նրանք մյուս ժողովուրդներին կերակրում են եւ քրիստոնեությամբ՝ իրենք հեռու մնալով դրանից:

Այլոց կերակրում են եւ “ինտերնացիոնալիզմով”, քայքայելու համար նրանց ազգային ու ռասսայական հավատքները, պատմությունները, մշակույթը, սովորույթները, գիտությունը, վարքն ու բարքը: Ավերում են նրանց մոտ իրոք մարդկային ամեն ինչ՝ դարձնելով նրանց անդեմ ու անմիտ ինտերնացիոնալիստ, ինչպիսին իրենք երբեք չեն դառնում: Հին կտակարանը խստագույն հրեական ցեղապաշտություն է, ռասիզմ եւ ինքնամեծարում:
Նոր կտակարանը (քրիստոնեություն)՝ թուլամիտներին տրված սատանայական ապազգայնություն է (ինտերնացիոնալիզմ): Հրեաներն այլոց կերակրում են ոչ միայն քրիստոնեական ապազգայնությամբ: Նրանք ընտրության են ներկայացնում եւ այլ թունավորված ապազգային ուտատեսակներ. իսլամ, կոմունիզմ, համաշխարհային քաղաքացություն, “նոր համաշխարհային կենսակարգ”: Նրանք մոգոնեցին “դասակարգային պայքարի” գաղափարն ու դրանով կերակրում են մյուս ժողովուրդներին՝ ազգային վերնախավը հենց այդ ժողովուրդների ձեռքով տապալելու եւ դրանց տեղը գրավելու համար:
Դասակարգային պայքարի գաղափարը հրեական միջավայրում լիովին արգելված է. նրանց համար գլխավորն ազգային միասնությունն է: Բայց փորձեք դուք ստեղծել Ռուսական Ազգային Միասնություն (ՌԱՄ)՝ ձեզ կծածկեն “ֆաշիստներ, ազգայնամոլներ, ռասիստներ” պիտակներով: Նման ապացույցներ, ինչքան ասես կարելի է ներկայացնել, բայց այսքանն էլ բավարար է հուդայիզմի գաղափարներին արմատական գնահատական տալու համար:

Հրեական “սինագոգերն” այսօր էլ լոկ կրոնական կենտրոններ չեն, այլ դպրոցներ` միջազգային հրեական վերնախավի համար կադրեր դաստիարակելու համար:

Հուդայիզմը՝ որպես գաղափարաբանություն, հարուցում, հրահրում է ազգային ու կրոնական թշնամանք, փնովում ու նվաստացնում է ոչ հրեաների ազգային պատկանելությունը: Հուդայիզմը նվաճողական ու անբարոյական գաղափար է, չարի նպատակներ արարող, որ հրեաներին մղում է հանցագործությունների իբր աստծո անունից` նրանց ներշնչելով արդարացման միտում:

Հրեաների նկատմամբ այլ ժողովուրդների հակակրանքի պատճառը հուդայիզմն է: Այն ահռելի քանակով հրատարակվում եւ քարոզվում է: Այս ամենը ոչ թե պատմություն է, այլ նաեւ նրանց ներկան ու ապագան: Սա նաեւ նրանց կենսակարգն է՝ պատգամները բոլոր ժամանակների համար:
Իսրայելում սահմանադրություն չկա. դրան փոխարինում են Թորան ու Թալմուդը: Հենց դրանք են նրանց օրինաչափությունները: Դաստիարակման ու կրթության համակարգն ամբողջովին հիմնված է Թորայի ու Թալմուդի սկզբունքներին: Հուդայիզմը հրեական ազգային գաղափարախոսության եւ հոգեբանության վրա է հիմնված:

Աշխարհի ժողովուրդների բնական հակադրվածությունն անվանվում է “հակասեմիտիզմ”: Միշտ էլ հակասեմիտիզմի հարցի շուրջ մեծ աղմուկ է բարձրացել, բայց ոչ ոք չի բացատրում դրա պատճառները: Գուցե խնդիրը հակասեմիտներում չէ՞, այլ հենց սեմիտների՞… մեջ: Ինչո՞ւ աշխարհի բոլոր նշանավոր մտավորականներն ատում էին հրեաներին: Օրինակի համար կարելի է մեջբերել հանրահայտ համաշխարհային անձանց մի քանի արտահայտություններ հրեաների մասին:

Ջորջ Վաշինգտոն (1732-1799, ԱՄՆ-ի նախագահ) “Միանգամայն ցավալի է, որ ոչ մի պետություն, ավելի հին քան մերը, դրանց չզսպեց որպես հասարակության ժանտախտ ու մեծագույն թշնամի, որոնց առկայությամբ դժբախտացած է Ամերիկան”:

Մուհամմեդ (570-632, Ղուրանից) “Ինձ համար անըմբռնելի է, որ առ այսօր ոչ ոք չվտարեց այդ կենդանիներին, որոնց շունչն անգամ նման է մահվան: Չի՞ ոչնչացնի յուրաքանչյուրը՝ կենդանիներին, որոնք ուտում են մարդկանց, եթե դրանք էլ մարդու տեսք ունեն”:

Մարտին Լյութեր (1483-1546) “Որքան մոտիկ է հրեաներին Էսֆիրի գիրքը, որն արդարացնում է նրանց արյունարբությունը, վրեժխնդրությունն ու ախորժակներն ավազակային հույսերի: Երբեք Արեւը չի լուսավորել առավել թշնամական ու վրեժխնդիր ժողովրդի, որն օրորում է այլադավանների խեղդման ու ոչնչացման գաղափար”:

Ջորդանո Բրունո (իտալացի գիտնական, իմաստասեր, 1548-1600) “Հրեաները ժանտախտակիր, ախտավոր ու վտանգավոր ցեղ են, որն իր ծննդյան պահից ենթակա է արմատազերծման”:

Պետրոս Առաջին (ռուս կայսր, 1672-1725) “Ես գերադասում եմ իմ երկրում տեսնել մահմեդականներ ու հեթանոսներ, քան հրեաներ: Սրանք խաբեբաներ ու վաշխառուներ են: Դրանք բնակվելու եւ իրենց գործերը կազմակերպելու թույլտվություն չեն ստանա: Չնայած իմ տնօրինություններին, նրանք ջանում են իրագործել դա՝ իմ պաշտոնյաներին կաշառելով դառնալ լիիրավունք”:

Ժան Ֆրանսուա Վոլտեր (ֆրանսիացի գրող, 1694-1778) “Հրեաները ոչ այլ ինչ են, քան զազրելի ու բարբարոս ժողովուրդ, որը երկար ժամանակ համատեղել է զզվելի շահասիրությունն այն ատելության հետ, որ տածում է այլ ժողովուրդների նկատմամբ, որոնք նրանց հանդուրժում են եւ որոնցով նրանք հարստանում են”:
Բենիամին Ֆրանկլին (ամերիկացի գիտնական, պետական գործիչ 1706-1790) “Որ երկրում ասես, ուր հրեաներ են տեղավորվում, անկախ իրենց քանակից, իջեցնում են տեղաբնակների բարոյականը, առեւտրական ազնվությունը: Մեկուսացնում են իրենց եւ չեն ձուլվում: Եթե մենք սահմանադրական ճանապարհով դրանց չհեռացնենք ԱՄՆ-ից, ապա 10-ից ավելի քիչ տարում դրանք կհորդան մեծ քանակով, վեր կգրավեն եւ կփոխեն կառավարման մեր ձեւը: Եթե դուք դրանց չբացառեք, ապա 10 տարուց ոչ ուշ մեր ժառանգները կաշխատեն դրանց դաշտերում, երբ նրանք իրենց գրասենյակներում ձեռքերը կսեղմեն: Ես զգուշացնում եմ ձեզ, պարոնա՛յք, եթե դուք հրեաներին մեկընդմիշտ չբացառեք, ապա ձեր ժառանգները կանիծեն ձեզ ձեր գերեզմաններում”:

Նապոլեոն Բոնապարտ (1769-1821) “Հրեաներին հարկ է դիտարկել որպես ազգ, բայց ոչ որպես կրոնական խմբավորում: Դրանք ազգ են մեր ազգի մեջ: Ամբողջ գյուղերի սեփականությունները հափշտակվում են հրեաների կողմից, նրանք վերականգնել են ճորտատիրությունը, նրանք ագռավների իսկական երամներ են: Հրեաների պատճառած աղքատությունը մեկ հրեայի պատճառածը չէ,՝ այլ հետեւանքն է՝ այդ ողջ ազգի էության: Դրանք մորեխի պես լափում են Ֆրանսիան: Հրեաներն ազգ են, որն ընդունակ է անենանողկալի հանցագործությունների”:

Ֆերենց Լիստ (հունգարացի կոմպոզիտոր 1811-1886) “Կգա պահ, երբ բոլոր քրիստոնյա ազգերը, որոնց մոտ հրեաներ են ապրում, հարց կդնեն՝ հանդուրժե՞լ դրանց եւ այսուհետ, թե՞ արտաքսել: Այս հարցն իր նշանակությամբ նույնքան կարեւոր է, որքան հարցն այն մասին, թե ուզո՞ւմ եք ապրել. առողջությո՞ւն, թե՞ հիվանդություն, բա՞նտ, թե՞ ազատություն, սոցիալական հանգի՞ստ, թե՞ մշտական հուզում”:

Հենրի Ֆորդ (Ամերիկացի գրող եւ ավտոարդյունաբերող, 1863-1947, 1947-Նյու-Յորք Թայմս, 08.03.1925թ.) “Հսկողության ենթարկեք հիսուն ամենահարուստ հրեական ֆինանսիստներին, որոնք պատերազմներ են հրահրել իրենց շահույթների համար, եւ պատերազմները կվերանան”:
Ուինսթոն Չերչիլ (անգլիացի պետական գործիչ) “Կարիք չկա չափազանցելու հրեաների դերը բոլշեւիզմի արարման եւ ռուսական հեղափոխության գործում: Ավելին, ոգեշնչման եւ շարժման գլխավոր ուժը բխում էր հրեա առաջնորդներից: Խորհրդային հիմնարկություններում հրեաների գերակշռությունը զարմանալի էր: Ահաբեկչական համակարգն իրագործվում էր ի մեծի մասամբ հրեաների եւ որոշ դեպքերում նաեւ հրեուհիների միջոցով: Նույնպիսի դիվային հանրահայտության հասան հրեաները նաեւ Հունգարիայում, երբ այդտեղ կառավարում էր հրեա Բելա Կունը”:
Նման փաստարկներ կարելի է երկար թվել, բայց միայն վերնախավը չէր, որ հասկանում էր “ընտրյալների” էությունը: Հասարակ ժողովուրդն էլ էր հիանալի հասկանում հրեաներին: Կարելի է մեջբերել մի քանի ասացվածք ու առակ.
— Չարքերն ու ջհուդները սատանայի զավակներն են:
— Ջհուդին հավատալ՝ նույնն է ինչ ջուրը ցանցով թափել:
— Ջհուդը կուշտ է խաբկանքով:
— Ջհուդը վախենում է ճշմարտությունից, ինչպես ճագարը՝ թմբուկից:
— Չկա անփուշ ձուկ, ինչպես անչար ջհուդ:
— Որ աստվածը չբարկանա՝ ջհուդը թող չբարձրանա:
— Ջհուդը գործում է ոնց տզրուկը մաշկիդ:
— Ով ջհուդին ազատում է՝ նա ինքն իրեն բանտարկում է:
— Ով ծառայում է ջհուդին՝ չի շրջանցի աղետը:
— Հանուն շահի, բարիքի, ջհուդը միշտ էլ կխաչակնքի:

Ինքը՝ հրեական աստված Եհովան, իր “աստվածատուր” ժողովրդին բնորոշում է որպես գարշելի ազգ: Նա մեղադրում էր նրանց մշտական արվամոլության մեջ եւ դիմում էր ոչ այլ կերպ, քան “Սոդոմի տերեր ու Գոմորի ժողովուրդ”: Ասում էր նաեւ, որ հրեաները “մեղավոր ժողովուրդ են, բարձված անօրինականություններով. չարագործների ցեղ, մահապարտների զավակներ”: Մի այլ հրեական աստված՝ Սավաոփը, նրանց մասին ասում էր. “Փոքրից մեծ՝ դրանցից յուրաքանչյուրը տրված է շահին եւ հոգեւորականից մինչեւ Առաքյալ գործում են ստով…: Բայց ամաչո՞ւմ են այդ գարշանքներից: Ո՛չ ամաչում են, ո՛չ էլ կարմրում”:

***
Հուայիզմը կրոնական կանոնակարգ է: Քաղաքական պայքարի նպատակների համար հրեական հանցախումբն արարել է շարժում՝ “սիոնիզմ” անվամբ: Այն մտնում է ցանկացած քաղաքական ու գաղափարական դիմակների տակ: Սիոնիզմի իրական էությունը հուդայիզմն է:

***
1975թ. նոյեմբերի 10-ին ՄԱԿ-ի Գլխավոր Ասամբլեան բնորոշեց, որ “սիոնիզմը ռասսիզմի տարատեսակ ու ճնշման միջոց է”: Սա ամբողջ համաշխարհային հասարակության սկզբունքային գնահատականն է ամենաբարձր մակարդակով: Սա կարեւորագույն պատմական ու իրավաբանական փաստ է:

Քրիստոնեություն
Հուդայիզմի զարգացման, առաջընթացի հետագա փուլը եղավ քրիստոնեությունը: Ըստ ծագման՝ Հիսուս Քրիստոսը մաքուր ջհուդ էր. Դավթի ու Աբրահամի ուղղակի ժառանգը: Որպես ճշմարիտ ջհուդ նա աղճատվեց (մկրտվեց) ծննդյան 8-րդ օրը: Այս առթիվ քրիստոնյաներն հետագայում հայտարարեցին մեծ տոն՝ “Տիրոջ մկրտում”, որը նշում են նոր տոմարով հունվարի 1-ին, կամ հնի՝ 14-ին: Տերտերները նրան անմիջապես չաստվածացրին: Նրան աստված հռչակեցին միայն մեր թվարկության 325թ., Նիկեայի 1-ին Տիեզերական ժողովում, որտեղ եկեղեցու հրեա-մասոնական հոգեւորականներն ինքնակամորեն, ձայների մեծամասնությամբ (218 կողմ, 2 դեմ), ինչպես կուսակցական ժողովում, նրան նշանակեցին “աստված”: Քրիստոսը շատ կարեւոր խնդիր էր լուծում՝ հրեական հանցախմբի հանձնարարությունը. մնացյալ ժողովուրդների հոգեւոր տարրալուծում: Դավիթների որդին նպատակ ուներ կոտրել ժողովուրդների ինքնապահպանման բնական ձգտումը, ճիգերն՝ ընդդիմանալու այլոց հարձակմանը, հրեական նվաճմանը՝ չարին:
1. Քրիստոսը քարոզում էր. “Դուք լսեցիք, թե ինչ են ասում. աչքն աչքի համար, ատամն՝ ատամի: Իսկ ես ձեզ ասում եմ. մի՛ ընդդիմացեք չարին: Ով կխփի ձեր աջ այտին, նրա կողմ շրջիր եւ մյուսը: Ով կցանկանա վերցնել շապիկդ՝ վրայինն էլ տուր (տուր եւ վարտիքդ)”:
Քրիստոսի քարոզի այս սկզբունքը՝ “Մի դիմադրիր չարին”, գլխավորն է քրիստոնեության մեջ: Այս պախարակելի միտքը Քրիստոսն աշխատում է տեղադրել անմիտ հավատացյալների գլխում՝ դրանց չառարկող ճորտեր դարձնելու բուն նպատակով:
2. Ճորտատեր հրեաները կցանկանային, որ քրիստոնյա-ճորտերն իրենց այնպես պահեին, ինչպես սովորեցնում է սիոնիստ Հիսուսը: “Դուք գիտեք` ինչ են ասվում` “սիրի՛ր մերձավորիդ եւ ատի՛ր թշնամուդ”, իսկ ես ասում եմ. սիրեցե՛ք ձեր թշնամիներին, օրհնեցե՛ք անիծողին, աստվածացրե՛ք ձեզ ատողին, աղոթեցե՛ք ձեզ նեղացնողին…”: Քրիստոնյան պիտի լիներ իրական ստրուկ: Նման ստրուկն անկասկած գերադասելի էր հին ստրուկներից, որոնք երբեմն նույնիսկ ծառանում էին: Այս ստրուկի մոտ շղթաներն ուղիղ գլխի մեջ էին, գիտակցության մեջ: Հոգեւոր ճորտը՝ քրիստոնյան, ջհուդներին ավելի շահավետ էր, քան հին միջոցով նոր ճորտացվածը:

Ջհուդ Քրիստոսի քարոզչությունը ճգնում է բացառել մարդկանց համարժեք դիմադրությունը հրեական զավթմանն ու աճին: Քրիստոնեությունն արդյունքի հասա՛վ, չնայած ամբողջ ապազգայինին, քանզի դիմեց եւ բնականին՝ սրին, կրակին, բնաջնջելով ժողովուրդների առողջ ուժերը, այլ ոչ թե մյուս այտն էլ հակառակորդին տրամադրելով՝ ինչպես քարոզում է առ այսօր այլոց: Ինքը եւ այսօր (2004թ.) դեռ նվաճում է, իսկ այլք՝ կորցնում: Ըստ որում, ո՛չ լոկ ռազմադաշտերում, ինչն ավելի սարսափելի է: Նա նվաճում է մարդկանց ուղեղը, հոգին է առնում, կյանքին տեր դառնում…

Ջիվանին կասեր.
Մի քաղաք գիտեմ ժամի սիրահար,
Բնակիչները հայ, մոտ քսան հազար,
Իրենք հաց չունին ուտելու համար՝
Նորից վանք են շինում՝ խելքի աշեցեք…
(Կներես ընթերցող, չեմ կարողանում այս օրից անկախ, միայն անցյալի դավերը բացել, լոկ դրանք լացել. իսկ մեր օրե՞րը… Հետո ուշ կլինի՝ ինչպես հիմա):
Քրիստոնեությունն անընդմեջ շեշտում է, որ հիմնված է սիրո վրա: Սա քարոզի հիմնարար սուտն է, խաբեբայությունը՝ կոչված իրոք քող, դիմակ լինելու:
Քրիստոնեության մեջ սիրո կոչեր կան, բայց …, իսկ մոտիկներիդ՝ հարազատ մարդկանց, նա քարոզում է աներեր զոհել, սիրով չտարվել: Ահա այդ քարոզչությունը. “Եթե որեւէ ոք, գալով ինձ մոտ, չի ստի իր հորն ու մորը, կնոջն ու զավակին, քրոջը, եղբորը, կյանքն իր սեփական՝ չի՛ կարող լինել նա իմ կենվորը”: Նա քարոզում է. “Հոգին սիրողը կկործանի այն, իսկ այն ատողը միշտ կպահպանի կյանքում հավերժական”: Վերջին կարգի չարագործն իսկ չի կոչի նման բանի՝ ատել մորն ու հորը, կնոջն ու երեխաներին, սեփական հոգին եւ պաշտել իրեն, եթե այդ չարը խելագար չէ: Բայց չարագործը տեսնելով, որ իր զրուցակիցը շատ է “խելացի”, ասաց ավելին, բացատրեց նրան, որ նպատակն իր այլ է լիովին. “Կարծո՞ւմ եք, արդյոք, որ ես եկել եմ ձեզ խաղաղություն ու սեր շնորհելու…: Ո՛չ, ասում եմ ձեզ, եկել եմ զատեմ ու ամորձատեմ. հինգ արարիչներ մի տան մեջ շատ են: Նրանք կկռվեն ու կբաժանվեն. երեքն՝ երկուսի, երկուսը՝ մեկի: Հայրը որդու դեմ, մայրը՝ աղջկա, իսկ աղջիկը՝ մոր, սկեսուրը՝ հարսի”: Նույնն է քարոզվում եւ Մաթեւոսի Աստվածաշնչում. “Մի մտածեք, թե ես եկել եմ երկրին խաղաղություն տալու. ես սուտ եմ բերել, քանզի եկել եմ բաժանելու որդուն հորից, մորն աղջկանից, հարսին սկեսուրից… թշնամիները տանից պիտ լինեն…”:

Ջհուդա-մասոնական նոր ձեռնարկը՝ բոլշեւիզմը, ուզում էր ջհուդա-մասոնական հին նպատակներն իրագործել յուրովի: Մարքսը, Էնգելսը, Լենինն ու Տրոցկին արյան ծովեր թափեցին. սպանել տվեցին հորը` որդուն, որդուն էլ՝ հորը, եղբայրն եղբորը, քրոջը, մորը, հարազատները մորթեցին իրար… Ողջը վարվեցին քրիստոնեաբար, նույն գործակարգով (տեխնոլոգիա): Քրիստոսի քարոզչությունն ապշեցնում է իր հրեական անպատկառությամբ, նա վատը որպես լավ է քարոզում, հիվանդը՝ առողջ, գեշը՝ գեղեցիկ…: Քրիստոսը հասավ իր խաբածներին ծնկի բերելուն:

Հեթանոսները ծնկի չեն իջել՝ երկրպագելով ճիշտ աստվածներին: Գիտեին նրանք, որ իրենք նրանց ստրուկները չեն, այլ զավակները:
Ջհուդը մարդկանց ինքնագնահատանքը իջեցրեց զրոյի: Նա մարդկանց իրենց հոգիներում ստրուկ դարձրեց: Քրիստոնյայի գերագույն մեղքը հպարտությունն է: Ստրուկը հպարտ չպետք է լինի, այլ թույլ, մեղսակիր: Քրիստոնյայի մոտ ամեն բնական արարք հանցանք է, նույնիսկ ծննդի կենարար կարգը՝ պախարակելի: Այդու էլ դեռ կույս՝ բայց բեղմնավորված Մարիամը վիժեց իրեն՝ Հիսուսին: Ահա՛ ինչի է հասցնում մարդկանց այդ քարոզչությունը, ահա՛ հենց սա է սատանայական “խաչն՝ ընդհակառակը”: Քրիստոնեական եկեղեցում հավատամքային գլխավոր ծեսերից մեկն, այսպես կոչված, “մասունք” ընդունելն է: Սա արարողություն է եւ նշանակում է, որ մտովի արյուն են խմում եւ մարդկային մարմնի մի կտոր միս ուտում: Արդյո՞ք դրանով եկեղեցին չի այլասերում ու քայքայում հավատացյալների հոգին… Քրիստոսն ասում է. “Եթե չուտես մարմինն ու չխմես արյունը մարդու զավակի՝ չես ունենա կյանք: Ուտողն իմ մարմինն ու խմողն իմ արյունը, կապրի հավիտյան”:

Մասունքի ծեսով եկեղեցին մի կրակոցով երկու նապաստակ է սպանում. մեկով հարբեցնում է մարդկանց, վարժեցնում (սպիրտի ազդեցությանը), երկրորդով՝ դարձնում մարդակեր ու արյունախում` այլասերելով ուղեղն ու հոգին:
Քրիստոնեությունը դեռ մտովի է մարդուն վարժեցնում մարդակերության, իսկ հուդայիզմը դրան է մղում ներկայում: Ջհուդների վերաբերմունքն Արիական Արյան հանդեպ, սնապաշտական բնույթ է կրում: Արիական արյունն օգտագործում են ոչ միայն բարձրագույն մասոնները, այլեւ Խասիդների շարքային հավատացյալներն էլ:

Չնայած Աստվածաշնչում Հին Կտակարանը Թորայի առավել մեղմացված տարբերակն է, այնուհանդերձ այդտեղ էլ են պահպանվել ուղղակի ցուցումներ հրեաների այդ գազանային սովորույթի արարման: Քանի առկա են հրեաները, այդ սովորույթն իրագործում են: Այս մասին մի աշխատություն ունի եւ Վլադիմիր Իվանի Դալը, որի գիտական հիմնավորվածությունն ու մանրակրկիտությունը տարակուսանք չեն թողնում: Այդ ծեսը կատարվում է ծոմապահության հրեա-սատանայական տոնի՝ Պասի նախօրյակին: Նրանք գողանում են երեխաներին, գազանաբար տանջում ու հոշոտում: Մարմինը ծակոտում են հատուկ կրոնական ասեղներով, հաճախ քերում են մաշկը, արյունը քամում եւ այն օգտագործում են կրոնական նպատակներով. մասնավորապես՝ ավելացնում են պասի ուտելիքին:

Նման անթիվ փաստերի հիման վրա են “խեղճ ու դժբախտ” հրեաներին ճնշում ու հալածում մարդկության ամբողջ պատմության ընթացքում: Նման ոճրագործությունների պատճառով են ատում հրեաներին հակասեմիտներն ու “անիծյալ ֆաշիստները”: Հրեա-դիվային այս տոնը քրիստոնեությունը հռչակել է “սուրբ”:

Քրիստոսը մարդուց հոգի է ուզում: “Այդժամ Հիսուսն ասաց իր աշակերտներին. -Եթե որեւէ ոք ցանկանա գալ իմ հետեւից՝ թող ժխտի իրեն եւ խաչս վերցնի ու հետեւի ինձ, եթե ուզում է իր հոգին պահի, կկորցնի այն, իսկ եթե հոգին ինձ համար դնի՝ կգտնի նրան”:

Իրական աստվածն հոգի է տվել ա՛յս կյանքի համար եւ դեռ կենդանի մարդու հոգին նա չի կարող խլել, իսկ մահից հետո դրանք իրենք են գնում նրա մոտ: Բայց ո՞վ կարող է այդպես պահանջել. հարկավ սատանան, ում պետք են դեռ ողջ մարդկանց հոգիները: Եվ այդ սատանան հենց Քրիստոսն է, կամ սատանայի լոկ մի ծառան է:

Նոր Կտակարանը նույնպիսին է՝ ինչպիսին Հինը՝ հրեական շովինիզմի գիրքը
Այս բոլոր գրքերը հրեաներն են գրել, բոլոր հերոսները հրեաներ են, ներկայացված է միայն հրեաների պատմությունը: Այս բոլոր գրքերում քարոզվում է հրեաների առավելությունն ու նրանց ատելությունը այլ ժողովուրդների հանդեպ: Բերենք օրինակ (Մաթեւոսի ավետարան, գլուխ 15, շարադրանք 22-28)՝ “Եվ ահա այդ շրջաններից եկած մի կին գոչում է նրան. “Գթա ինձ Աստված, Դավիթների զարմ, աղջիկս դաժանորեն գժվում է”: Նա ոչ մի բառով չէր պատասխանում: Աշակերտները խնդրում էին. “Հեռացրու դրան, քանզի գոռում է մեզանից հետո”: Եվ նա ասաց խնդրող կնոջը. “Ես ուղարկված եմ միայն Իսրայելի Տան ոչխարների մոտ””:
Ինչպիսի՞ն պիտի լինի քրիստոնեական հոտի մտավոր ու հոգեւոր կարողությունը:

“Օրհնյալ են ՀՈԳՈՎ ԱՂՔԱՏՆԵՐԸ, քանզի նրանցն է երկնային արքայությունը”. այս է քարոզում Քրիստոսը: Շատ պարզ ու հստակ է, որ քրիստոնեությունը հաշվարկված է թուլակամների ու թուլամիտների համար: “Այս կերպ վերջիններն առաջ կգնան, իսկ առաջինները` հետ կմղվեն”: Լոկ սին հավատի վրա կառուցված կրոնները շատ են սիրում թուլամիտներին. դրանց հետ հեշտ է ու հարմարավետ:

Քրիստոնեության բարոյականի երկդիմությունն ու երեսպաշտությունը սահմաններ չունի. մի դեպքում շատ որոշակի, գնահատական լավի ու վատի, իսկ մյուս դեպքում ցանկացած պահին կարելի է դեն նետել բոլորն ու հայտարարել. “Մի՛ դատեք եւ դուք դատված չեք լինի. ինչով որ չափեք՝ նույնով կչափվեք”: Թվում էր, բարոյական չափանիշերը նրա համար են, որ գնահատվեն ոչ միայն այլոց՝ այլեւ սեփական արարմունքները: Հիսուսի այս կոչը դուրս է ամեն բարոյականից, մարդկային վարքի գնահատականից:
Ցանկացած հասարակարգում անհատի վարքը միշտ ենթարկվում է գնահատանքի, եւ եթե դա բացասական է, ապա անհատն էլ պիտի ենթարկվի ոչ լոկ դատական, այլ նախ բարոյական պարսավանքների: Այլ կերպ տանելի կարգ չես կառուցի: Բայց Քրիստոսի հետեւորդներին ձեռնտու է երկդեմ բարոյականը. այն թույլ է տալիս խուսափել պատասխանատվությունից, այդ անսկզբունք եւ այդո՛ւ հարմար բանաձեւի օգնությամբ:

Իսկ ի՞նչ բարոյական դիմագիծ ունեն Քրիստոսի տասներկու “սուրբ առաքյալները”: Հուդան երկար բանակցեց եւ երեսուն արծաթով ծախեց Քրիստոսին: Դա այն օրերին պատշաճ գումար էր՝ մի ողջ հողամաս Պաղեստինի մոտ: Իսկ նրա սիրելի աշակերտ Պետրոսը միայն երեք անգամ ուրացավ նրան, երբ իրեն փոքրիկ վտանգ սպառնաց. հարկավ երդվել էր երբեք չուրանալ, եւ նույնիսկ մեռնել “ուսուցչի համար”: Նույնն ասել էին մնացյալ առաքյալները: Այդքան էին համընկնում “սուրբ առաքյալների” խոստումներն իրենց վարքագծին: Նրանք առաջին իսկ վտանգի պահին վախեցան ու ցրվեցին, իսկ Պետրոսն իսկույն հրաժարվեց իր սուրբ Քրիստոսից: Խղճուկ վախկոտներ ու ստախոսներ, մորթապաշտներ ու երդմնազանցեր. ահա “սուրբ” կոչված առաքյալների իրական դեմքը: Այդ “առաքյալներ”-ն էլ՝ “ուսուցիչ” էին իրենց հռչակել ամբոխի համար: Սկսվեց նաեւ “բարիք խոստանալ, բայց չարիք բերել” գործելակերպը: Առաքյալները յուրացրել էին ուսուցչի վարքը:
Ողջախոհ մարդկանց զարմացնում է այն, որ համակարգով իրար հակադիր 2 կրոններ զետեղված են մեկ հորինվածքի մեջ՝ Աստվածաշնչում, որը նաեւ սուրբ, կանոնադրական երկ է հռչակված: Բայց զարմանալի ոչինչ էլ չկա: Աստվածաշունչը ամբողջական է, սահմանում է կարգ՝ համաշխարհային ճորտատիրական հասարակության: Ճորտատիրական հասարակարգը երկդասակարգ է. ճորտեր ու տերեր, ուր առաջինը ժողովուրդներն են, իսկ երկրորդը՝ հրեաները:

Ահա եւ ամբողջ Աստվածաշունչը՝ նրա ողջ էությունը: Այսու, երբ խոսում ենք Աստվածաշնչի մասին, ճիշտ կլինի ասել՝ հուդայաքրիստոնեության:
Մարդիկ վարժեցվող ու կառավարվող արարածներ են: Ինչու եւ ինչպես նրանց վարժեցնես, այնպես էլ նրանք կապրեն աշխարհում: Մի հին իմաստուն շատ ճիշտ էր ասել. “Մարդը նման է մի դատարկ կժի՝ ինչ գցես մեջը, այն էլ կզնգա՝ թե թափահարես”: Հուդայիզմն ու քրիստոնեությունը դաստիարակում, ձեւավորում են երկու հակադիր հոգետեսակներ: Հրեաների համար նախանշված հուդայիզմը ստրկատիրոջ աշխարհընկալում է դաստիարակում, իսկ մնացյալ ժողովուրդների համար նախանշված քրիստոնեությունը նրանց ստրուկի, լավագույն դեպքում ճորտի հոգի է տալիս: Ահա՛ ողջ խաղը: Այս նկատառումով բոլոր քրիստոնեական երկրներում իշխանություն է տրված հրեաներին:

Քրիստոնեությունը` հուդայիզմի “հինգերորդ շարասյուն”
1992թ. Նյու-Յորքում, րաբիններին ուղղված դիմումում, ամենայն Ռուսաց եւ Մոսկվայի արքեպիսկոպոս Ալեքսեյ II-ը անթաքույց գրում է. “…Մենք բոլորս Հին Կտակարանի զավակներն ենք, որ նորացված է Քրիստոսի կողմից: Երկու կտակարաններն էլ աստիճաններ են նույն աստվածամարդկային գործընթացում: Կտակարանների քարոզած աստծո հետ մարդու առնչման գործընթացում իսրայելցիները դարձան ընտրյալ ժողովուրդ, ում էլ վստահվեց ծնել օրենքներ ու առաքյալներ: Կտակարանների քարոզչության գլխավոր նպատակը դրանք համատեղելն ու դրանցում քարոզվող կրոնների համատեղումն ու հարազատությունն ապացուցելն էր: Հուդայիզմի ու քրիստոնեության միասնականությունն ունի եւ հոգեւոր եւ բնական հարազատության հիմքեր: Քրիստոնեությունն ընդգրկում է եւ հուդայականություն, իսկ հուդայիզմի ամբողջությունը՝ հենց քրիստոնեությունն է: Հրեաները հավատով շատ մոտ են մեզ. մեր օրենքները՝ ձեր սահմանածն են, առաքյալները հրեաներ են: Մեր եկեղեցու վերնախավը, հոգեւորական առաջնորդները վճռականորեն դատապարտում են հակասեմիտիզմը”:
Մարդու վարքը նախ գնահատվում է ոչ թե այլ մարդկանց՝ այլ առաջինը՝ ի՛ր արժեւորմամբ: Հիպնոսացրեք մարդուն եւ ներշնչեք, որ ինքը գորտ է, եւ նա կսկսի գորտի պես կռռալ: Հուդայիզմը բարձրացնում է հրեայի ինքնագնահատականը մեծ բարձրության. հետեւաբար եւ հոգեդրությունը: Հուդայիզմն ասում է հրեային. “Դու աստվածընտրյալ ժողովուրդ ես. մնացյալ բոլորը՝ գոյեր, կենդանիներ մարդկային տեսքով: Դու պետք է լինես տնօրինողը ամբողջ աշխարհի, կառավարողը:

Գոյերի ամբողջ կուտակած կայքը քո սեփականն է, որ առժամանակ դեռ նրանց մոտ է”:

Հրեաներն այս մարտական ոգով չեն գնում հանքից պղինձ հանելու եւ այն ձուլելու. նրանք գնում են բանկ, ֆինանսական ընկերություններ, առեւտրական կազմակերպություններ, պետական խոշոր պաշտոն են վերցնում, հեռատեսություն վարում… Քրիստոսը հակադարձ վարք է քարոզում հավատացյալին. “Դու լոկ ստրուկն ես Աստծո. դու փոքրիկ մարդ ես. ամեն ինչ աստծո կամքով է լինում. իշխանությունն էլ նա է սահմանում: Դու մեղսակիր ես. զսպիր պարծանքդ, հպարտությունդ: Հաշտվի՛ր եղածին, համբերի՛ր, տանջվիր, թեկուզ տառապիր: Թե չենթարկվես, ինքնակամ դառնաս, մյուս աշխարհում դժոխք կգնաս: Այտիդ խփեցին՝ մյուսն էլ դեմ տուր. շապիկդ են խլում՝ բաճկոնդ էլ տուր”:

Արդյունքում՝ քրիստոնյայի ինքնագնահատականը, նրա ոգին իջնում է գրեթե զրո աստիճանի եւ այդ մակարդակով նա գոյատեւում է ինչպես ողորմելի մի բութ արարած, այլ ոչ թե ապրում մարդու պես հպարտ: Քրիստոնյային դարձնում են հիվանդ, ինքնափնովող մի բութ արարած, ինքն իր մեջ զանցանք, մեղքեր պրպտող:

Քրիստոնեական կառավարները (ի մեծի մասի ծագումով ջհուդ) ոչ ամաչում են եւ ոչ էլ թաքցնում, որ արհամարում, մարդ չեն համարում հավատացյալին, այլ միայն ոչխար, որին ըստ այդմ եւ հոտաղ է պետք. չէ՞ որ դա “հոտ” է:
Հեթանոսի (բնապաշտի) մոտ “լավ մարդ” հասկացության մեջ մտնում է ազնվածին, խելացի, հպարտ, պատվասեր, գեղեցիկ, կրթված, ունեւոր, կենսախինդ եւ այդու երջանիկ մարդը: “Վատ մարդ” հասկացության մեջ՝ խառնածին, անկամ, վախկոտ, հիմար, տգեղ, ենթարկվող, հիվանդ, անդաստիարակ, աղքատ, անօգնական տառապյալն ու դժբախտը:
Քրիստոսի մոտ ամեն ինչ “թարս” էր. նրա հերոսը խղճուկ աղքատն էր, դժբախտ խոնարհը. նա՛ էր օրհնվում ու խրախուսվում, իսկ թե դրա հետ տգեղ էլ լիներ՝ Քրիստոսն ուրիշ արժեք չէր ուզի:

Բնական բարոյականի այդ ավերման մասին շատ լավ է գրել Ֆրիդրիխ Նիցշեն իր “Բարոյականության ծագումաբանություն” աշխատության մեջ: Քրիստոնեությունը միշտ էլ ատել է ազատությունը, հատկապես մտքի, խոսքի ու խղճի: Ազատությունը երբեք չի եղել քրիստոնեական արժեքների համակարգի մեջ: Զարմանալի չէ, քանզի այն կարգ է տրված ստրուկին՝ հրեաներից: Հոգեւոր ստրկությունը բացառում է այլամտությունը: Քրիստոնեական շարադրանքները մեծ սիրո մասին՝ լոկ դիմակներ են, որոնց տակ խորը նենգապահվել է ամենադաժան, հակամարդկային, նվաճողական մի սեւ գաղափար՝ ընդդեմ բնապաշտական, բնական ճիշտ գաղափարի:
Մարդիկ լավ գիտեն “մարդասիրական” արմատները խաչակիր վանքի. այն լոկ տասներեք մլն մարդ է խորովել խարույկի վրա, ըստ որում՝ միշտ էլ բացաչք՝ կենդանի: Եվ այրում էին ո՛չ պատահածին, այլ ընտրյալին. գիտնականներին, աստղագետներին եւ այլք ընտրյալների, այրում էին միշտ միմիայն նրանց, ովքեր հասու էին չարին ու բարուն:

Քրիստոնեությունն անշեղ հալածեց գիտությունը, արվեստն ու ընդհանրապես՝ ամբողջ մշակույթը: Քրիստոնեությունն հրահրեց նաեւ մեծ պատերազմներ ու արշավանքներ՝ կոչեցյալ “Խաչակրաց”: Քրիստոնյաները տասնհինգ դարեր եվրոպացիներին արգելեցին նույնիսկ բաղնիք գնալ` հայտարարելով այն հեթանոսական պիղծ ձեռնարկություն՝ գայթակղող օջախ: Մշակութային ուծացման ջհուդական վարքակարգի համաձայն՝ ոչնչացվեցին հին ձեռագրերը, գրադարանները. մինչշումերականը՝ Բաբելոնում, Ալեքսանդրականը՝ Եգիպտոսում, Էտրուսականը՝ Հռոմում, պապիրուսուինը՝ Մեմֆիսում, մեկն էլ Ցարգրադում (կավելացնենք` հայկական մատյանները, գիրը, հավատն ու տաճարները… (հայարիականը)` Հայք-Հայաստանում-խմբ.): Գողացան Յարոսլավ Մուրու եւ Իվան Գրոզնու գրադարանները, Աթենքում այրեցին կուտակման տաճարը եւ այլ բազմաթիվ նման արարքներ…: Այս բոլորն, իհարկե, միայն մի նպատակով՝ ոչնչացնել պատմական ելակետային աղբյուրները:

Բողոքական քրիստոնյաների դրդմամբ Պետրոս առաջինը հրամայեց կրճատել օրացույցը 5508 տարով եւ թվարկությունը սկսել “փրկչի” ծննդից: Բոլոր ժողովուրդների կրոնները հեթանոսական՝ բնապաշտական էին:
Քրիստոնյաները նպատակասլաց ոչնչացրեցին բնապաշտության տաճարներն ու հուշարձանները, հին ձեռագրերը: Քրիստոնեական եկեղեցու բյուր հանցանքների փաստական կողմը խորն է արծարծում Կառլ Հայնց Դեշները՝ իր քառահատոր “Քրիստոնեության հանցալից պատմությունը” աշխատության մեջ: 988թ-ին սրով ու հրով Ռուսաստանում քրիստոնեություն մխրճեց կիսահրեա (ջհուդուհի Մալկեի եւ ռուս Սվյատոսլավի որդին) իշխան Վլադիմիրը, որի անվան մեջ իսկ ջհուդական ձգտումն է դրված: Նա ոչնչացրեց ազգային աստվածների բոլոր պատկերներն ու քանդակները, ազգային բոլոր գրավոր արժեքները՝ հետեւողականորեն իրագործելով հուդայիզմի ֆիզիկական ու մշակութային գենոցիդի գլխավոր դրույթը: Ներկայումս հեռուստատեսությամբ ճառախոսում են քրիստոնեության քարոզիչները, բայց արգելված է դեմ խոսող մարդկանց ճառախոսությունը (“ազատություն” է):
Քրիստոնյաները շատ են գոռգոռում համաշխարհային “սեկտաների” դեմ, բայց չեն ասում, որ դրանց մեծ մասը իրենք են հիմնել՝ նույն Քրիստոսի պաշտամունքի վրա: Բավարար է, որ հիշատակվի լոկ “Մարիա-Դեվի-Քրիստոսի” “գլոբալ” սեկտան, որ ամորձատում են միմյանց:
Քրիստոնեական եկեղեցին կաթողիկոսներով կառավարվող շատ ավելի լուրջ մեծ հանցախումբ է՝ պետությունների սահման չիմացող:

ԿոմունիզմԿոմունիզմի գաղափարը հղացել էր Կարլ Մարքսը: Այդ գաղափարի իրագործողը Ռուսաստանում եղավ Լենինը (հայրը՝ կալմիկ, մայրը՝ հրեուհի): Հրեական օրենքներով՝ ժառանգի ազգությունը մայրական է: Մայրական գծով Լենինի պապի անունն էր Իսրայել Մովսեսի Բլանկ: Կոմկուսի ղեկավարության հիմնական կազմում էին նաեւ հատուկ հրեաներ՝ Տրոցկին, Զինովեւը, Կամենեւը, Սվերդլովը, Կագանովիչը եւ այլք:
Կարլ Մարքսը “Կոմունիստական կուսակցության մանիֆեստ”-ում գրում է. “Կոմունիստներն իրենց տեսությունը կարող են արտահայտել մեկ դրույթով՝ “մասնավոր սեփականության ոչնչացում”: Շատ կարճ ու դիպուկ է. դրանում է կոմունիզմի էությունը: Իր՝ կոմունիզմի կառուցման միջոցը բռնությունն էր: Ահա թե ինչ է գրում Լենինն այդ առնչությամբ. “Պրոլետարիատի դիկտատուրան՝ ոչնչով չսահմանափակված, ոչ մի օրենքով բացարձակապես չարգելված, անմիջական բռնության վրա հենված իշխանություն է” (տՏսվ. րՏոՐ. րՏփ. Ց.12, րՑ.320):

“Հավասարություն եւ եղբայրություն, ազատություն, սոցիալական արդարություն, մարդասիրական հասարակարգ”՝ միայն դիմա՞կ էր:
Կոմունիզմը գերհարուստ հրեաների պայքարն էր ողջ աշխարհի դեմ: Կոմունիզմը՝ հրեականության համաշխարհային իշխանության հասնելու գերնպատակն էր:

Հրեական համաշխարհային ֆինանսական վերնախավը ֆինանսավորում էր եւ է կոմունիստական կազմակերպություններին: Այդ փաստերն այժմ ավելի քան բավարար են: Կապիտալիզմը վաղուց էր հրեության ձեռքերում, բայց առկա էին եւ ոչ հրեա կապիտալիստներ. թեկուզ դեկորատիվ, բայց առկա էին անխուսափելի ազատություններ. մարդիկ ճորտ էին, բայց ո՛չ ստրուկներ…
Կոմունիզմն արարվեց լիարժեք ստրուկ ծնելու համար: Բայց հրեան իսկ ապահովված չէ ամեն փորձանքից՝ նա էլ կարող է բախվել գոյության աներեր պատին: Նա ինքը, սնեց ու առաջ մղեց անհենք, անանուն մի անզոր գոյի՝ Իոսիֆ Վիսարիոնովիչ Ջուգաշվիլուն, որը նույն ոճով կնքվեց Ստալին: Բայց “անմեկնելի են գործերն աստծո”. կասեր ցանկացած տերտեր ու րաբբին…
“Գերագույն” կնքված Մեծ Ստալինը՝ տեղյակ ջհուդա-մասոնական մեծ նպատակին եւ ինքն էլ վարձված այն իրացնելու՝ ծածուկ խաթարեց… Միայն Յահվեն չէր տիրում աշխարհին: Տիեզերքն անսահման է բոլոր առումներով եւ աստվածային: Հետագան պարզեց, որ Ջուգաշվիլին անկեղծորեն չէր պաշտել Յահվեին: Յահվեի կամքով երկնքին հասած՝ նա դավաճանեց հենց այդ Յահվեին: Պարզվեց՝ լոկ նա չէր իշխում աշխարհին: “Ժողովուրդների հայր” հռչակվելով՝ Ստալինն անշեղ սկսեց պատժել՝ բանտել ու կախել, գնդակահարել հրեաներին… սարսափը պատեց ջհուդա-մասոն բուն “ընկերներին”: Նրանք սկսեցին ամեն կերպ փախչել, դիմակավորվել, շյուղից իսկ կառչել…
Հարկավ սիոնը դա դիտարկում էր, խիստ տագնապում էր ու մտահոգվում, մտատանջվում էր…

“Ժողովուրդների հայր” հռչակվեց “խելագար դահիճ”, որն անմեղ մարդկանց բանտերն էր տանում, սպանում, ջնջում: Սա երկար տեւել չէր կարող: Ձեռնարկվեց չարին պատասխան չարը՝ “հայր”-ը թույն խմեց՝ թողեց աշխարհը… “Առաջնորդ” կարգվեց ուրախ տխմարը, որ բաժակ օղուն տվեց աշխարհը. երբ ունեցածում կարող էր լողալ եւ այլոց էլ դեռ լող սովորեցնել…, բայց այդ դեպքում չէր լինի տխմար: Այս անգամ ջհուդն էլ չէր սխալվել: Էլ կարիք չկար ուղիներ փնտրել, ուրիշի խնդրել. նշանակվածը ինքը կգտներ ավերման ճարը, որ պարզ էր ինչպես արեւոտ սարը: Դա միշտ ժպտադեմ ոչինչ չանելն էր՝ երկիրը այդ կերպ անկման տանելն էր… Երկիրը, որ կուռ ընդդիմացել էր համաշխարհային նվաճումների (Չինգիզ-Բաթուից մինչ Ադոլֆ Հիտլեր) գրավվեց առանց կրակոցների ու հատուկ ջանքի, հաղթվեց դոլարի անպատկառ վարքից… Հին ֆիզիկական ընդհարումները մարտական էին՝ բայց դե անհարիր նոր կենաց կացին. ինչքան էլ դրանք հաջող լինեին, կարող էին եւ դիպչել հաղթածին:

Դոլարն անաղմուկ երկիր գրավեց, կարգը տապալեց, իրեն տեր կարգեց, առանց ճչալու՝ այդ մասին ի լուր ազդարարելու՝ գրավվածներին վիշտ պատճառելու, ողբի մղելու: Շատերն այսօր դա չեն գիտակցում, բայց հարկավ կզգան հրեից ծոցում, երբ արդեն լծված նրանց սայլակին՝ քաշելիս կլինեն զառիթափն ի վեր… Սա հասկացավ խենթ Ջուգաշվիլին եւ ձեռնարկեց այն բարեփոխելու նույնքան խենթ ու մեծ գործընթացը:

Վերոշարադրյալի հիման վրա պահանջում ենք`
1.Հուդայիզմը ճանաչել հանցագործ գաղափար, որ խախտում է մարդկային բարոյականության բնական նորմերը: Հուդայիզմի գաղափարական հիմունքները սահմանում են հրեաների բացառիկություն ու գերազանցություն, մնացյալ ժողովուրդների՝ թերարժեքություն: Հուդայիզմը հարկ է արգելել:
2. Հրեական բոլոր կազմակերպությունները համարել հանցագործ եւ պատասխանատվության ենթարկել “նվաճողական գործունեության մասին” հոդվածի համապատասխան: Հարկ է արգելել սինագոգերը, հրեական հասարակական ու քաղաքական կազմակերպությունները, քանի որ դրանք հիմնված են հուդայիզմի նվաճողական սկզբունքների վրա:
3. Քրիստոնեությունը հռչակել հանցագործություն, որ աղճատում է բարոյականի բնական կարգը: Քրիստոնեության գաղափարները, սկզբունքներն ու սահմանումները հրահրում են ցեղական ու կրոնական թշնամանք, քարոզում են հրեաների բացառիկություն ու առավելություն, այլ ժողովուրդների թերարժեքություն: Ջհուդաքրիստոնեական “Աստվածաշունչն” ատելությամբ է լցված այլ ժողովուրդների ազգային ավանդական բնապաշտական կրոնների նկատմամբ: Քրիստոնեությունն ու եկեղեցին հարկ է արգելել՝ որպես հանցագործ կազմակերպություն:
4. Ջհուդաքրիստոնեական Աստվածաշունչը հարկ է ճանաչել հանցավոր պլան՝ ամբողջ երկրագնդում իշխանությունը դարձնել հրեական:
5. Մարդասիրական արտաքսմամբ դրանց ուղարկել իրենց ազգային տարածք-պետություն Իսրայել` բռնագրավելով աստ թալանվածը:
6. Իսրայելի եւ հրեական համաշխարհային հանցախմբի կատարած անթիվ հանցանքների համար վճար սահմանել:
7. Պատասխանատվության ենթարկել բոլոր ա՛յն անձանց, ովքեր ջհուդաքրիստոնեական քարոզով են զբաղվում:
8. Դատական գործեր հարուցել ընդդեմ՝ ա) եղեռնի, բ) մարդատյացության, գ) ռազմամոլության, դ) նվաճողության:
12.08.2002թ.

Հրեական հալածանքների ու ջարդերի ժամանակագրական տվյալներ
1113թ. հրեական ջարդեր Կիեւում եւ ապա իշխանների ընդհանուր ժողովի որոշումը՝ վտարել դրանց Ռուսաստանից:
1290թ. Էդուարդ I-ը վտարում է հրեաներին Անգլիայից:
1391թ. Կարլոս VI-ը վտարում է հրեաներին Ֆրանսիայից:
1492թ. հրեաները վտարվում են Իսպանիայից:
1493թ. Ֆերդինանդ թագավորը հրեաներին վտարում է Սիցիլիայից:
1629թ. Ֆիլիպ IV թագավորը հրեաներին վտարում է Պորտուգալիայից:
1648թ. հրեական հանցախումբն անկարգություններ է կազմակերպում, այնուհետ “անգլիական” հեղափոխություն, որն ավարտվեց արյունոտ ահաբեկչությամբ եւ ապա թագավորի ծիսական սպանությամբ:
1743թ. կայսրուհի Ելիզավետան վտարեց հրեաներին Ռուսաստանից՝ հետեւյալ “ՈւԿԱԶ”-ով. “Բոլոր հրեաները՝ տղամարդ, թե կին, անկախ նրանց դիրքից ու կայքից, պարտավոր են անմիջապես կորչել սահմանից այն կողմ…”:
1789թ. հրեամասոնական հանցախումբը Ֆրանսիայում կազմակերպեց Բաստիլի “գրավումը”, որտեղ այդժամ առկա էին յոթ քրեական հանցագործներ: Սկսվեց “ֆրանսիական հեղափոխությունը”, որն ավարտվեց ահաբեկչությամբ եւ թագավոր Լյուդովիկ XVI ծիսական սպանությամբ:

1801թ. հրեամասոնական դավադրության արդյունքում Ռուսաստանի կայսր Պավել I-ին իր ննջարանում խեղդամահ արվեց հրեա Պելենի ձեռքով:
1825թ. նոյեմբերի 19-ին հրեամասոնական դավադրությամբ Ռուսաստանի կայսր Ալեքսանդր I-ը թունավորվեց 3 հրեաների կողմից` բժիշկ Վիլլեի, Վոլկոնսկու եւ Ստոֆրեգենի:

1881թ. մարտի 1-ին, 4 անհաջող մահափորձից հետո, ռումբի պայթյունով սպանվեց Ռուսաստանի կայսր Ալեքսանդր II-ը: Ալեքսանդր III-ը հայտարարեց՝ թե Ռուսաստանը ռուսաց համար է, եւ ռուս ժողովուրդը պետք է իր երկրին տիրակալ լինի: Նա համարձակորեն ամրապնդել է ներքին ու արտաքին քաղաքականությունը, չնայած հրեամասոնական հանցախմբի ծածուկ դիմադրություն:

Ցավոք, պատմությունն ուսուցանում է, որ ոչինչ չի ուսուցանում: Ցավալի է, բայց փաստ: Ժողովուրդները շուտ են մոռանում հրեյոց հարցը. հարյուր կամ ավելի քիչ տարիներ հետո՝ նույն քարի առջեւ հայտնվում են միշտ…

“Լուսանցք” Թիվ 128, դեկտեմբերի 4 — 10, 2009թ.
“Լուսանցք” Թիվ 129, դեկտեմբերի 11 — 17, 2009թ.
“Լուսանցք” Թիվ 130, դեկտեմբերի 18 — 24, 2009թ.
“Լուսանցք” Թիվ 131, դեկտեմբերի 25 — 31, 2009թ

Պատմագրություն եւ ճշմարտություն

4 Դեկտեմբերի, 2009


Ինձ միշտ մտատանջում էր մի հարց. ոչ մի քրիստոնեական պետությունում մինչքրիստոնեական մշակույթը չոչնչացվեց, իսկ Հայաստանում հրի ու սրի ճարագ դարձավ ամեն ինչ՝ տաճար, մեհյան, մատյան: Հավելենք մարդկային զոհերը: Ինչու՞:

Հարցի պատասխանը ստացա Համլետ Դավթյանի “Մեզ անծանոթ Վարդանանց պատերազմը” գրքում: Այն լոկ հրապարակախոսական-փաստագրական աշխատություն չէ: Հ. Դավթյանը համարձակորեն (ես կասեի՝ նաեւ ըմբոստությամբ) համարձակվել է բացել հայ առաքելական եկեղեցու 1700-ամյա իրական դեմքը քողարկող սեւ վարագույրը եւ խորաթափանց գիտնականի հմտությամբ բացահայտել նրա անցած` հիմնականում պետականակործան ու ազգադավ ճանապարհը:

Հ. Դավթյանից առաջ էլի եղել են պատմաբաններ, ովքեր մասնակիորեն քննդատել են եկեղեցուն (իսկ խորհրդային ժամանակաշրջանում նույնիսկ քարկոծել ու դատապարտել են), սակայն ինչ -ինչ պատճառներով խուսափել են (կամ վախեցել են) գրել իրական պատմությունը: Այս առումով “Մեզ անծանոթ Վարդանանց պատերազմը” գիրքը բացառիկ արժեք է: Հեղինակը գրում է. “Հայ ժողովրդի պատմությանը վերաբերող հարցերի մի փունջ կա, որոնց պատասխանները, անկասկած, յուրաքանչյուրս ունենք…

ա. Ինչու՞ եւ ինչպե՞ս V դարում կործանվեց հայոց պետականությունը՝ համահայկականը, որից հետո արդեն երկար չէին դիմանում նաեւ երկրի այս-այն հատվածում առաջացող տեղային կամ առանձնակի թագավորությունները,
բ. Ո՞վ պետականազրկեց հայ ժողովրդին,
գ. Ինչու՞ հայն աստիճանաբար կորցրեց պետական մտածողությունը,
դ. Ինչպե՞ս ապահովվեց հայ ժողովրդի հետագա գոյությունը եւ այլն:

Բայց արդյոք այս պատասխաններն ամեն մեկիս անհատակա՛նն են, թե դրանք մշակված, կաղապարված վաղուց կան եւ, պարզապես, սերնդեսերունդ փոխանցվելով, մեզ են հասել առ ի գործածություն: Իսկ եթե վերջինս է, ապա ինքներս ինչու՛ ենք ուսուցանված պատասխանները շարունակ կրկնում, եթե մեզ արդեն չի գոհացնում (եւ ոգեւորում) դաժան ճակատագրի դեմ մշտատեւ պայքարում գոյատեւությամբ հաղթանակածի ժառանգը լինելու հանգամանքը, եւ ինչու ենք դրանք անառարկելիություն համարում նույնիսկ այն դեպքում, երբ ժամանակի մեջ տեսնում ենք ազգային զարգացման հետընթացը, այն է՝ մեր պոռթկուն հաղթ ու ազատաշունչ սկիզբը, ապա՝ ազատատենչ ու անկախասեր կենսակերպը, հետո՝ մաքառող ու գոյատեւող կացույթը, եւ հիմա՝ ապագայի առջեւ շփոթ ու փնտրող, անելիքը չճշտած կանգնելը”:

Իսկ թե ինչու հասանք այս վիճակին, հեղինակը պատասխանում է. “… որովհետեւ այդօրինակ անկմանը ոչ միայն մեծապես նպաստել է, այլեւ այդպես է կամեցել ինքը` եկեղեցին… հանուն Հայաստանում սեփական իշխանության հաստատման՝ քրիստոնեական եկեղեցին կործանել է հայոց պետականությունը”:

Սա չհիմնավորված հետեւություն չէ, այլ՝ գրքի հեղինակի խիզախումը: Գրքում ներկայացվում է եկեղեցու կողմից կատարված ազգադավ յոթ հանցանքների փաստումը: Հայաստանյայց եկեղեցու կողմից “սարքված” վարդանանց անիմաստ պատերազմը հետո նույն եկեղեցին շահարկելով այն պիտի հնչեցներ որպես “Վասն հայրենյաց…” պատերազմ, որի հետեւանքով երկիրը լրիվ զրկվեց թեկուզ ոչ ամբողջական, բայց բավականին կայացած պետականությունից ու իրավունքներից: Սա համարելով որպես հայաստանյայց եկեղեցու առաջին մեծ հանցանքը, հեղինակն այնուհետեւ իրավացիորեն նշում է, որ, ըստ էության, հենց դա պատճառ դարձավ ժողովրդի՝ եկեղեցուց, նրա իշխանությունից դժգոհ զանգվածների զանգվածային արտագաղթի, որը հետագայում իրեն հատուկ ստրկամտությամբ ու մշտապես չարիքը որպես բարիք ներկայացնողի “վարպետությամբ” “լեգենդ հյուսեց հայի թափառական ոգու մասին՝ այն բխեցնելով ազգային հոգեկերտվածքից”: Բոլոր ժամանակներում էլ եկեղեցին խրախուսել է “երկիրը, սեփական հողը կամավոր թողնելը՝ հայրենալքությունը”, անամոթաբար, որպես պատվիրան, քարոզելով “որտեղ եկեղեցի՝ այնտեղ կա հայրենիք”, կամ “ստորամտությամբ” տարածելով, թե “արարիչը հայի մեջ գաղթականի արյուն է դրել” միտքը, որը շատերի մոտ դարձավ մտայնություն եւ գոյատեւում է մինչեւ հիմա՝ “ջուր լցնելով մեր թշնամիների ջրաղացին”, եւ ընդհանրապես օտարի մոտ կարծիք, պատկերացում եւ, ըստ այդմ, վերաբերմունք ձեւավորելով մեր ազգի հանդեպ:

Հայաստանյայց եկեղեցու գործունեությունը փայլուն կերպով փաստագրելով՝ Համլետ Դավթյանը կայացնում է իր վճիռ-գնահատականը. “Հայկական քաղաքակրթությունը ոչնչացնելուց, հայոց պետականության կործանմանը նպաստելուց հետո, բնօրրանից ժողովրդի արտահոսք սկզբնավորելը Հայաստանյայց եկեղեցու հասցրած մեկ այլ խոշոր վնասն էր հայությանը”:

Բնականաբար, այսքանից հետո, հեղինակը, միանգամայն իրավացիորեն մեջբերելով բյուզանդական VI դարի կայսր Մորիկի (Մավրիկոս) եւ X դարի կայսր Նիկեփորոս II Փոկասի կարծիքները, այն է՝ “մի խոտոր եւ անհնազանդ ազգ են” եւ “հայոց անկայուն եւ անվերջ թափառել սիրող բնավորություն” կարծիքները (նշելով, որ երկուսն էլ ծագումով հայեր են), ցավով նշում է, “փոխվում էր ոչ միայն հայի մասին կարծիքը, այլեւ փոխվում էր հայի վիճակը… հայությունը գնալով կորցնում էր իր նկատմամբ եղած վստահությունն ու … պահանջարկը”: Որպես դրա վկայություն բերվում է այն փաստը, որ եթե մինչեւ VIII-IX դարերը Բյուզանդիայի եւ Պարսկաստանի նման հզոր տերությունները պատերազմների ժամանակ դիմում էին հայոց ռազմական ուժի՝ մասնավորապես այն ժամանակներում հռչակված այրուձիի օգնությանը, ապա դրանից հետո նշված տերություններն արդեն գերադասում էին այլոց՝ մերձկասպյան քոչվորների ծառայությունները: “Հայության նվազող վարկն էլ հենց պատճառ դարձավ, որպեսզի հայոց հռչակավոր այրուձին նույնպես վերացվի”, որպես ցավալի իրողություն գրում է հեղինակը:

Չմանրամասնելով հայոց այրուձիի փառահեղ “կենսագրությունը”՝ հակիրճ նշվում է հետագա դարերում մեր հեծելաջոկատների քաջարի մասնակցությունը Կուլիկովոյի (1380թ.), Գրյումվալդի (1410թ.), Վիեննայի (1522թ.), թուրքերի դեմ Լեհաստանի մղած պատերազմներում (1444, 1621, 1677, 1683 թթ.): “Ուրիշները հաճախ մեզ ճանաչում ու հարգում էին հայոց այրուձիով…”, նշում է Դավթյանը՝ այստեղից բխեցնելով հայաստանյայց եկեղեցու հայությանը հասցված մյուս խոշոր վնասը՝ հայոց այրուձիի վախճանը:

Իր գոյության ընթացքում եկեղեցին երբեւէ չի փառաբանել ազգային-ազատագրական-հերոսական որեւէ պատերազմ կամ (Ակոռի Ներսեհապատի եւ բազում այլ հե-րոսամարտեր), բացի իր իսկ հրահրած Վարդանանց պատերազմից: Թերեւս բացառություն է միայն պետականորեն նշվող Սարդարապատի ճակատամարտը, որին նվիրված հանդիսությանը մասնակցում է նաեւ եկեղեցու ներկայացուցիչը եւ “օրհնում” հուդաքրիստոնեական “Հայր մեր”-ով: Այս առումով միանգամայն ճիշտ է Հ. Դավթյանը. “Իսկ ընդհանրապես հայ զինվորը ե՞րբ է արժեք ունեցել Հայաստանյաց եկեղեցու համար, եւ ե՞րբ է նա կամեցել հայրենյաց պաշտպաններ շատացնել, եթե եկեղեցական իր օրացույցում միայն 12-13 օտարազգի զինվորականի հիշատակում ունի, իսկ հայ՝ ոչ մի”:

Գրքի “Նախ եւ առաջ Հայաստան” վերնագրված մասում հեղինակը որպես Հայաստանյայց եկեղեցու՝ հայ ժողովրդին հասցրած բոլոր վնասների “պսակն” է համարում այն, որ՝ “Եկեղեցին կամեցավ եւ փոխարինեց հայկական պետականությանը: Վերջինիս անչափելի վնասն այն է, որ ժամանակի ընթացքում հայը դադարեց զգալ պետության կարիքը”:

Հեղինակը մանրամասն վերլուծելով եւ գնահատելով մերօրյա “տիտղոսավոր, նշված եկեղեցու կրոնապաշտ “պատմաբանների” մի քանի “իմաստուն” տեսակետներ, մասնավորապես Գրիգոր Պարթեւ “Լուսավորչի” եւ նրա հիմնադրած եկեղեցու գործունեության վերաբերյալ, անում է հետեւություն. “…Եթե ազգային կյանքդ 1700 տարի եկեղեցու առանցքի շուրջ է պտտվել, հիմա դա էլ է իր շավղից դուրս ընկել. որովհետեւ եթե անկախ պետություն ունես, ապա դրա հիմքը ավազ չպիտի լինի, իսկ քո պետության հիմքում գաղափար չկա դրված՝ այն ընդամենը միջազգային կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր է: Ուրեմն` այս գաղափարական դատարկությունը լցնելու համար առնվազն հանցագործություն է անորոշության մեջ խարխափող ժողովրդի աչքին նորից հույս ու ապավեն երեւացնել եկեղեցին”…

Վազգեն Ղազարյան

“Լուսանցք” Թիվ 128, դեկտեմբերի 4 — 10, 2009թ.

Հաջորդը էշի գրիպն է (առանց չակերտների ասած)

27 Նոյեմբերի, 2009

Վիրուսները ստեղծվում ու սփռվում են մասոնական մագնատների կողմի՞ց
Սպասվելիք այդ գրիպին նախորդող` այս օրերին տարածվող ու նորանոր կյանքեր խլող “խոզի գրիպ”-ի հետ կապված զլմ-ներում սպրդած զարհուրելի փաստը հիշատակելով` դեռեւս առանց մեկնաբանության ասենք:

Այս տարվա օգոստոսին Կալիֆորնիայի նահանգի առողջության պաշտպանության հետախուզա-փորձագիտական գործակալությունը “երեւան բերեց” փաստաթղթեր, որոնք բացահայտեցին մի շարք միջազգային դեղագործական ընկերությունների քրեական եւ դիվերսիոն մտադրությունները:
Միջազգային մասոնական ուժերի կողմից հովանավորվող ու խրախուսվող այդ ընկերությունները (սրանք միավորվել են միջազգային մի գերընկերության մեջ) ձեն ձենի տված զբաղվում էին H1N1 “խոզի գրիպ”-ի, որպես թե դեմ բարձր թունային պատվաստանյութի արտադրությամբ: Այս ընկերությունների մասնագետները 2009թ. փետրվարին “սխալմամբ” H5N1 “հավի գրիպի” թույնը (տոքսինան) խառնել էին հակագրիպային պատվաստանյութին, որը եւ առաջ էր բերել “հավի գրիպի” կարճատեւ բռնկումը: Այդ հանցագործության հետաքննությունը պարզեց, որ դրա բուն հետքերը տանում են դեպի “Նյու-Յորք պարտներշիփ” միավորումը, որը հովանավորվում է ժամանակակից համաշխարհային մասոնականության առանցքային դերակատարներից մեկի` մուլտիմիլիարդատեր Դավիդ Ռոքֆելլերի մագնատի կողմից: Սրա կողմից ղեկավարվող հանցագործ խմբի մեջ է եղել նաեւ, ինչպես գրված է ամերիկյան ֆեդերալ բյուրոյի հայտարարության մեջ, համաշխարհային առեւտրական կենտրոնի 2 շենքերի նախկին սեփականատեր Լ. Սիլվերշտեյնը` մեկ այլ ոչ պակաս կարեւոր մասոն ղեկավարը (սա մեկ այլ հանցագործության` սեպտեմբերի 11-ի “ահաբեկչության” մեջ էլ է մեղադրվում, որի համար հետաքննություն է ընթանում, որպես թե` իհարկե):

Հիշատակված այդ Դ. Ռոքֆելլերի մագնատն է հենց ֆինանսավորում, ղեկավարում եւ վերահսկում ամերիկյան, ինչպեսեւ շատ օտարերկրյա գլոբալ բիոտեխնոլոգիական հետազոտություններ, նաեւ “առողջապահպանական” արտադրանքների մարկետինգն ու վաճառքը: Այս հանցագործ միավորումն է կանգնած նաեւ չար գիտնականների կողմից “խոզի գրիպ”-ի վիրուսի եւ դրա դեմ որպես թե պատվաստանյութի պատրաստման թիկունքին:

Դեռեւս 2009թ. ապրիլին ամերիկյան մի քանի “անկախ” տեղեկատվական գործակալություններ որոշեցին մի տարօրինակ փաստի հետքերով գնալ: Փաստն այն էր, որ մահացու առաջին 7 դեպքերը “խոզի գրիպ”-ի հետեւանք չէին, թեեւ որպես այդպիսինն էին ներկայացվում: Այսինքն` ամերիկյան Ռոքֆելլների պեսների կողմից ուղղորդվող լրատվամիջոցները ձեռնամուխ եղան H1N1-ի տարածման մասին քարոզչությանը` մինչ դրա փաստացի երեւան գալը: Իհարկե` հետո այդ գրիպը որպես իրական փաստ նկատվեց Մեքսիկայում, որը մոտ 60 մարդու կյանք խլեց: Բայց վտանգի մասին վաղաժամկետ տեղեկատվությունը որոշ լրագրողների կասկածի մեջ գցեց: Լրագրողական հետաքննության եզրակացությունները ցնցող էին. Դ. Ռոքֆելլերի ընկերությունը նախօրոք ծրագրել էր “խոզի գրիպ”-ի հետ կապված ընթացակարգերն ու գործողությունները` իմանալով, թե դրանք ինչի կհանգեցնեն եւ դրանցից ինչ շահույթներ կարելի է ստանալ: Մարդկության դեմ ահավոր հանցանքն ու դրանից գերշահույթ ստանալու մտադրությունն ինչպես է լինում: Հետո լրագրողական հետաքննությանն ավելացավ մասնագիտականը: 2009թ. սեպտեմբերին հայտնի դարձավ, որ դոկտոր — միկրոկենսաբան Լ. Գորովիցը, ով հայտնի է միկրոկենսաբանության ոլորտում, մասնագիտորեն ուսումնասիրելով փաստը` ամերիկյան “FBR”-ի ներկայացուցիչների ներկայությամբ անհերքելիորեն ապացուցեց, որ Դ. Ռոքֆելլերի մագնատի կողմից հովանավորվող ամեիկյան դեղագործական ընկերությունների արտադրած H1N1 “խոզի գրիպ”-ի պատվաստանյութը կենսաբանական զենք է, քանի որ դրանում առկա է բարձր թունային այնպիսի նյութեր, որոնք օրգանիզմը աստիճանաբար ամբողջովին զրկում են իմունիտետից եւ նրանում առաջ են բերում զանազան տեսակի անբուժելի հիվանդություններ: Մասնագետն իր հայտարարությունում մանրամասն նկարագրում է մարդկության դեմ ծրագրված դավադրության պատկերը` մեկ առ մեկ նշելով դրան մասնակից անձաց ու կորպորացիաների անունները (չնշելով դրանց ջհուդա-մասոնական ծագումը…): Իր հայտարարությանը դկտ. Գորովիցը կցում է փաստաթղթեր, որոնցից պարզ է դառնում, որ մի շարք վիրուսների, ներառյալ H1N1 պատվաստանյութի հետազոտումը եւ մշակումը անցկացվել է Դ. Ռոքֆելլերի կողմից անմիջականորեն ղեկավարվող ռազմաբժշկական գիտա-արտադրական համալիրում` համագործակցությամբ նրա իսկ անվամբ ամերիկյան համալսարանի գիտական լաբորատորիայի: Փաստաթղթերում գիտնականը նշում է, որ Ռոքֆելլերի անվամբ համալսարանի նախագահը` Ժ. Լեդերբերգը (ծագումով` ջհուդ) ժամանակին եղել է ՁԻԱՀ-ի (սպիդ) վիրուսի եւ դրա ռետրովիրուսի մշակողներից մեկը: Այդ փաստաթղթերում գիտնականը “համարձակություն” է ունենում նշելու նաեւ, թե սառը պատերազմի տարիներին ինչ վիրուսներ են ԽՍՀՄ արտահանվել:

Այսպես, ուրեմն, փաստ է, որ չը-արերի կողմից մարդկության դեմ մի նոր ահավոր դավադրություն, ոճիր է կազմակերպվում: Բայց հավատա՞նք, արդյոք, դա բացահայտող լրագրողների ու գորովիցների ազնվությանը: Թերեւս ավելի հավանական է այն պատասխանը, որ այդ “բացահայտումը” տեղի է ունենում նույն մասոնական ծրագրերի շրջանակներում. մի կողմից նույն` հակամարդկային ուժերի կողմից ոճրագործություն է հյուսվում, մյուս կողմից` դրանց այլ մասերի կողմից դա “բացահայտվում” է, դրանով ասել ուզելով, թե ինչ զորեղ են այդ ուժերը, եւ, հետեւաբար, նրանց թելադրանքով պետք է հլու-հնազանդ առաջնորդվել (ստրկության վարժեցում,-այլ կերպ ասած),- ավելի հավանական չէ՞ այս բացահայտումը:

Մեր կողմից հարցին մեկ այլ` գաղափարա-քաղաքական ու կրոնական տեսանկյունից էլ մոտենանք: Արդեն մասսայական է այն փաստը, որ տարբեր երկրներում հաստատված մասոնական կառույցներ կան, որոնց գերնպատակը մեկ` ջհուդական կենտրոնից ղեկավարվող‘համաշխարհային պետության ստեղծումն է: Այդպիսի կառույցներից գլխավորներից է Բիլդերբերգյան ակումբ կոչվածը, որի անդամները (դրանցից է Դ. Ռոքֆելլերը) իրենց անվանում են իլյումինատորներ (ջահակիրնե՞ր)` աշխարհի տիրակալներ, ու որոնք տիրապետում են ահռելի հարստությունների: Սրանց` իր բնույթով հուդայական հավատքի ու ցանկությունների խորհրդանիշերը պատկերված են 1 դոլարանոցին: Բիլդերբերգցիները իրենց հուդայական կրոնական հավաքների ժամանակ ոչ քիչ անգամ են արտահայտվել երկրագնդի բնակչության թիվը մի լավ նվազեցնելու մասին` պատճառաբանելով դա նրանով, որ թույլերը ուժեղների կենսատարածքը չպետք է զբաղեցնեն: Ահա եւ “խոզի գրիպ”-ը մտնում է դրանց այդ` հակամարդկային ծրագրերի շրջանակների մեջ: Բիլդերբերգյան ակումբը, հենվելով իր ահռելի տնտեսական հարստությունների, դրանցից սնվող գրեթե բոլոր երկրներում տեղադրված` թակարդ-գործակալական ցանցերի վրա, էապես ազդում է շատ երկրների կյանքերի, դրանց պետությունների լինել-չլինելու, դրանց վարած քաղաքականության վրա: Երկրագնդի վրա գրեթե ամենուր այդ ակումբի զանազան կարգի շոշափուկները տարածվում են: Օրինակ` համաշխարհային զլմ-ների 95%-ը այդ ակումբի ազդեցության գոտում է. ո՜վ կարող է դատապարտել իր տերերին, իրեն հացի, պաշտոնի տեր դարձնողներին: Ահա եւ այս զլմ-ներն են, որ օրնիբուն խոսում են “խոզի գրիպ”-ի` որպես թե բնական ճանապարհով առաջացած այդ հիվանդության, դրանից ազատվելու միակ ճանապարհի` խոզա-գրիպային պատվաստանյութի սրսկման մասին (հենց այս պահին, որ այս տողերն եմ գրում, հայաստանյան հեռուստալիքներից մեկում գրիպի դեմ մասսայական պատվաստանյութի սրսկման քարոզչություն էր). դե, իսկ իշխանությունները (ոչ միայն մեր երկրի)` այդ ակումբի մյուս դրածո ուժերը քանի գլխանի են, որ ըստ պատշաճի չկազմակերպեն այդ պատվաստանյութի սրսկման “մարդասիրական” գործընթացը:

Վերադառնանք հոդվածի վերնագրին. հերթը էշի գրիպինն է, իհարկե եթե վերը հիշատակված ուժերի կողմից արդեն էշացած մարդկությունը եւ, հատկապես, նրա արարող տեսակը իր բնական տեսքին չգա:

Սերգեյ Մանուկյան
“Լուսանցք” Թիվ 127, նոյեմբերի 27 — դեկտեմբերի 3, 2009թ.

Օսմանյան հեղափոխության մութ ծալքերը

2 Հոկտեմբերի, 2009

(Արաբերեն թարգմանության շուրջ)

Այս գրքին հեղինակը՝ Մեվլան Զադե Ռիֆաաթ, միակը չէ այն թուրք գրողներեն, որոնք ժամանակակիցները եղած են “Իթթիհատ վե Թերաքքը” կուսակցության ղեկավարներուն եւ դատապարտած արաբ եւ հայ ժողովուրդներուն դեմ անոնց ի գործ դրած եպերելի ջարդերը, արարքներն ու արկածախնդրությունները, որոնք ի վերջո կազմալուծեցին Օսմանյան պետությունը:

Մեվլան Զադե Ռիֆաաթ իր այս գիրքը գրած է օսմաներեն լեզվով, եւ անոր մեջ ամփոփած է գիտական ճշմարտություններ եւ “Իթթիհատ վե Թերաքքը”-ի ղեկավարության գաղտնի ժողովներու արձանագրությունները, ցույց տալով, թե այս կուսակցության հետապնդած նպատակները կը ծառայեին սիոնականության շահերուն եւ կը փորձեին Թուրքիան դնել ամերիկյան հոգատարության տակ, որպեսզի կարելի ըլլար արաբական հողեն անջատել Պաղեստինը եւ զայն հանձնել սիոնականներուն:

“Իթթիհատ վե Թերաքքը” կուսակցությունը, հանձինս Ջավիդ բեյի, ջանադիր եղավ առավել ծանրացնելու Թուրքիո կախյալությունը նախ՝ Իստամբուլի հրեա մեծ առեւտրականներեն եւ ապա ֆինանսական համաշխարհային սակավապետութենեն… (այսինքն. Սիոնականություն): Հայոց ամբողջական բնաջնջումի որոշումը տրված էր արդեն պատերազմեն շատ առաջ, 1910թ. հոկտեմբեր 31-են ի վեր, երբ կը գումարվեր “Իթթիհատ վե Թերաքքը”-ի համագումարը:

Այս ոճրային նպատակը կÿորոճային իշխող եռյակի անդամները՝ Էնվեր, Թալեաթ եւ Ջեմալ, արդեն 1910թ.-ի օգոստոսի սկզբեն, ինչ որ կը հաստատվի Մոնասթըրի բրիտանական ընդհ. դեսպանի տեղակալ Ա. Ճիրիի նամակով, զոր այս վերջինը առաքած էր Իստամբուլի բրիտանական Հյուպատոսին, 20 օգոստոս 1910թ.-ին, եւ որուն մեջ կը տեղեկացներ բովանդակությունը այն զույգ մը ճառերուն, զորս արտասանած էին Թալեաթ փաշա Սալոնիկի մեջ, եւ Ջավիդ բեյ՝ Մոնասթըրի երկու գաղտնի ժողովներու ընթացքին: Ջավիդ բեյ, “Իթթիհատ վե Թերաքքը” կուսակցության ղեկավարության ականավոր դեմքը, սիոնական հրեա մըն էր, իսկական անունով՝ Դավիթ, միահեծան պատասխանատուն “Իթթիհատի”-ի ելեւմուտքին եւ ավելի ուշ, հաջողած էր ստանձնել քեմալական ալ կառավարության ելեւմտական նախարարությունը, ջանալով վատթարացնել Թուրքիո ելեւմտական վիճակը եւ խորացնել արեւմուտքեն կախյալության արմատները: Ջավիդ բեյ միակ սիոնականը չէր “Իթթիհատ վե Թերաքքը” կուսակցության ղեկավարության մեջ:

Անգլիացի պատմագիր Սեթոն Ուաթսըն 1917թ. Լոնդոն հրատարակած էր գրքին մեջ կը գրե.- “Իթթիհատ վե Թերաքքը”-ի կազմության մեջ ամենեն ակնբախ իրականությունը այն է՝ որ ան ոչ թրքական է եւ ոչ ալ իսլամական: Հիմնադրությունեն ի վեր անոր ղեկավար դասին մեջ չհայտնվեցավ ոչ իսկ մեկ անդամ որ զտարյուն թուրք եղած ըլլար…”:

Եվ Սեթոն Ուաթսըն կը շարունակի՝ “այս կուսակցության ետին գտնվող մղիչ ուղեղները կամ հրեաներ էին եւ կամ ալ՝ իսլամացած հրեաներ, իսկ նյութական նպաստը կուգար Սալոնիկի մեծահարուստ հրեա դեոմներեն, նաեւ՝ միջազգային դրամատիրութենեն՝ Վիենայեն, Բուտապեշտեն, Բերլինեն եւ հավանաբար ալ՝ Փարիզեն եւ Լոնդոնեն” (տես՝ Սեթոն Ուաթսըն, “Ազգայնականության Առաջացումը Պալքաններու Մեջ”, Լոնդոն, 1917թ., էջ 135-136, անգլերեն, նաեւ Զեյն Ն. Զեյնի վերոհիշյալ գիրքը, էջ 86-87): Պրոֆ. Ն. Զեյն իր վերոհիշյալ գրքին էջ 86-ին մեջ կըսե, թե արաբ ղեկավարներ կասկած ունեին “Իթթիհատ վե Թերաքքը” կուսակցության շուրջ. “Իթթիհատ”-ի բոլոր ղեկավարներն ու առաջնորդները, առանց բացառության մասոններ էին եւ Սալոնիկի հրեաները անբաժանելի մասն էին “Իթթիհատի”-ի: Նույնինքն Քյազըմ Կարաբեքիր փաշա իր “Իթթիհատ վե Թերաքքը” Կուսակցությունը՝ 1896-1909թթ.” գրքին մեջ (էջ 166) կընդունի թե Թալեաթ փաշա, Էտիրնե քաղաքի իսրայելական լիսեի աշակերտն էր, թե այն գաղտնի կեդրոնատեղին, ուր կը կատարվեին “Իթթիհատ վե Թերաքքը” կուսակցության նորադիրներու արձանագրությունն ու երդմնառությունը՝ հրեայի մը բնակարան էր (էջ 178), եւ թե “Իթթիհատի” հիմնադիր անդամներեն Էմմանուել Կարասսո հրեա մըն էր, ինչպես նաեւ բոլոր հիմնադիրները, Էնվեր փաշայի գլխավորությամբ մասոններ էին (էջ 175): Ծանոթ իրողություն է, թե սիոնական պարագլուխ Թեոդոր Հերցըլ Կարասսոյի պաշտոն տված էր խոսակցություններ վարելու սուլթան Աբդուլ Համիդ Բ-ի հետ՝ Պաղեստինի առընչութեամբ: Տակավին, Իստամբուլի մեջ, 1965-ին հրատարակված “Մասոնականությունը Թուրքիո եւ Ախարհի Մեջ” գրքի 60-րդ էջին վրա կը կարդանք հետեւյալը. “Իրականության մեջ՝ “Իթթիհատ վե Թերաքքը” կուսակցությունը մասոնական օթեակներու մեկ նմանական էր:

Եվ եթե հարցերուն այս անկյունեն նայելու ըլլանք՝ կը գտնենք թե մասոնները շատ մեծ դեր ունեցած են սուլթան Աբդուլ Համիդ Բ-ի գահընկեցության մեջ”: Այսպիսով հստակ կը դառնա, որ “Իթթիհատ վե Թերաքքը” կուսակցությունը թուրք ազգային շարժում մը չէր, այլ կը հանդիսանար սիոնական գաղտնի կազմակերպություն մը, որ կը գործեր “թուրանական” ծրագրին օգտին, զոր մշակած էին սիոնական ուղեղներ, որպես այլազան ստորաբաժանումներ ունեցող, բայց ամրակուռ ծրագիր մը, որուն երեսներն էին, օրինակ, իշխանության գրավումը եւ սուլթանականության քայքայումը, Պաղեստինի վերաբնակեցումը, Կեդրոնական Ասիո տիրապետումը, Ցարական Ռուսիո քայքայումը եւ իշխանության գրավումը արեւմուտքի մեծ տերություններու օգնությամբ, եւ այս բոլորը՝ “Թուրանական Կայսրության վերականգնումի”-ի կեղծ դրոշին ներքեւ…: Ուրեմն, “թուրանական” ծրագիրը իրականության մեջ՝ վերաբնակեցումի ծավալապաշտական ծրագիր մըն է՝ կեղծ կարգախոսի մը պիտակին տակ:

Կը տեսնենք նաեւ՝ թե սիոնականությունն էր որ “իթթիհատի” միջոցով Օսմանյան կայսրության մեջ հրահրեց մոլեռանդությունը: Հրեա Լեոն Քահունն էր նախակարապետը թրքության եւ հակաիսլամականության քարոզչության՝ ժթ. դարու վերջերուն: Ան էր, որ առաջին անգամ իր “Ներածություն Ասիո Պատմության — թուրքերը եւ մոնկոլները՝ իրենց ծագումեն մինչեւ 1405թ.” Ֆրանսերեն գրքին մեջ կը հայտարարեր, թե “Թուրքերը խելացի եւ առաջնակարգ ժողովուրդ էին, սակայն անոնք սկսան նահանջել եւ քայքայվել այն օրեն՝ երբ սկսան հրաժարվել իրենց յուրահատկություններեն եւ իսլամի կրոնքն ու քաղաքականությունը դավանեցան (տես՝ Ահմետ Էմին, “Արդի Դարու Բարենորոգութեան Առաջնորդները”, Կահիրե, 1948թ., էջ 187-199, արաբերեն):

Այնուհետեւ, բոլոր սիոնական հրեաներ, որոնք թրքական կեղծանուններով սկսան գրել, ջատագովեցին եւ տարածեցին թուրանական հակաիսլամական այս քարոզչությունը: Անոնցմե էին, օրինակի համար, լեհ հրեա Կոնստանդին Բոռժեցկին, որ Մուստաֆա Ջելալեդդին փաշա կեղծանունով հրատարակեց “Հին եւ Արդի Թուրքերը” գիրքը ֆրանսերեն, գերման հրեա Ալբերտ Կոհենը, որ Թեքին Ալփ կեղծանունով հրատարակեց իր “Թրքությունը եւ Համաթրքությունը” գիրքը ֆրանսերեն, ավստրիացի հրեա Ֆրանց Ֆոն Վերները, որ մշակեց թուրանական շարժման քաղաքական ծրագիրը, գործածելով Մուրադ Էֆենտի ծածկանունը: Սալոնիկեն ծանոթ հրեուհի Խալիդե Էդիպ, որ հռչակ առած էր իր “Սէնի Թուրան” (“Նոր Թուրան”) գրքով, հաջողված էր կորզել իր համար “Միլլեթ անասը” (ազգին մայր) հորջորջումը եւ կը վարեր Դամասկոսի աղջկանց վարժարաններու քննիչի պաշտոնը: Ավելի ուշ, մեծ ջանքեր թափելով Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքը համոզել, որ ան ընդուներ ամերիկյան հոգատարությունը Թուրքիո վրա, ինչ որ ցույց կու տա, թե ամերիկյան հոգատարության ծրագիրը սիոնական ծրագիր մըն էր եւ ոչ ուրիշ բան:

 Հարկ է վերհիշեցնել, թե արաբական բարենորոգչական կազմակերպությունները Համաշխարհային Առաջին Պատերազմի նախօրյակին կը գիտակցեին “Իթթիհատ վե Թերաքքը”-ի ներկայացուցած վտանգը եւ նյութած դավերը արաբական երկրներուն դեմ: Այսպես, “Բասրայի Բարենորոգչական Կազմակերպությունը” իր հայտարարություններեն մեկուն մեջ կըսեր. “Իթթիհատ վե Թերաքքը” կուսակցությունը կանգնած է սիոնական շարժման ետին եւ առաջարկած է Պաղեստինը վաճառել հրեաներուն. այս կուսակցության անդամները իսլամներ չեն, քավ լիցի, ընդհակառակը, անոնք անհավատներ են, որոնք խաղի բերին իսլամությունը եւ փորձեցին պառակտել, հիմեն կործանել զայն… անոնք կը փորձեն թրքացնել մեզ եւ ի սպառ ջնջել մեր լեզուն”:

Էմին Ռիհանը՝ արբականությունը դավանող այս մտքի եւ գրչի մեծանուն ներկայացուցիչը, կը պնդե թե սահմանադրական ժամանակաշրջանին սահմանադրության անունով գործված ոճիրները ավելի բարբարոսական եղան քան Լենկթիմուրի, եւ ավելի ահավոր՝ քան Աբդուլ Համիդի արյունալի ոճիրները: Ան կը հաստատե, նույնպես “Իթթհատ”ականներուն հետեւորդական ճիգը՝ հայ ժողովրդի ամբողջական բնաջնջումին համար… Ան կը դատապարտե նաեւ ավելի քան երեք հարյուր հազար իսլամ եւ քրիստոնյա արաբներու սպանդը “Իթթհատ”ականներու ձեռամբ, եւ կը պնդե, թե իսլամի դրոշին ներքեւ արաբներու եւ թուրանական թուրքերու միջեւ ամեն հարազատության խոսք՝ անհիմն զեղծարարություն է (տես՝ Էմին Ռիհանի, “Ազգութեան Մասին”, Ա. հատոր, Պեյրութ, 1965թ., էջ 124, արաբերեն):

Թրքամետ պատմագետ Զեյն Ն. Զեյն, իր կարգին կը հաստատե՝ “Արդար ըլլալու համար պետք է ըսել, թե թուրքերը երբեք չփորձեցին ձուլել կամ թրքացնել արաբները, բացի այն ատեն ըսկսեալ, երբ “Իթթիհատ վե Թերաքքը” կուսակցությունը իշխանության գլուխ անցավ 1908թ.” (տես՝ Զեյն Ն. Զեյն, էջ 21): Ահա այսպիսով հստակորեն կերեւի, թե հիմնական արատը թաքնված է թուրանական ծրագրին (որ սիոնական ծագում ունի) մեջ, որ կսպառնա Միջին Արեւելքի (առանց բացառության) բոլոր ժողովուրդներուն, եւ ճիշտ այս է, զոր կուզե փաստել թուրք գրողը՝ Մեվլան Զադե Ռիֆաաթը, իր գրքին մեջ: Եվ եթե թրքական իրարահաջորդ իշխանությունները հետեւողականորեն կը մերժեն դատապարտել թուրանական ծրագիրը եւ անկե ճյուղավորվող ամեն քայլ, կը նշանակե, թե այդ ծավալապաշտ քանդիչ ծրագիրը առկա է տակավին եւ անոր սեւ էջը փակված չէ ոչ Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքի, ոչ Սուլեյման Դեմիրելի եւ ոչ ալ զինվորական սակավապետության ներկայի իշխանության օրով:

Ժամանակակից թուրանական գործիչ եւ գրող Նիհալ Աթսըզ՝ իր “Թուրք Պատմության Մեջ Հարցեր” խորագրով գրքին մեջ, որ հրատարակված է Իստամբուլի մեջ 1975թ.-ին, առանց բառերը ծամծմելու, տառացիորեն կը գրե հետեւյալը. “Թուրանականությունը մեզի համար սրբազնագույն նպատակ է: Թուրանականությունը վեհ գաղափար մըն է, քանի որ ազնվական նպատակ մըն է… երեկ հերթը Հաթայինն էր — Իսկենտերունի Սանճաքինը — այսօր Կիպրոսինն է, իսկ վաղը հերթը պիտի գա Արեւմտյան Թրակիո եւ Քերքուքի, եւ հետեւյալ օրն ալ՝ Ատրպեյճանի եւ հուսկ ուրեմն ավելի անդին: Այս է հաստատ ճշմարտությունը: Եվ ոչ ոք թող իր գլուխը պահե ավազի մեջ” (Տես՝ էջ 50 եւ 51):

Եվ հայասպան ցեղասպանությունը զոր գործեցին “Իթթիհատ վե Թերաքքը” ղեկավարները, ուրիշ բան չէր՝ եթե ոչ թուրանական ծավալապաշտ (սիոնական) ծրագրին մեկ երեսը միայն:

Պատմագետ Իսմայիլ Ռահին (Թեհրանի համալսարանի պատմության դասախոսը) իր “Հայկական Ջարդերը Օսմանցի Սուլթաններու Օրերուն” գրքի մեջ (Թեհրան, 1972թ.) հետեւյալը կը գրե գրքի 44-րդ էջին վրա. “Թուրքերու ծրագիրն էր վերացնել Հայաստանի վտանգը թուրանական ծավալողական եւ զավթողական ծրագրին առջեւեն եւ Ասիո հետ անմիջական կապ ստեղծել՝ Ատրպեյճանի ճամբով…”:

Վերջապես, հարկ է դիտել տալ, թե թուրանական ծրագիրը իր մեկնակետով, գործելակերպով եւ նպատակով ներհակ է իսլամի վարդապետության: Եվ արդեն, արաբ հավատավոր իսլամներ ընդդիմացան այդ ծրագրին եւ այդ գեհենի կրակներեն փախստական գաղթական հայերուն ընձեռեցին կարելի ամեն պաշտպանություն եւ ասպընջականություն՝ Համաշխահրհային Առաջին Պատերազմի այդ թեժ օրերուն: Ծանոթ է, թե Հաշեմական տունեն Հուսեյն Պըն Ալին, Արաբական երկիրներու թագավորը եւ Մեքքեի Շերիֆը, ընդդիմացավ “Իթթիհատ վե Թերաքքը”-ի թուրանականներուն, դատապարտեց անոնց գործադրած բարբարոսային ջարդերը եւ հրահանգեց Ֆայսալ եւ Աբդուլ Ազիզ իշխաններուն պաշտպանել Հայկական Հակոբյան համայնքի զավակները, օգնել անոնց եւ պաշտպանել զանոնք այնպես, “ինչպես կը պաշտպանեք ձեր անձերը, ձեր սեփականությունները եւ ձեր զավակները… քանի որ “անոնք արժանի են իսլամի զիմմային” (տես՝ Սալեհ Զահրետտինի վերոհիշյալ գրքին հավելվածների բաժինը, էջ 280):

Այս հրամանագրին նախորդած էին նաեւ երեք կարեւոր քաղաքական հռչակագրեր:

Առաջինը՝ 16 հունիս 1916թ., որուն մեջ Հուսեյն Պըն Ալին կը դատապարտեր “Իթթիհատ վե Թերաքքը”-ի կառավարությունը, որ շեղված էր իր իսլամությունեն եւ իր բոլոր կապերը խզած իսլամական աշխարհեն, Ղուրանեն եւ իսլամի վարքեն: Ան կը դատապարտեր “Իթթիհատ”-ը, որ “հեղաշրջումի ճամբով խլած էր պետական իշխանությունը եւ զայն հանձնած անձերու, որոնց մեծ մասը խոր արմատ չուներ թուրք ժողովուրդին ծոցին մեջ, ոչ ալ իսլամի ուսմունքին ծանոթ էր կամ՝ բարի գործ կատարած իսլամի գծով… ինչպես է պարագան Էնվեր փաշայի, Ջեմալ փաշայի եւ Թալեաթ բեյի…”, ընդհակառակը, “արաբներու դեմ իր ատելությունը հասցուցած էր անոնց մեռելներն անգամ անպատվելու աստիճանի, եւ անոնք համաձայն էին սրբապղծել՝ Ապտել Քարտեր Հիվսոնի Շերիֆի, այդ Մուճահիտ իշխանի գերեզմանն անգամ…”, եւ շարունակելով կը դատապարտեր “թուրանական գաղափարը՝ որ զիրենք մղած էր գործելու այս օրերուն հանրածանոթ դարձած ջարդերը հայոց այրերուն, կիներուն եւ մանուկներուն դեմ”, եւ հարց կու տար թե արդյոք այս վարմունքը կը համապատասխանե՞ր մեծագույն Առաքյալի ուսմունքին եւ պատվիրանին:

Երկրորդը՝ 12 նոյեմբեր 1916թ.-ին, որուն մեջ Հուսեյն Պըն Ալի կը դատապարտեր այն ջարդերը որոնք գործադրվեցան հայոց, հույներուն եւ արաբներուն դեմ եւ Մետինե քաղաքին մերձակայքը…

Երրորդը՝ 5 մարտ 1917-ին, որուն մեջ Հուսեյն Պըն Ալի Մեքքեի Շերիֆը կոչ կըներ թրքական իշխանության տակ գտնվող բոլոր իսլամներուն, բանակին եւ անոր հրամանատարության, ըմբոստանալու “անհավատ թուրանականներու կառավարության” դեմ, երկիրը ազատելու համար “թուրանականության ավազակախմբի մարդոցմե” (տես՝ “Ալ-Քուպլե” օրաթերթի 6 մարտ 1917թվակիր 258-րդ համարը):

Եթե Մեվլան Զադե Ռիֆաաթ առիթը ունեցած ըլլար ծանոթանալու օսմանյան եւ բրիտանական արխիվներուն՝ ձերբազատված պիտի ըլլար շատ մը պատրանքներե եւ խուսափեր բարոյական դատումներե, քանի որ անդրադարձած պիտի ըլլար, թե չարյաց աղբյուրը կը գտնվեր այն փաստին մեջ, թե “Իթթիհատ վե Թերաքքը” կուսակցությունը պարզապես գործիք մը դարձած էր համաշխարհային սիոնականության ձեռքը եւ կը գործադրեր թուրանական ծրագիրը, որ խորքին մեջ երբեք “թուրանական” կամ “թրքական” չէր եղած, այլ՝ էր եւ կը շարունակե ըլլալ կոսմոպոլիտ:

Իրենց կարգին Թոյնպի եւ Քըրքուտ միասնաբար հրատարակած “Թուրքիա” խորագրյալ գրքին մեջ կը հաստատեն, թե թուրանական քարոզչությունը ծավալապաշտական եւ թշնամական է իր բնույթով եւ կեզրակացնեն.- “Կը բավե հիշել՝ որ թրքախոս ժողովուրդներու երկու երրորդը կը բնակին ոչ թե Թուրքիո՝ այլ ռուսական սահմաններու ետին, եւ արդեն մեզի համար հստակ կը դառնա այս քարոզչության նշանակությունը: Կարծեք թե թուրանական շարժման բուն նպատակն է Ռուսական կայսրությունը կործանելու գործոն մը հանդիսանալը”:

Հետեւաբար, “Իթթիհատ վե Թերաքքը” կուսակցությունը իր էությամբ ոչ թրքական էր եւ ոչ ալ, մանավանդ, իսլամական: Այլ՝ գործիք մըն էր համաշխարհային սիոնականության ձեռքին:

Գասպար Տերտերյան Հասարակական գործիչ,

 իրավաբան Լիբանան

“Լուսանցք” թիվ 118, սեպտեմբեր 25- հոկտեմբեր 1 2009թ.

“Լուսանցք” Թիվ 119, հոկտեմբերի 2 — 8, 2009թ.

Հայ ազգայնականները պահանջում են

25 Սեպտեմբերի, 2009

Հայ ազ­գայ­նա­կան­նե­րի հա­մախմ­բու­մը սեպ­տեմ­բե­րի 23-ին Հայ ա­րիա­կան մի­ա­բա­նութ­յան գրա­սեն­յա­կում հրա­վի­րել էր մա­մու­լի ա­սու­լիս՝ ՀԱՄ ա­ռաջ­նորդ Ար­մեն Ա­վե­տիս­յա­նի դեմ կա­տար­ված վրաեր­թի քր­գոր­ծը կար­ճե­լու եւ հայ-թուր­քա­կան հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի մա­սին թե­մա­նե­րով: 

Ար­մեն Ա­վե­տիս­յա­նը նախ ներ­կա­յաց­րեց իր դեմ կա­տար­ված “վրաեր­թի” քրգոր­ծը եւ հա­մա­նե­րու­մով այն կար­ճե­լու “հիմ­քե­րը”: 

— Այդ քրգոր­ծը փնթի է կազ­մ­ված, ա­ռանց հա­մոզիչ հիմ­քե­րի, նույնիսկ պաշ­տո­նա­կան գր­ագ­րութ­յան ակ­նա­ռու հա­կա­սու­թ­յուն­նե­րով,-նկատեց Ա. Ավետիսյանը: 

Ըստ նրա՝ քր­գոր­­ծում ա­մե­նա­հե­տաքր­քիր հա­կա­­սութ­յուն­նե­րից մեկն այն է, որ պա­տա­հա­րից 1 ա­միս անց ոս­տի­կա­­նութ­յան փաս­տաթղ­թե­րում նշ­վում է (փաստա­թղ­թերի պատ­ճեն­ները խմբագ­րու­թ­յունում ենխմբ.), որ հայտ­նի չէ վրաեր­թի մե­ղա­վոր վա­րոր­դը եւ չկան վկա­ներ, բայց  այս­պես կոչ­ված վրաեր­թից ըն­դա­մե­նը օ­րեր անց, երբ ին­քը հի­­վան­դա­նո­ցում էր, իր ըն­կեր­նե­րին եւ հա­րա­զատ­նե­րին է մո­տե­նում ոմն Շո­ղա­կաթ Ա­միր­խան­յան եւ ներ­կա­յա­նա­լով որ­պես պա­տա­հա­րի մե­ղա­վոր, ինչ-ինչ ա­ռա­ջար­կ­ներ է ա­նում՝ մեղ­քե­րը քա­վե­լու հա­­մար: Ի դեպ, հե­տո քրգոր­ծում նշ­­վում է՝ իբր վա­րոր­դը ոս­տի­կա­նութ­յան աշ­խա­տա­կից­նե­րի կա­տա­­րած հա­մա­պա­տաս­խան աշ­խա­­տանք­նե­րի շնոր­հիվ, զգա­լով իր մեղ­քը, հան­դես է ե­կել մե­ղա­յա­­կա­նով: Իբր մե­ղա­վոր վա­րոր­դը տե­ղե­կա­ցել է, որ ոս­տի­կան­ներն ի­­ր­են են փնտրում (կար­ծես դա չէր հաս­կա­նում) ու ներ­կա­յա­ցել է Շա­հում­յա­նի ոս­տի­կա­նութ­յան բա­ժան­մունք, որ­տե­ղից նրան ու­ղար­կել են Է­րե­բու­նու բա­ժան­մունք: Այ­ս­ինքն՝ ա­ռա­վո­տից մին­չեւ ուշ գի­շեր Ար­մեն Ա­վե­տիս­յա­նին փնտրող կու­սա­կից­նե­րը, նաեւ գնալով ոս­­տի­կա­նութ­յուն, չեն ի­մա­նում նրա տե­ղը, իսկ այդ ավ­տո­վա­րոր­դը հան­կարծ ի­մա­նում է եւ ոս­տի­կա­նութ­յան մի բա­ժան­մուն­քի աշ­խա­տա­կից­նե­րի կող­մից (վրաեր­թի դեպ­քը հայտ­նե­լուց հե­տո) բա­րե­կա­մա­բար բաց է թողն­վում եւ ըն­կե­րա­բար ու­ղարկ­վում է ոս­տի­կա­նա­կան մեկ այլ բա­ժան­մունք:   

Հե­տաքր­քիր է, որ այս­պես կոչ­ված վրաեր­թի ժա­մերն էլ­ են տար­բեր նշված եւ նույն անձի` Շ. Ամի­ր­խանյանի ցուց­մունք­նե­րում կան միմյանց հա­կա­սող բա­ցատ­րութ­յուն­ներ: Սկզբում նշվում է ժա­­մը 11-12-ը՝ որ­պես վրաեր­թի ժամ, սա­կայն երբ պարզ­վում է, որ ՀԱՄ ա­ռաջ­նոր­դը ժա­մը 13:10-ին զան­գա­հա­րել է իր մա­մու­լի խոս­նա­կին եւ ա­սել, որ գա­լիս է գրա­սեն­յակ, ա­պա հան­կարծ վրաեր­թի պա­հը դառ­նում է ժա­մը 14:00-ի սա­հ­ման­նե­րը: Այս ամ­բողջն էլ հա­կա­­սութ­յան մեջ է ոս­տի­կա­նութ­յան տր­ա­մադ­րած հեր­թա­կան փաս­տա­թ­ղ­թում, ըստ որի, մա­յի­սի 4-ին (իբր վր­աեր­թի օ­րը) ոս­տի­կա­նութ­յան հա­­մա­պա­տաս­խան բաժ­նում առ­հա­սա­րակ վրաերթ չի գրանց­վել Ա­­գա­թան­գե­ղո­սի փո­ղո­ցում: Հե­տո հան­կարծ վրաեր­թի փո­ղո­ցը դառ­նում է Տի­տոգ­րադ­յանը, սա­կայն այն­­տեղ էլ չեն գտնվում վկա­ներ: Քրգոր­ծում ներ­կա­յաց­ված են իբր եր­կու վկա­նե­րը՝ Է­րե­բու­նի պո­լիկ­լի­նի­­կա­յի քույրն ու պա­հա­կը: Մինչդեռ նրանք ցուց­մուն­քով հրա­ժար­վում են վկա լի­նե­լուց՝ ա­սե­լով, որ Ար­մեն Ա­վե­տի­ս­յա­նի մա­սին ի­րենց տե­ղե­կաց­րել են տա­րած­քում գտնվող մի քա­նի անձինք, իսկ իրենք պար­զա­պես ե­կել են օգ­նե­լու ար­յու­նա­քամ լի­նող ՀԱՄ ա­ռաջ­նոր­դին, ո­ր­ին գր­ան­ցել են որպես անհայտ անձ: Պարզ­վում է` Շո­ղա­կաթ Ա­միր­խան­յա­նը վրաեր­թից ո­րոշ ժա­մա­նակ անց է միայն Ա­գա­թան­գե­ղո­սի փո­ղո­ցից իր մե­քե­նա­յի մեջ դր­ել Ար­մեն Ա­վե­տիս­յա­նին եւ բե­րել ու ա­ռանց բժիշկ­նե­րին հանձ­նե­լու թողել է (ինչ-որ մարդ­կանց հետ) պո­լիկ­լի­նի­կա­յի դի­մա­ցի այ­գու մեջ ու փա­խել: Հե­տո փաս­տա­թղ­թե­րում նշվում է, թե Տի­տոգ­րադ­յան փո­ղո­ցում ար­յան նման հե­ղու­կի հետ­քեր կա­յին, ո­րը չի են­­­թարկ­վում զննութ­յան, քան­զի չի ար­ձա­նագր­ված քրգոր­ծում, իսկ իբր վրաեր­թի փո­ղո­ցում (Ա­գա­թա­ն­­գե­ղո­սի) բա­ցա­կա­յում են ար­յան հե­տ­քե­րը: Սա այն դեպ­քում, երբ Ար­մեն Ա­վե­տիս­յա­նը ոտ­քից գլուխ կոտր­վածք­նե­րից եւ ջարդ­վածք­նե­րից ար­նա­քամ լի­նե­լուց է ե­ղել: 

Չեն պահ­պան­վել նաեւ ՀԱՄ ա­ռաջ­նոր­դի հե­ռա­խո­սա­յին վեր­ջին զրույց­նե­րի հե­ռա­խո­սա­հա­մար­նե­րը, քրգործում չկան դրանց վերծանումները, նույ­նիսկ հե­ռա­խո­սը որ­­պես ի­րե­ղեն ա­պա­ցույց չի ներգ­րավ­վել քրգոր­ծում, այն դեպ­քում, երբ ըստ վա­րոր­դի՝ տու­ժո­ղը հե­ռա­խո­սով խո­­սե­լիս է ե­ղել, ո­րը հար­վա­ծից հե­տո բո­լո­րո­վին չի վնաս­վել: Ուշա­դրու­թ­յուն դարձնենք` ամենեւին չի վնասվել, չնայած տուժողի ստացած` կյանքին վտ­անգ սպա­ռ­նացող կոտրվածքների ու վն­ա­ս­վ­ած­ք­նե­րի: 

Մի դիտարկում էլ. քննության արձա­նա­գրութ­յուններում նշվում է, թե վա­րոր­դի կող­քին մին­չեւ քսան տա­րե­կան տղա է եղել, հե­տո… հերք­վում է դա: Իսկ այդ վա­րոր­դի տղան, ով հայտն­վել է հի­վան­դա­­նո­ցում եւ բա­նակ­ցել այնտեղ ներ­կա մարդ­կան­ցից ո­մանց հետ, հենց այդ տա­րի­քին է: Նա, մի քանիսի ասելով, նույ­նիսկ պար­ծե­ցել է, թե Լա­վան­դա­յի Ա­րա­յի­կիկող­մից հո­վա­նա­վոր­վում է ի­րենց գոր­ծը՝Սիթի քեփՍՊԸի (տաքսի ծառա­յու­թյուն), ուս­տի ի­րենք ա­պա­հով­ված են եւ ոչ մեկից էլ չեն վախե­նում

ՀԱՄ ա­ռաջ­նոր­դը հայտ­նեց, թե կա­րող է է­լի ան­հե­թեթ դրվագ­ներ ներ­կա­յաց­նել քր­գոր­ծից, բայց բա­վա­րար­վե­ց այս­քա­նով. “Քրգոր­ծը կարճ­վում է ա­ռանց վկա­նե­րի ու դեպ­քե­րի հա­վաս­տա­լից հիմ­նա­վոր­ման, բայց ոչ մի պաշ­տոն­յա կամ գոր­ծա­րար ոչ մե­կի հա­մար չեն կա­րող վա­հան կամ պա­շտ­պան լի­նել, իսկ փաստերը ճշտվե­լու դեպ­քում հենց հովանավորողները խո­ցե­լի կդառ­նան”: Ուս­տի ՀԱՄ-ը իր հե­տաքն­նութ­յու­նը շա­րու­նա­կում է եւ ստիպ­ված է հայ­տա­րա­րել, որ իշ­խա­նութ­յուն­նե­րի նման պահ­ված­քը պար­տադ­րում է ի­րա­վա­կան հար­թութ­յուն (ԱԺ) մտցնել “վեն­դե­տա­յի”-վրե­ժի մա­սին օ­րեն­քը, որ­պես­զի մար­դիկ, իտալացիների նման, օ­րի­նա­կան ձե­ւով ի­րենց հար­ցե­րը լու­ծեն: Այ­լա­պես՝ պաշ­տոն­յա­­ներն ու այ­լաբ­նույթ վեր­նա­խա­վա­յին խա­ժա­մու­ժը, այս­պես թե այն­պես, ա­ռաջ­նորդ­վում է վրե­ժի ի­րա­վուն­քով, ուս­տի դա պետք է բո­լո­րի հա­մար գրել ու ի­րա­գոր­ծե­լի դարձ­նել: Միեւ­նույնն է, դա ինք­նա­բե­րա­բար լի­նում է:… 

Թշնամի երկրի հետ` ո՛չ մի հարաբերություն 

ՀԱՄ ա­ռաջ­նոր­դը ներ­կա­յաց­րեց Հայ ազ­գայ­նա­կան­նե­րի հա­մախմբ­ման տե­սա­կե­տը հայ-թուր­քա­կան հոր­ջորջ­վող հա­­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի մա­սին: Նա նշեց, որ այդ ար­ձա­նագ­րութ­յուն­նե­րը ա­ռա­վե­լա­պես օ­­տար եւ ի­րենց աշ­խար­հի տե­րե­րը հռչա­կած ու­ժե­րի շա­հե­րից բխող պար­տադ­րանք են, քան՝ հայ­կա­կան ու թուր­քա­կան կող­մե­րի բա­րի կա­մե­ցո­ղութ­յան արդ­յունք: Եր­կու կող­մե­րը պնդում են, որ այդ նա­խա­պայ­մա­նա­գիրն ըն­դուն­ված է ա­ռանց նա­խա­պայ­ման­նե­րի, ին­չը հա­վա­սար հնա­րա­վո­րութ­յուն­­ներ է ստեղ­ծում հա­մա­գոր­ծակ­ցութ­յան հա­մար: Ե­թե նույ­նիսկ հա­մա­գոր­ծակ­ցե­լու հա­­վա­սար պայ­ման­ներ ստեղծ­վեն էլ, միեւ­նույնն է, նա­խա­պայ­մա­նագ­րի շա­րադ­րան­քը հե­տա­գա­յում ա­ռաջ է բե­րե­լու տասն­յակ նա­խա­պայ­ման­ներ, ինչն այ­լեւս կող­մե­րի հա­­մար վե­րահս­կե­լի չի լի­նե­լու, քան­զի շո­շա­փե­լու է ոչ միայն եր­կու երկր­նե­րի շա­հե­­րը նե­րա­ռող հար­ցեր: Բա­ցի այդ, ներ­կա նա­խա­պայ­մա­նագ­րա­յին փաս­տաթղ­թում առ­կա են մի շարք հիմ­նա­հար­ցեր, ո­րոնք կարճ ժա­մա­նակ անց դառ­նա­լու են հիմ­նախն­դիր­ներ եւ խո­չըն­դո­տե­լու են հա­յութ­յան պայ­քա­րին՝ մեր ի­րա­վունք­նե­րի ու խն­դիր­­նե­րի պաշտ­պա­նութ­յան մեջ: Հա­յաս­տա­­նի Հան­րա­պե­տութ­յու­նը չու­նի դի­վա­նա­գի­տա­կան հա­րա­բե­րութ­յուն­ներ Թուր­քիա­յի Հան­րա­պե­տութ­յան հետ, չի ճա­նա­չել այդ երկ­րի տա­րած­քա­յին ան­ձեռ­նմ­խե­լիութ­յու­նը, ուս­տի ան­հաս­կա­նա­լի է “հայ-թուր­քա­կան սահ­մա­նի բա­ցում” ձե­ւա­կեր­պու­մը: Այդ այս­պես կոչ­ված սահ­մա­նի եր­կու կող­մե­րում էլ հայ­կա­կան տա­րածք­ներ են՝ Ա­ր­եւ­մտ­­յան եւ Ա­րե­ւել­յան Հա­յաս­տան­նե­րը, եւ դա Հա­յաս­տա­նի եր­կու հատ­ված­նե­րի մի­ջեւ ար­­գե­լա­փակ­ված սահ­մա­նի բա­ցում է ի­րա­կա­նում: Այս ի­րո­ղութ­յու­նից ել­նե­լով՝ “հայ-թուր­քա­կան պայ­մա­նա­գիր” ձե­ւա­կեր­պու­մը նույն­պես չի հա­մա­պա­տաս­խա­նում ի­րա­կա­նութ­յա­նը: Սա հիմ­նա­կա­նում Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տութ­յուն-Թուր­քիա­յի Հան­րա­պե­տութ­յուն հա­րա­բե­րութ­յուն­ներն են նա­խան­շում, քան­զի հա­յութ­յան զգա­լի մասն այ­սօր սփյուռ­քում է ապ­րում, իսկ սփյուռ­քա­հա­յութ­յան եւ հա­յաս­տա­նա­հա­յութ­յան (նաեւ` ար­ցա­խա­հա­յութ­յան, ջա­վախ­քա­հա­յութ­յան) զգա­լի հատ­վա­ծը դեմ է սույն նա­խա­պայ­մա­նագ­րին եւ այն չի կա­րող հա­մար­վել հայ-թուր­քա­կան: Այս փաս­տա­թուղթն ա­ռանց նա­խա­պայ­ման­նե­րի վա­վե­րաց­նե­լով՝ ՀՀ-ն կճ­ա­նա­չի Թուր­քիա­յի ներ­կա­յիս սահ­ման­նե­րը, ա­ռանց Ա­րեւմտ­յան Հա­յաս­տա­նի խնդի­րը եւ հա­յութ­յան ի­րա­վունք­նե­րն­ ար­ծար­ծե­լու: Նա­խա­պայ­­մա­նագ­րում նշ­­ված է, որ կող­մե­րը հա­մա­գոր­ծակ­ցե­լու են ա­հա­բեկ­չա­կան պայ­քար­նե­րի դեմ: Ակն­հայտ է, որ հայ­կա­կան ՀԱՀԳԲ (Ա­ՍԱ­ԼԱ) կազ­­մա­կեր­պութ­յու­նը եւ քրդա­կան ՔԲԿ-ն թուր­քե­րը հա­մա­րում են ա­հա­բեկ­չա­կան կա­ռույց­ներ, ին­չը դժվա­րին կա­ցութ­յան մեջ է գցե­լու ՀՀ­ իշ­խա­նութ­յուն­նե­րին՝ հե­տա­գա­յում ա­զա­տագ­րա­կան պայ­քար­նե­րը (նաեւ՝ ար­ցախ­յան) պաշտ­պա­նե­լու հար­ցում: Ճա­նա­չե­լով Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տութ­յան տա­րած­քա­յին ան­ձեռ­ն­մ­խե­­լիութ­յան ի­րա­վունք­նե­րը՝ Թուր­քիա­յի Հան­րա­պե­տութ­յու­նն­ օ­րի­նա­կա­նաց­նե­լու է ոչ միայն բուն Հա­յաս­տա­նի ա­րեւմտ­յան հատ­վա­ծի բռնա­զավ­թու­մն­ իր կող­մից, այ­լեւ՝ Ար­ցախ-ԼՂՀ-ն եւ ա­զա­տագր­ված տա­րա­ծք­նե­րը դի­տար­կե­լու է հա­յե­րի կող­մից բռ­նա­­զավթ­ված հո­ղեր, եւ այս պայ­մա­նագ­րի ե­րե­ւան գա­լուց ան­մի­ջա­պես հե­տո պաշտ­պա­նե­լու է Ադր­բե­ջա­նի Հան­րա­պե­տութ­յան տա­րած­քա­յին ան­ձեռ­նմ­խե­լիութ­յան հար­ցը: Այ­սինքն՝ սույն պայ­մա­նագ­րով ՀՀ-ն վա­վե­րաց­նե­լու է Հա­յաս­տա­նի ա­րեւմտ­յան ու ա­րե­ւել­յան հատ­ված­նե­րի (նաեւ՝ Նա­խի­ջե­ւ­ա­­նի ու Ջա­վախ­քի) բռնա­զավ­թում­նե­րը: Վա­վե­րաց­նե­լով այս նա­խա­պայ­մա­նա­գի­րը՝ ՀՀ-ն, կա­մա թե ա­կա­մա, նպաս­տե­լու է Ա­ր­եւ­մտ­­յան Հա­յաս­տա­նի թուր­քաց­մա­նը, ին­չը առ այ­սօր տե­ղի չի ու­նե­նում հայ­կա­կան տա­րածք­նե­րում՝ թույլ զար­գա­ցած տնտե­սութ­յան եւ քրդա­կան դի­մադ­րութ­յան պայ­ման­նե­րում: Բազ­մա­թիվ թուր­քեր էլ ի վեր­ջո սպ­ա­սում են, որ հա­յե­րը մի օր հետ կպա­հան­ջեն ի­րենց հո­ղե­րը, ո­րոնց վրա նրանք այդ­պես էլ չեն բնա­կվում հիմ­նա­կա­նում: Այս­պես կոչ­ված հայ-թուր­քա­կան սահ­ման­նե­րի բա­ցու­մից հե­տո տնտե­սա­կան զար­գա­ցումն ան­խու­սա­փե­լի կդառ­նա, եւ հայ­կա­կան հո­ղե­րը կթուր­քաց­վեն՝ պայ­մա­նա­վոր­ված ֆի­նան­սա-տնտե­սա­կան գոր­ծո­նով, բայց բա­ցի տնտե­սա­կան գոր­ծո­նից կփոխ­վի նաեւ հո­գե­բա­նա­կան գոր­ծո­նը, որ այդ հո­ղե­րն­ ի վեր­ջո հայ­կա­կան են, եւ կդիտ­վեն այ­լեւս թուր­քա­կան: Նա­խա­պայ­մա­նագ­րում նշված տա­րաբ­նույթ հանձ­նա­ժո­ղով­նե­րի քննար­կում­նե­րում մի­տում­նա­վոր կեր­պով կաս­կա­ծի տակ կդրվեն Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նութ­յան ճա­նաչ­ման հար­ցը, մշա­կու­թա­յին ու պատ­մա­կան տար­բեր ի­րո­ղութ­յուն­նե­րը, ին­չը էա­պես կթու­լաց­նի հայ­կա­կան դի­վա­նա­գի­տութ­յա­ն ­հիմ­քե­րը եւ, առ­հա­սա­րակ, հայ­կա­կան ար­տա­քին քա­ղա­քա­կա­նութ­յու­նը տա­րա­ծաշր­ջա­նում:

Հայ ազ­գայ­նա­կան­նե­րի հա­մախմ­բու­մը մտա­հոգ­ված այս նա­խա­պայ­մա­նագ­րի բաց­վող վտանգ­նե­րից, կոչ է ա­նում ՀՀ­ իշ­խա­նութ­յուն­նե­րին, ԱԺ պատ­գա­մա­վո­րա­կան խումբ-խմբակ­ցութ­յուն­նե­րին՝ զերծ մնալ ա­ռաջ քաշ­ված փաս­տաթղ­թի վա­վե­րա­ցու­մից եւ հայ-թուր­քա­կան պայ­մա­նա­գիր ա­ռա­ջար­կել հա­յութ­յան կեն­սա­կան շա­հե­րը պաշտ­պա­նող մի շարք նա­խա­պայ­ման­նե­րից հե­տո՝ ինչ­պի­սիք են օ­րի­նակ Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նութ­յան ճա­նա­չումն ու դա­տա­պար­տու­մը, հայ­կա­կան պատ­մա­կան տա­րածք­նե­րի խնդի­րը եւ հա­յութ­յան ի­րա­վունք­նե­րը Թուր­քիա­յում: Իսկ, առ­հա­սա­րակ, Հայ ազ­գայ­նա­կան­նե­րի հա­մախմ­բու­մը դեմ է թշնա­մի երկ­րի հետ ո­րե­ւէ հա­րա­բե­րութ­յան հաս­տատ­մա­նը: Ե­թե Եվ­րո­պա­յին կամ Ա­րեւ­մուտ­քին մի­ջազ­գա­յին ճա­նա­պարհ­նե­րը կամ խո­ղո­վա­կա­շա­րե­րը օգ­տա­գոր­ծել է պետք, ա­պա թող ստի­պեն Թուր­քիա­յին բա­ցե­լու սահ­ման­նե­րը, ին­չն­ ա­րել եւ ա­նում են Ի­րա­քում, Աֆ­ղանս­տա­նում կամ Հա­րավս­լա­վիա­յում: Մե՛նք չենք փա­կել սահ­ման­նե­րը, եւ աշ­խար­հի գեր­տե­րութ­յուն­նե­րը կա­րող են Ան­կա­րա­յին ստի­պել այն բա­ցե­լու: Բայց չէ, Թուր­քիա­յի ցան­կութ­յունն է Հա­յաս­տա­նին ներ­քա­շել ի­րեն հու­զող հար­ցե­րի հոր­ձա­նու­տի մեջ եւ լու­ծել դրանք մի­ջազ­գա­յին ճնշում­նե­րով: Այ­սօր Վրաս­տա­նի հետ էլ իբր հա­րա­բե­րութ­յուն­ներ ու­նենք, սա­կայն, երբ ու­զում` ճա­նա­պարհ­նե­րը փա­կում են, երբ ու­զում՝ բա­ցում են, ու դեռ սահ­մա­նա­յին խնդիր­ներ էլ են ար­­ծար­ծում ու Ջա­վախքն էլ հա­յա­թա­փում են: Իսկ մենք պե­տա­կա­նո­րեն լռում ենք, քա­նի որ պայ­մա­նա­գիր ու­նենք: Այն­պես որ Ան­կա­րան իր նպա­տա­կին հաս­նե­լուց հե­տո կա­րող է ա­րագ փա­կել սահ­ման­նե­րը ու` վերջ “եղ­բայ­րութ­յա­նը”, իսկ պայ­մա­նա­գի­րը ար­ձա­նագր­ված փաստ է ու կմնա: 

…Ոչ` հայ-թուրքական եղբայրական կտերին

 Հայ ազ­գայ­նա­կան­նե­րի հա­մախմբ­ման խորհր­դի ան­դամ, պատ­մա­կան գի­տու­թ­յուն­նե­րի թեկ­նա­ծու Գե­ւորգ Յա­զըճ­յա­նը ներ­կա­յաց­րեց հատ­կա­պես այն վտանգ­նե­րը, ո­րոնք հա­կա­սութ­յան մեջ են ներ­քա­շե­լու Հա­յաս­տա­նի եւ սփյուռ­քի հա­յե­րին: Թուր­քիա­յին մի բան հստակ հա­ջող­վել է, ար­դեն պա­ռակտ­ման է հասց­րել հա­յութ­յա­նը հայ­րե­նի­քում եւ սփ­յու­ռ­քում: Հատ­կա­պես Հա­յաս­տա­նում հա­կա­հայ­կա­կան քա­րոզ­չութ­յուն է տե­ղի ու­նե­նում, թուր­քա­կան քա­րոզ­չութ­յուն, ո­րը կա­տա­րում է ԱԳ նախ­կին նա­խա­րար Վար­դան Օս­կան­յա­նը: “Մոսկ­վա” կի­նո­թա­տ­­րո­նում շա­րու­նակ­վում է “Սի­րե­լի եղ­բայրս. հա­յե­րը Թուր­քիա­յում 100 տա­րի ա­ռա­ջ” խո­րա­գի­րը կր­ող բա­ցիկ­նե­րի հա­վա­քա­ծո­ւի ցու­ցա­հան­դե­սը, ո­րի հո­վա­նա­վո­րը հենց “Սի­վի­լի­թա­ս” հիմ­նադ­րամն է, ո­րի խորհր­դի նա­խա­գա­հը Վ. Օ­ս­­­­կան­յանն է: Բա­նա­խո­սը նշեց, որ ցու­ցա­հան­դե­սում հայ­կա­կան տե­ղա­նուն­նե­րը ներ­կա­յաց­ված են թուր­քա­կան ա­նուն­նե­րով. “Ի­հար­կե, թուր­քե­րը կա­րող են փո­խել այդ ա­նուն­նե­րը, բայց մենք ի­րա­վունք չու­նենք ներ­կա­յաց­նել այդ­պես: Մենք պետք է հայ­կա­­կան տե­­ղա­նուն­նե­րը նշեն­ք”: 

Ըստ նրա, Հա­յաս­տա­նում սկս­վել է հա­յոց ու­ղե­ղալ­վաց­քի ուղ­ղու­թ­յամբ ահ­ռե­լի մի ճնշու­մ, ո­րում իր դե­րա­կա­տա­րութ­յունն ու­նի նաեւ Վ. Օս­կան­յա­նը, ով այդ դա­վադ­րա­կան խմբա­կի ան­դամ է: “Հաս­կա­նա­լի է, որ սի­րե­լի եղ­բայ­րը թուր­քե­րի հա­մար հա­յերն են: Մեզ հի­մա­րաց­նե­լու հեր­թա­կան ձեւն է: 1909թ. Ա­դա­նա­յի ջար­դե­րից ա­ռաջ այս­պի­սի սի­րե­լի եղ­բայ­րա­կան կո­­չե­րով էին մեզ հի­մա­րաց­նու­մ”,-ա­սաց պա­տ­մա­բա­նը՝ հա­վե­լե­լով, որ այն մար­դիկ, ով­քեր պա­հան­ջ­ում են ներ­կա­յիս ԱԳ ­նա­խա­րար Էդ­վարդ Նալ­բանդ­յա­նի հրա­ժա­րա­կա­մը, պետք է գի­տակ­ցեն, որ ա­մեն ինչ սկսվել է տա­ր­ի­­ներ ա­ռաջ` այ­սինքն հենց Վ. Օս­կան­յա­նի նա­խա­րար լի­նե­լու տա­րի­նե­րին:

Իսկ “սի­րե­լի եղ­բայրս” մո­տե­ցու­մը շատ նման է մա­սո­նա­կան հայ-թուր­­քա­կան օթ­յա­կա­յին եղ­­բայ­րութ­յա­նը՝ ինչն ավարտվեց Հայոց ցեղա­սպանությամբ: Հա­յա­ս­­տա­նում տե­ղի է ու­նե­նում թուր­քա­­կան քա­րոզ­չութ­յուն, ո­րը կա­տա­րում է ԱԳ նախ­կին նա­խա­րար Վ. Օս­կան­յա­նը: 

“Ուղեղալվացքի” գործուն մա­ս­նակիցներից Գ. Յա­զըճ­յա­նը նշ­եց վեր­լու­ծա­բան Անդ­րա­նիկ Միհ­րան­յա­նին, Լրատ­վա­մի­ջոց­նե­րի Կո­վ­կաս­յան ինս­տի­­­տու­տի տնօ­րեն Ա­լեք­սանդր Իս­­կան­դար­յա­նին, ինչ­պես նաեւ՝ Հա­յ­կա­կան բա­րե­գոր­­ծա­կան ընդ­հա­նուր միութ­յան նա­խա­գահ Պերճ Սեդ­րակ­յա­նին: 

… Չխոսե՛լ ամբողջ հայության անունից

ՀԱՀ խորհրդի անդամ, հայ­րե­նիք-սփ­յուռք կա­պե­րի նա­խա­ձեռ­նող Րաֆֆի Բաբակյանը նշեց, որն ներկա Հա­յաստանը ամբող­ջա­կան Հա­յա­ս­տանի մի փոքրիկ հատվածն է միայն: Հայ ժողովրդի զգալի մասը ապրում է սփյուռ­քում: Մեծ մասը ժառանգներն են ցեղասպան­ված­ների, եւ նրանք ոչ մի պատճառով չեն պատրաստ­վում մոռանալ Ար­եւ­մտյան Հա­յա­ս­տանը: Որեւէ իշ­խա­­նու­թյուն ՀՀ-ում չպետք է  խո­սի ամբողջ հայու­թյան կամ ամ­բող­ջական Հայաս­տանի անունով: Այս Հայաստանը պետք է կոչվի Ար­­­եւելյան Հայաս­տան, հստակ ա­սե­­լով, որ կա նաեւ Արեւմտյան Հա­­յաստան: Սրանով մի քանի հար­­ցեր են լուծվում: Նախ՝ մեր ներ­­­­սում, եւ որ ավելի կա­ր­եւ­որ է՝ Ա­րեւմուտքում, որպե­ս­զի չփոր­ձեն ան­­հար­կի ճնշումնե­րով ազ­դել ՀՀ որ­եւէ իշխանության վրա՝ առանց սփյուռքի կարծիքը հար­ց­նելու: Չի կարելի անտեսել սփ­յուռքահա­յե­րի կարծիքը այն պարզ պատճա­ռով, որ նրանց մեծ մասը հայտ­նվ­ել են սփյուռքում ոչ իրենց մեղ­քով: Դա նրանց դժբախ­տ­ութ­յունն է եւ ողբերգությունը, ո­րի պատճա­ռը ցեղասպանու­թ­յունն է: Արեւմտ­յան Հայաստանը եւ ցե­ղասպա­նու­թ­յունը չի կարելի միմ­յան­ցից ան­ջատել: Նրանք, ովքեր օրնիբուն աշ­խատում են ցեղաս­պա­նու­թյան ճանաչման գործով, պարտավոր են նույն պահին հի­շե­ց­նել մեր պատ­­մա­կան երկրի հո­ղային պա­հա­ն­ջ­ները: 

Ցեղասպանությունը արտեր­կի­րը ճանաչում է իբրեւ ոճրագոր­ծու­­թ­յուն, իսկ մենք պետք է շեշ­տ­ենք նաեւ հողային պահանջը: Ցե­ղասպանության ճանաչումը ինք­նա­նպատակ չէ: Մենք պետք է վե­րաբնակեցնենք մեր տարած­ք­նե­րը, իսկ այսօր դա չենք անում նույ­­նիսկ մեր ազատագրված տա­րածքներում: 

Այս տեսակետը միանշանակ պն­­­­­­­­դեցին նաեւ ասուլիսին ներկա ՀԱՀ խորհրդի ան­դամներից Վազ­գեն Ղազարյանը, Աշոտ Բա­դալ­յա­նը, իսկ Արմեն Ավետիսյանը եզ­րա­փակեց ասուլիսը` ընդգծելով, թե Հայ ազգայնականների համա­խմ­­բումը կտրականապես դեմ է ո­ր­­եւէ հարաբերության հաստատ­մա­նը թշնամի պետության հետ: Այն պետության հետ, որ հիմնված է մեր տարածքների ու արյան վրա:

 Անի  Մարության

Վահագն  Նանյան 

“Լուսանցք”  թիվ  118,  սեպտեմբեր 25-  հոկտեմբեր 1  2009թ.

Պրոֆեսորական աճպարարություններ այս անգամ Արաբական Արեւելքում Ռիչարդ Հովհաննիսյանի հերթական ծառայությունը իր պետությանը

11 Սեպտեմբերի, 2009

Այս ամ­սի 3-ին եւ 4-ին, Բեյ­րու­թի հայ ա­վե­տա­րա­նա­կան ա­ռա­ջին ե­կե­ղե­ցու սրա­հում կա­յա­ցավ “Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նութ­յու­նը եւ մի­ջազ­գա­յին օ­րեն­քը” խո­րագ­րով մի­ջազ­գա­յին գի­տա­ժո­ղո­վը։ Հայ­տա­րար­ված կազ­մա­կեր­պիչ­ներն էին նույն կրո­նա­կան հա­մայն­քին պատ­կա­նող Հայ­կազ­յան հա­մալ­սա­րանն ու Մի­ջին Ա­րե­ւել­քի Հայ դա­տի գրա­սեն­յա­կը։ Գի­տա­ժո­ղո­վին զու­գա­հեռ, նրա մաս­նա­կից­նե­րից մի քա­նի­սը ա­ռան­ձին ե­լույթ­ներ ու­նե­ցան 2-5 սեպ­տեմ­բե­րին` հան­րութ­յան առ­ջեւ, իսկ նրան­ցից ոչ ան­հայտ պրո­ֆե­սոր, ՀՀ ­ԳԱԱ ար­տա­սահ­ման­յան ան­դամ Ռի­չարդ Հով­հան­նիս­յա­նը 5 սեպ­տեմ­բե­րին Ա­րեւմտ­յան Հա­յաս­տա­նի ու Կի­լի­կիա­յի մա­սին մի դա­սա­խո­սութ­յամբ հան­դես ե­կավ նաեւ Դա­մաս­կո­սում` տե­ղի ա­ռաջ­նոր­դա­նիստ ս. Սար­գիս ե­կե­ղե­ցու սրա­հում։ 

Գի­տա­ժո­ղո­վին մաս­նակ­ցե­ցին շուրջ 20 գիտ­նա­կան­ներ տար­բեր երկր­նե­րից, այդ թվում` ՀՀից (ՀՀ ­ԳԱԱ Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նութ­յան թան­գա­րան-ինս­տի­տու­տի տնօ­րեն` պա­լա­տա­կան պատ­մա­բան Հայկ Դե­մո­յա­նը) եւ Թուր­քիա­յից։ Ի դեպ, զգա­լի էր հատ­կա­պես թուրք մաս­նա­կից­նե­րի հա­րա­բե­րա­կան տե­սա­կե­տից մեծ քա­նա­կը` զե­կու­ցող­նե­րի թվի 1/3-ը։ Այս ման­րու­քը հարկ է ի մտի ու­նե­նալ ա­վե­լի լավ հաս­կա­նա­լու հա­մար սույն մի­ջո­ցառ­ման բուն նպա­տա­կը, ո­րի մա­սին կխո­սենք քիչ ան­դին։ 

Մինչ այդ` մի քա­նի նույն­քան կա­րե­ւոր նկա­տա­ռե­լի ման­րուք­ներ։ 

Գի­տա­ժո­ղո­վը կազ­մա­կերպ­վել էր շատ հապ­ճեպ, ըն­դա­մե­նը 2 շա­բաթ­վա ըն­թաց­քում։ Այդ մա­սին նույ­նիսկ տեղ­յակ չէր նույն հա­մալ­սա­րա­նում “Էթ­նի­կա­կան հա­կա­մար­տութ­յուն­նե­րի կար­գա­վո­րում” եւ “Ցե­ղաս­պա­նա­գի­տութ­յուն” նյու­թե­րը դա­սա­խո­սող դոկ­տոր Օ­հան­նես Գեոքջ­յա­նը (որն, ի դեպ, ողջ Մեր­ձա­վոր Ա­րե­ւել­քից միակն է, ով ստո­րագ­րել է ռի­չարդ­հով­հան­նիս­յա­նա­կան խմբակ­ցութ­յան տխրահռ­չակ բո­ղո­քա­գիր-վերջ­նա­գի­րը ա­մե­րի­կա­հայ ու­սա­նո­ղա­կան միութ­յուն­նե­րի եւ Հայ ազ­գայ­նա­կան հա­մախմ­բու­մի հա­րու­ցած ար­դա­րա­ցի ընդվզ­ման դեմ)։ Վեր­ջինս դա ի­մա­ցել էր …­ ԱՄՆ-ի Մի­չի­գա­նի Դիր­բոռ­նի հա­յա­գի­տա­կան հե­տա­զո­տութ­յուն­նե­րի կենտ­րո­նի տնօ­րեն Ա­րա Սանջ­յա­նից (նույն­պես հա­կա­հայ­կա­կան հա­յա­գի­տութ­յան կար­կա­ռուն ներ­կա­յա­ցու­ցիչ)։ Ա­վե­լին, մին­չեւ գի­տա­ժո­ղո­վի նա­խըն­թաց 2-3 օ­րե­րը, նրա­նում հնչե­լիք զե­կու­ցում­նե­րը չէին ներ­կա­յաց­վել քննար­կում­նե­րի ղե­կա­վար­նե­րին` դրանց պատ­շաճ կեր­պով պատ­րաստ­վե­լու հա­մար։ Հե­տաքրք­րա­կան է, որ Հայ­կազ­յան հա­մալ­սա­րա­նից գի­տա­ժո­ղո­վի կազ­մա­կեր­պա­կան հար­ցե­րով զբաղ­վում էր հա­մալ­սա­րա­նի ու­սա­նո­ղա­կան հար­ցե­րի պա­տաս­խա­նա­տու Անդ­րա­նիկ Դա­քես­յա­նը, ո­րի պաշ­տո­նի հետ այս մի­ջո­ցա­ռու­մը հե­ռա­վոր առն­չութ­յուն իսկ չու­նի։ Հիշ­յալ ան­ձը օ­գոս­տո­սի վեր­ջին օ­րե­րին ո­գի ի բռին աշ­խա­տում էր (հատ­կա­պես հե­ռա­խո­սա­զան­գե­րով) ա­պա­հո­վե­լու լի­բա­նա­նա­հայ մտա­վո­րա­կա­նութ­յան ներ­կա­յութ­յու­նը գի­տա­ժո­ղո­վին, ին­չը նրան չհա­ջող­վեց, քա­նի որ ե­թե մի կող­մից կա­յին ար­գե­լա­կիչ հան­գա­մանք­ներ (ար­ձա­կուր­դով երկ­րից բա­ցա­կա­յութ­յուն, այլ պայ­մա­նա­վոր­վա­ծութ­յուն­ներ եւ այլն), մյուս կող­մից, սեպ­տեմ­բե­րի 1-ի ՀՀ-­Թուր­քիա (սխալ է դրանք հայ-թուր­քա­կան հայ­տա­րա­րել) դա­վա­ճա­նա­կան ար­ձա­նագ­րութ­յուն­նե­րի հրա­պա­րա­կու­մը գի­տա­ժո­ղո­վի բա­ցու­մից հաշ­ված ժա­մեր ա­ռաջ` այդ մտա­վո­րա­կան­նե­րից խե­լա­միտ­նե­րի ու քիչ-շատ ար­ժա­նա­պատ­վութ­յու­նը պահ­պա­նած­նե­րի մոտ կաս­կած ա­ռա­ջաց­րեց գի­տա­ժո­ղո­վի այդ­քան հապ­ճեպ կազ­մա­կերպ­ման ու անց­կաց­ման բուն նպա­տա­կի վե­րա­բեր­յալ։

Եվ նրանք ի­րա­վա­ցի էին։ 

Եվս մեկ ման­րուք. ի տար­բե­րութ­յուն շատ երկր­նե­րի, Լի­բա­նա­նում սեպ­տեմ­բե­րի սկիզ­բը հա­մար­վում է ա­մառ­նա­յին ար­ձա­կուրդ­նե­րի շրջան, երբ երկ­րից մեծ մա­սամբ բա­ցա­կա­յում են մտա­վո­րա­կան ու­ժե­րը։ Ե­թե գի­տա­ժո­ղո­վի հայ­տա­րար­ված կազ­մա­կեր­պիչ­նե­րի իս­կա­կան նպա­տա­կը բա­վա­րար ներ­կա­յութ­յուն ա­պա­հո­վելն էր, ա­պա նրանք այդ­քան հի­մար չէին չի­մա­նա­լու այս տար­րա­կան ճշմար­տութ­յու­նը, մա­նա­վանդ որ հենց ի­րենք են ան­մի­ջա­կա­նո­րեն առնչ­վում կրթա­կան ու ա­կա­դե­մա­կան ո­լորտ­նե­րի հետ։ 

Ար­ժե նշել նաեւ, թե հայ ա­վե­տա­րա­նա­կան հա­մայնքն ընդ­հան­րա­պես, իսկ հիշ­յալ հա­մալ­սա­րա­նը մաս­նա­վո­րա­պես, հայ­կա­կան մի­ջա­վայ­րում հա­մար­վում են ա­մե­րիկ­յան ազ­դե­ցութ­յան գոր­ծա­կալ­ներ (խո­րա­պես հար­գե­լով Գեր­սամ Ա­հա­րոն­յա­նի, Եր­վանդ Քա­սու­նու եւ նման ազ­գայ­նա­կան հայ ա­վե­տա­րա­նա­կան մտա­վո­րա­կան­նե­րի բա­ցա­ռութ­յուն­նե­րը)։ Հիշ­յալ հա­մալ­սա­րա­նում էլ այդ ազ­դե­ցութ­յան տա­րած­ման մեջ էա­կան դեր են խա­ղում հա­մալ­սա­րա­նի նա­խա­գահ վե­րա­պատ­վե­լի դոկ­տոր Պոլ Հայ­դոստ­յանն ու հու­մա­նի­տար ֆա­կուլ­տե­տի դե­կան տի­կին Ար­դա Էկ­մեկ­չին, որ նաեւ նիս­տե­րից մե­կի քննարկ­ման զե­կու­ցա­բերն էր։ Զե­կու­ցա­բեր­նե­րից էր նաեւ ոչ ան­հայտ ՀՅԴ ­Հայ դա­տի գրա­սեն­յա­կի պա­տաս­խա­նա­տուն Կի­րո Մա­նո­յա­նը, ո­րին, չգի­տես ին­չո՞ւ, կու­սակ­ցութ­յու­նը այդ պաշ­տո­նում շա­րու­նա­կում է պահ­պա­նել, երբ ՀՅԴ ­Հայ դա­տի նա­խա­ձեռ­նութ­յուն­նե­րը մե­կի մյու­սի հե­տե­ւից շռնդա­լից ձա­խո­ղութ­յան են մատն­վում (դե՛հ, Դաշ­նակ­ցութ­յու­նը ե՞րբ­ է ըն­դու­նել, թե ինք կա­րող է եր­բե­ւէ սխալ­վել)… 

Գի­տա­ժո­ղո­վին զե­կու­ցում­նե­րով հան­դես ե­կան ա­րաբ պատ­մա­բան­ներ Մու­համ­մադ Ռի­ֆաթ ալ-Ի­մա­մը (Ե­գիպ­տոս) եւ Ժան Շա­րա­ֆը (Լի­բա­նան), ա­րեւմտ­յան երկր­նե­րի ներ­կա­յա­ցու­ցիչ­ներ Վիլ­յամ Շա­բա­սը, Ալֆ­րեդ դո Զա­յա­սը, Ռո­ջեր Սմի­թը, Հեն­րի Տեր­րիոն, ՀՅԴ “Ար­մին­յըն ո­ւիք­լի” անգ­լե­րեն շա­բա­թա­թեր­թի (ԱՄՆ) խմբա­գիր Խա­չիկ Մու­րադ­յա­նը, թուր­քեր Ու­ղուր Ուն­գեո­րը, Ռա­գիբ Զա­րա­քո­լուն, Ջեյ­հան Բայ­րակ­դա­րը եւ Թա­ներ Աք­չա­մը (վեր­ջի­նիս բա­ցա­կա­յութ­յան պատ­ճա­ռով զե­կու­ցու­մը կար­դաց Ար­դա Էկ­մեկ­չին), քուրդ կին դոկ­տո­րանտ Բիլ­գին Ա­յա­թան։ Ու­շագ­րավ է, որ վեր­ջին դա­սա­խո­սութ­յու­նը վե­րա­պահ­վել էր ա­կա­դե­մի­կոս Ռի­չարդ Հով­հան­նիս­յա­նին, որ խո­սեց Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նութ­յան ժա­ռան­գութ­յան հա­մաշ­խար­հայ­նաց­ման (գլո­բա­լի­զա­ցիա) մա­սին։ 

Գի­տա­ժո­ղո­վի փակ­ման նիս­տին, վեր. Հայ­դոստ­յա­նը հայ­տա­րա­րեց, թե գի­տա­ժո­ղովն ան­ցել է բարձր մա­կար­դա­կով եւ հա­ջո­ղութ­յուն է ար­ձա­նագ­րել։ Սա լիո­վին հաս­կա­նա­լի կլի­նի` ե­թե ե­րե­ւան ենք հա­նում գի­տա­ժո­ղո­վի անց­կաց­ման բուն նպա­տա­կը, քա­նի որ ներ­կա­նե­րի մե­ծա­գույն մա­սի կար­ծի­քով` զե­կու­ցում­նե­րի մա­կար­դա­կը ե­ղել է բա­վա­կա­նին ցածր, եւ մի­ջո­ցա­ռու­մը “ծի­տիկ” (ռու­սե­րե­նով` “գա­լոչ­կա”) դնե­լու նպա­տակ է հե­տապն­դել հայտ­նա­պես ։ 

Բո­լոր վե­րո­հիշ­յալ փաս­տե­րի հա­մադ­րու­մը մեզ բե­րում է այն ա­ներկ­բա­յե­լի եզ­րա­կա­ցութ­յան, թե “Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նութ­յու­նը եւ մի­ջազ­գա­յին օ­րեն­քը” գի­տա­ժո­ղո­վը սեպ­տեմ­բե­րի 1-ի ար­ձա­նագ­րութ­յուն­նե­րում հի­շա­տակ­ված հայ-թուր­քա­կան պատ­մա­կան քննար­կում­նե­րի անհ­րա­ժեշ­տութ­յան վե­րա­բեր­յալ կե­տի ա­ռա­ջին մի­ջո­ցա­ռումն էր, երբ այդ ար­ձա­նագ­րութ­յուն­նե­րի վրա­յի թա­նա­քը դեռ չէր իսկ հասց­րել չո­րա­նալ։ Այլ խոս­քով` Բեյ­րու­թում սկսվեց այն, ինչ ո­րոշ բար­դութ­յուն­նե­րի էր հան­դի­պել Ե­րե­ւա­նում` շնոր­հիվ հայ ազ­գայ­նա­կան­նե­րի ու քիչ-շատ ի­րենց ազ­գա­յին ար­ժա­նա­պատ­վութ­յա­նը նա­խան­ձախն­դիր մնա­ցած պատ­մա­բան­նե­րի ու­ժեղ ընդ­դի­մութ­յան։ 

Հե­տաքրք­րա­կան է, որ հայ-թուր­քա­կան գոր­ծըն­թա­ցի դեմ օր­նի­բուն բղա­վող ՀՅԴ-ն հան­դես է գա­լիս նման մի­ջո­ցառ­ման հա­մա­կազ­մա­կերպ­չի հան­գա­ման­քով։ Այս փաս­տը կա­րող է զար­մաց­նել միայն միա­միտ­նե­րին, քա­նի որ ՀՅԴ-ն ին­քը վա­ղուց է …­ ընդգրկ­ված այդ գոր­ծըն­թա­ցում։ Հի­շեց­նենք, որ ապ­րի­լի 22-23-ի փաս­տա­թուղ­թը ստո­րագր­վեց, երբ ՀՅԴ-ն մաս էր կազ­մում իշ­խա­նա­կան հա­մա­ձայ­նութ­յան (կոա­լի­ցիա) ու գրա­վոր տես­քով պա­տաս­խա­նատ­վութ­յուն կրում հա­մա­ձայ­նա­կան դա­շին­քի բո­լոր (շեշ­տում ենք` ԲՈ­ԼՈՐ) գոր­ծե­րի հա­մար (5 օր ետք դա­շին­քից դուրս գա­լը ՀՅԴ­-ի պա­տաս­խա­նատ­վութ­յու­նը մա­զա­չափ իսկ չի պա­կա­սեց­նում)։ Մյուս կող­մից, մին­չեւ ս.թ. ապ­րի­լի վեր­ջը, ՀՅԴ-ն շուրջ 10 տա­րի մաս էր կազ­մում ՀՀ­ իշ­խա­նութ­յան, հե­տե­ւա­բար, կա՛մ­ այն է, որ նա չէր կռա­հում, թե իշ­խա­նութ­յան մեջ իր գոր­ծըն­կեր­նե­րը ի՞նչ­ են ա­նում իր թի­կուն­քում (այլ խոս­քով` հան­րա­պե­տա­կան­նե­րը դաշ­նակ­ցա­կան­նե­րին դրել են … ­վա­րուն­գի տեղ), կա՛մ­ էլ դա­վադ­րութ­յան մաս­նա­կից են` հա­կա­ռակ ի­րենց գո­ռում-գո­չում­նե­րի։ 2 դեպ­քում էլ վար է ընկ­նում իբ­րեւ թե ազ­գայ­նա­կան ՀՅԴ­-ի մեր­կութ­յու­նը ծած­կող թզի տե­րե­ւը… 

Ու­շագ­րավ է նաեւ պրոֆ. Ռ. Հով­հան­նիս­յա­նի հրա­պա­րա­կա­յին ե­լույ­թը Սի­րիա­յի մայ­րա­քա­ղա­քում։ Ինչ­պես հայտ­նի է, Սի­րիա­յում նման ո­րե­ւէ մի­ջո­ցա­ռում կա­րե­լի չէ կազ­մա­կեր­պել ա­ռանց իշ­խա­նութ­յուն­նե­րի նախ­նա­կան թույլտ­վութ­յան։ Սա նշա­նա­կում է, որ սի­րիա­կան իշ­խա­նութ­յուն­նե­րը եւս ներդ­րում են կա­տա­րում հայ-թուր­քա­կան գոր­ծըն­թա­ցում, ինչ­պես այդ մա­սին Ե­րե­ւա­նում հայ­տա­րա­րեց երկ­րի նա­խա­գահ Բաշ­շար Ա­սա­դը մի քա­նի ա­միս ա­ռաջ Ե­րե­ւան իր պաշ­տո­նա­կան այ­ցի ըն­թաց­քում։ Դա տե­ղա­վոր­վում է նաեւ ԱՄՆ-ի հետ Սի­րիա­յի լար­ված հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի թու­լաց­ման ներ­կա­յումս նկատ­վող մի­տում­նե­րի մեջ։ Այ­սինքն` հայ­կա­կան գոր­ծո­նը հեր­թա­կան ան­գամ իբ­րեւ ման­րադ­րամ գոր­ծած­վում է աշ­խար­հա­քա­ղա­քա­կան մեծ խա­ղե­րի սե­ղա­նի վրա։   

Ըն­թեր­ցո­ղի ու­շադ­րութ­յու­նը հրա­վի­րում ենք այն փաս­տի վրա, որ ՀՀ-­Թուր­քիա հիշ­յալ ար­ձա­նագ­րութ­յուն­նե­րում ակ­նար­կութ­յուն իսկ չկա, թե հայ-թուր­քա­կան պատ­մա­գի­տա­կան քննար­կում­նե­րը անց­կաց­վե­լու են Թուր­քիա­յո՞ւմ, ՀՀո՞ւմ ­թե՞ այ­լուր։ 

Այս առ­թիվ հի­շեց­նենք, որ ա­րեւմտ­յան ազ­դե­ցութ­յան գոր­ծա­կալ Կով­կաս­յան ինս­տի­տուտն ու նրա տնօ­րեն, հա­յոց լե­զուն ա­տող Ա­լեք­սանդր Իս­կան­դար­յա­նը անց­յալ տար­վա օ­գոս­տո­սին Ստամ­բու­լում հասց­րե­ցին նման քննար­կում կազ­մա­կեր­պել` մի քա­նի վրա­ցու, աբ­խա­զի եւ օ­սե­թի մաս­նակ­ցութ­յամբ քո­ղա­ծած­կե­լով այդ մի­ջո­ցառ­ման բուն նպա­տա­կը, մի­ջո­ցա­ռում, ո­րը կազ­մա­կերպ­վել էր շվեյ­ցա­րա­կան փո­ղե­րով ու հո­վա­նա­վո­րութ­յամբ, իսկ ինչ­պես հայտ­նի է, հայ-թուր­քա­կան այս խայ­տա­ռակ գոր­ծըն­թա­ցում Շվեյ­ցա­րիան կա­տա­րում է ա­ռա­ջին ջու­թա­կի նվա­գը` ա­մե­րի­կա­ցի դի­րի­ժո­րի ցպիկ­նե­րի շար­ժում­նե­րի հա­մա­ձայն… Ա­վե­լորդ չէ նշել նաեւ, որ ստամ­բուլ­յան այս խառ­նա­ժո­ղո­վի նյու­թե­րը Կով­կաս­յան ինս­տի­տու­տը Ե­րե­ւա­նում հրա­տա­րա­կեց ռու­սե­րե­նով եւ անգ­լե­րե­նով, նյու­թեր, ո­րոն­ցից գո­նե մե­կի մեջ (հայ-թուր­քա­կան գոր­ծըն­թա­ցում աշ­խույժ ընդգրկ­ված Այ­բարս Գեորգ­յուլ­յո­ւի ե­լույ­թում) Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նութ­յան ի­րո­ղութ­յու­նը կաս­կա­ծի տակ է առն­վում եւ նույ­նիսկ ու­րաց­վում։ Մի խոս­քով` ՀՀ­ իշ­խա­նութ­յուն­նե­րի հան­ցա­վոր լռութ­յան պայ­ման­նե­րում, ՀՀում լույս է տե­սել եւ ա­նար­գել տա­րած­վել Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նութ­յունն ու­րա­ցող հրա­տա­րա­կութ­յուն։ Սրա­նից ա­վե­լի ստո­րութ­յուն կա­րե­լի՞ է ե­րե­ւա­կա­յել…

Այս զազ­րե­լի գոր­ծըն­թա­ցի կար­կա­ռուն աշ­խա­տա­կից­նե­րից է նաեւ պրո­ֆե­սոր ու ա­կա­դե­մի­կոս Ռի­չարդ Հով­հան­նիս­յա­նը, ո­րը պար­զա­պես կա­տա­րում է ԱՄՆ պե­տա­կան բա­ժան­մուն­քի ցուց­մունք­նե­րը։ Դե՛հ­ ինչ, նա այ­պա­նե­լի չէ այն­քան, որ­քան ՀՀ­ իշ­խա­նութ­յուն­ներն ու “ազ­գա­յին” ա­կա­դե­միա­յի ղե­կա­վա­րութ­յու­նը։ Մար­դը ԱՄՆ քա­ղա­քա­ցի է եւ հա­վա­տար­մո­րեն կա­տա­րում է ի­րեն տրված հանձ­նա­րա­րութ­յուն­նե­րը` հա­յոց պատ­մութ­յան խե­ղաթ­յու­րում, հա­յութ­յան ազ­գա­յին դեմ­քե­րը վար­կա­բե­կող­նե­րի հետ գոր­ծակ­ցութ­յուն, հայ-թուր­քա­կան հաշ­տեց­ման գծով ե­ռան­դուն աշ­խա­տանք­ներ եւ այլն։ 

Մնում է հար­ցե­րի հար­ցը` հիշ­յալ ազ­գու­րաց­ներն ու օ­տա­րի գոր­ծա­կալ­նե­րը շա­րու­նա­կե­լո՞ւ­ են հար­գանք ու պա­տիվ վա­յե­լել ՀՀ­ ո­րոշ իշ­խա­նա­վոր­նե­րի եւ տիտ­ղո­սա­կիր գիտ­նա­կան­նե­րի մոտ։ Ե­թե ա­յո՛, մեզ մնում է հաս­տա­տել դառն ճշմար­տութ­յու­նը` Հա­յաս­տա­նի Հան­րա­պե­տութ­յու­նը հայ­կա­կան պե­տութ­յուն չէ՛։

 Գե­ւորգ Յա­զըճ­յան

(պատ­մա­կան գի­տութ­յուն­նե­րի թեկ­նա­ծու)            

Հ. Գ. — Ի դեպ, գի­տա­ժո­ղո­վի ետ­նա­պաս­տա­ռում, հրա­վի­րա­տոմ­սում եւ մյուս նյու­թե­րում հիմ­նո­վին բա­ցա­կա­յում էր հա­յոց լե­զուն, մինչ­դեռ տեղ էին գտել, ի­հար­կե անգ­լե­րե­նի կող­քին, ու­րիշ օ­տար լե­զու­ներ, նույ­նիսկ ա­րա­բե­րե­նը։ Հայ­տա­րա­րա­ված կազ­մա­կեր­պիչ­նե­րը` “հայ­կա­կան” Հայ­կազ­յան հա­մալ­սա­րանն ու “հայ­կա­կան” կու­սակ­ցութ­յուն ՀՅԴ-ն (Հայ դա­տի գրա­սեն­յակ­նե­րը վեր­ջի­նիս մե­նաշ­նորհն են) ե­րե­ւի ա­մո­թի տար­րա­կան զգա­ցու­մից իսկ զուրկ են… Ա­ռանց հա­յոց լեզ­վի ի­րա­վունք­նե­րի պաշտ­պա­նութ­յան` կեղ­ծա­վո­րութ­յուն է խո­սել հա­յոց ի­րա­վունք­նե­րի, ա­ռա­ջին հեր­թին` հա­յոց հո­ղա­յին ի­րա­վունք­նե­րի հե­տապնդ­ման մա­սին…

 

Հ. Գ. — “Լուսանցք“-ի կողմից

Հայ-թուր­քա­կան հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի ծի­րում հա­յա­գի­տութ­յան շուրջ խար­դա­վանք­նե­րը միան­շա­նակ տե­ղա­վոր­վում են հա­յութ­յա­նը սե­փա­կան ա­կուն­քից կտրե­լու, հի­շո­ղութ­յու­նը խա­թա­րե­լու, ճշմար­տութ­յու­նը չի­մա­նա­լու թուրք-սիո­նա­կան ծրագ­րե­րում: Հա­յա­գի­տութ­յան ո­լոր­տում ծա­խու հայ եւ օ­տար “գիտ­նա­կան­նե­րի” մա­սին մենք պար­բե­րա­բար գրել ենք, ներ­կա­յաց­րել ենք հա­կա­գի­տա­կան ու հա­կա­հայ­կա­կան տե­սութ­յուն­նե­րը: Այս ա­ռու­մով մեր թշնա­մու ջրա­ղա­ցին ջուր լցնող­նե­րի շար­քում է ա­մե­րի­կա­հայ “պատ­մա­բան” Ռի­չարդ Հով­հան­նիս­յա­նը: Նրան փաս­տո­րեն դերն է վե­րա­պահ­ված ոչ միայն հա­յա­գի­տութ­յու­նը ա­պա­կա­նե­լու հա­մար, այ­լեւ` հայ-թուր­քա­կան հա­րա­բե­րութ­յուևննե­րում ա­մե­րիկ­յան քա­րո­զը ա­պա­հո­վե­լու նպա­տա­կով: Հասկ­նա­լի է, որ հատ­կա­պես սփյուռ­քա­հա­յե­րը Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նութ­յան ճա­նաչ­ման հար­ցում մեծ աշ­խա­տանք են կա­տա­րում եւ նրանք ա­ռա­վե­լա­պես պի­տի դեմ լի­նեն հայ-թուր­քա­կան հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի ծա­վալ­մա­նը, հատ­կա­պես, երբ ա­ռա­ջարկ­ված փաս­տա­թուղ­թը վտան­գում է մեր ազ­գա­յին շա­հը: Ուս­տի Ռի­չարդ Հով­հան­նիս­յա­նին նոր դեր են տվել Ա­րեւ­մուտ­քի տե­րե­րը` սփյուռ­քում կազ­մա­կեր­պել գի­տա­ժո­ղով­ներ ու այլ մի­ջո­ցա­ռում­ներ, ո­րոն­ցում նկա­տե­լի, թե անն­կատ ա­ռաջ տա­նել հայ-թուր­քա­կան եղ­բայ­րութ­յան գա­ղա­փա­րը: Այս հար­ցում նրան տա­րօ­րի­նա­կո­րեն ա­ջակ­ցում են դրսի դաշ­նակ­ցա­կան­նե­րը:

ԱՄՆ-ում “Աս­պա­րեզ”-ը, իսկ Լի­բա­նա­նում “Ազ­դակ”-ը դար­ձել են ռի­չարդ­հով­հան­նիս­յան­նե­րի ամ­բիոն­նե­րը: ՀՅԴ-ն Հա­յաս­տա­նում քա­րոզ է ա­նում հայ-թուր­քա­կան հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րին դեմ լի­նե­լու, իսկ սփյուռ­քում ա­նում է լրիվ հա­կա­ռա­կը…  Շատ նման է 1900-ա­կան թվա­կան­նե­րի սկզբին Թուր­քիա­յում ե­րիտ­թուր­քե­րի հետ ախ­պե­րութ­յուն ա­նում իսկ հա­յութ­յան մեջ ազ­գա­յին ե­րե­ւա­լուն… ինչն ա­վարտ­վեց Հա­յոց ցե­ղաս­պա­նութ­յամբ: Հի­մա ռի­չարդ­հով­հան­նիս­յան­նե­րի նպա­տակն է հա­յութ­յա­նը եւ աշ­խար­հին ցույց տալ իբր սփյուռ­քա­հա­յե­րը դեմ չեն հայ-թուր­քա­կան հա­րա­բե­րութ­յուն­նե­րի հաս­տատ­մա­նը եւ ՀՀ­-ի իշ­խա­նութ­յուն­նե­րին կանգ­նեց­նեն փաս­տի ա­ռաջ, թե սփյուռ­քը կողմ է, դուք էլ կողմ ե­ղեք… Հա­յութ­յու­նը (սփյուռ­քա­հա­յութ­յու­նը) դեռ ռի­չարդ­հով­հան­նիս­յան­նե­րի կամ հա­յաս­տան­ցի վախվ­խո­րած ա­կա­դե­միա­կան պատ­մա­բան­նե­րի շրջա­պա­տի հա­յե­րը չեն միայն եւ դա դեռ կզգաց­վի… Իսկ ՀՅԴ­-ին խոր­հորդ կտանք վերջ տալ իր խար­դախ խա­ղե­րին եւ միան­գա­մից ան­դա­մագր­վե­լով ՀԱԿ-ի կազ­մում սթրվեր իր ի­րա­կան տե­ղում ու զբաղ­վեր իր սին խա­ղե­րով, որն ար­դեն վտան­գա­վոր չէր լի­նի ազ­գի հա­մար: 

“Լուսանցք” Թիվ 116, սեպտեմբերի 11 — 17, 2009թ.

Դոկտոր Հասսան Ալի Հալլաք. “Հրեաների եւ միջազգային ուժերի դերը սուլթան Աբդուլ Համիդ Բ.-ի գահընկեցության մեջ (1908-1909թթ.)”

11 Սեպտեմբերի, 2009

Դոկտոր Հասսան Ալի Հալլաք. “Հրեաների եւ միջազգային ուժերի դերը սուլթան Աբդուլ Համիդ Բ.-ի գահընկեցության մեջ (1908-1909թթ.)”

“ալ-Դար ալ-Ջամիրյյա” հրատարակչություն, Բեյրութ, տարեթիվ չկա (շատ հավանաբար՝ 1975թ. կամ 1976թ.), 150 էջ (16,9X23,9 սմ) արաբերենից թարգմանված ծանոթագրություններ թարգմանչի կողմից.

Ուղղահայաց փակագծերում բերվում են Հալլաքի գրքից հղումների էջերը [ ]: Երբեմն թարգմանիչը կատարում է անհրաժեշտ լրացումներ կամ տալիս բացատրություններ, որոնք կնշվեն մահիկաձեւ փակագծերում՝ վերջում նշելով “թարգմանիչ” ( ):

“(Արմինիուս, — թարգմանիչ) Վամբերի (պանթուրքիզմի գաղափարախոսներից,-թարգմանիչ).- Օսմանյան լրտես, հունգարացի արեւելագետ, ծագումով հրեա, ամուսնացել էր մի օսմանյան իշխանուհու հետ եւ սերտացրել իր կապը Բարձրագույն դռան հետ” [էջ 14, ծանոթագրություն 1]:

* * *
-“Երբ դեպքերն ապացուցեցին սուլթանին հետ սիոնական կապերի ձախողումը, սիոնիզմի առաջնորդները գտան, որ հարկավոր է գործակցել եվրոպական մեծ տերությունների հետ՝ նրանց օժանդակությամբ եւ օգնությամբ Պաղեստինն ստանալու համար, քանի որ ստեղծվելիք “հրեական պետությունը” դառնալու էր եվրոպական շահերի խարիսխ Օսմանյան կայսրության մեջ:

Մինչ սիոնիզմն իր թշնամանքը ցույց էր տալիս օսմանյան դիրքորոշմանը, Օսմանյան պետության հրեաները նույն ժամանակաշրջանին ցույց տվեցին իրենց վրդովմունքը սուլթան Աբդուլ Համիդից եւ սկսան պետության յուրաքանչյուր թերությունը շահագործել՝ դրանցից օգտվելու համար:

Համաշխարհային սիոնիզմ ու մի քանի եվրոպական պետություններ համաձայնության եկան “դեոնմե” հրեաների հետ եւ անհրաժեշտ համարեցին վերջ դնել սուլթան Աբդուլ Համիդի իշխանության, քանի որ Պաղեստինի նկատմամբ սիոնիզմի նկրտումները կարելի չէր իրագործել այնքան ժամանակ, որ նա կմնա իշխանության մեջ”… [էջ 31]:

“Տարօրինակ է, որ Օսմանյան պետության բոլոր փոքրամասնությունները ապստամբություններ կամ հակապետական շարժումներ կատարեցին բացի հրեաներից, որոնք սպասում էին իրենց ազդեցության աճին եւ մի շարք ազդեցիկ ուժերի հետ միասին նորեն ծրագրում էին տապալել սուլթան Աբդուլ Համիդ Բ-ին մասնավորաբար այն բանից հետո, երբ նրանց պարզ դարձավ, թե չեն կարող իրենց նկրտումներին հասնել նրա իշխանության ընթացքում”: [էջ 37]:

“Մասոնական օթյակները “դեոնմե” հրեաների հետ ազդեցիկ դեր ունեցան սուլթանը տապալելու ծրագրավորման մեջ՝ հանդես գալով որպես ծրագրավորող ուղեղ, մինչ օտար պետությունները հանդես էին գալիս որպես ֆինանսավորող, քանի որ մեծ ազդեցություն ունեին Բարձրագույն Դռան եւ թուրք երիտասարդության շրջանակներում (1):

Մասոնությունը Օսմանյան պետության տարածքում սկսել էր տարածվել երկար ժամանակից ի վեր” (1.-S. Mardin: The Genesis of Young Ottoman Thought, New Jeroey, 1962, pp. 116-117) [էջ 39]:
“Մասոնությունը երկու մասից է՝ հրեական մասոնությունը եւ գոյերի, — այսինքն՝ ոչ հրեաների,- մասոնությունը, որի օթյակների նախագահությունն ու տարբեր նպատակները, այնուհանդերձ, հրեական ազդեցության ենթակա են” [էջ 40,ծան. 2]: 

“Այս առնչությամբ աչքի է ընկնում տարբեր աղբյուրների եւ փաստաթղթերի հաստատումը սիոնիզմի եւ մասոնության սերտ կապերի մասին: Բալ քաղաքում սիոնական առաջին համագումարի (1897թ.) փաստաթղթերը հաստատում են այս կապերը՝ գրելով. “…մինչեւ կգա այն ժամանակը երբ կհասնենք իշխանության՝ պիտի փորձենք ստեղծել ու բազմապատկել մասոնական բջիջները աշխարհի բոլոր կողմերում եւ նրանց ներքաշենք բոլոր երեւելի մարդկանց կամ նրանց ովքեր այդպիսիք կարող են լինել: Այս բջիջները լինելու են այն գլխավոր վայրերը, որոնցից կստանանք մեր ցանկացածը. նրանք դառնալու են քարոզչության լավագույն կենտրոններ”” (1) (1.-Մուհամմադ Խալիֆա ալ-Թունեսի. “Հրեական վտանգը. Սիոնի իմաստունների պրոտոկոլները”, 15-րդ պրոտոկոլը, էջ 173-174) [էջ 41]:
“Բազմաթիվ ապացույցներ կան, որոնք հաստատում են սերտ կապը սիոնիզմի եւ մասոնության միջեւ, եւ հաստատում են, որ մասոնությունը սիոնական շարժման ծնունդներից է: Այս մասին են վկայում 1906թ. Ամերիկյան հանրագիտարանը, Հրեական հանրագիտարանը (ռուսերեն է՝ Еврейская Энциклопедия,- թարգմանիչ) եւ տարբեր ժամանակներում տարբեր տարիներ լույս տեսած մի շարք հրեական թերթեր: Օրինակ՝ հրեական “Լա վերիտե իսրաÿելիտ” ամսագիրը 1861թ. նշել է, որ եվրոպական մասոնության ոգին հրեության ոգին է (3) (3.-Հրեաների եւ սիոնիզմի հետ մասոնության կապի մասին ավելի հանգամանալից ու փաստաթղթավորված խոսելու ենք 1908թ. հեղափոխության եւ 1909թ. սուլթանի գահընկեցության մեջ հրեաների դերն ուսումնասիրելիս): Խախամ (վերջ էջ 41-ի,-թարգմանիչ) Իցհակ Վայզը (Isaac Wise) (1819-1900թթ.) 1866թ. օգոստոսի 3-ին “դը իսրաÿելիտ օֆ Ամերիկա” (The Israelite of America) ամսագրում հայտնել է, որ մասոնությունն ըստ իր պատմության, աստիճանակարգերի, ուսմունքի, գաղտնախոսքերի եւ բացատրությունների՝ հրեական հաստատություն է. նա սկզբից մինչեւ վերջ հրեական է (1) (1.-Տես Աուդե Բութրոս Աուդե, “Պաղեստինյան դատը արաբական իրականության մեջ”, Կահիրե, 1970թ. էջ 143-144) [էջ 42]:
“Թուրք հրեաների մասնակցությունը մասոնական օթյակներին՝ հակասական դրսեւորումներ ուներ. նրանք էությամբ հրեա էին, արտաքուստ՝ մուսուլման, օթյակներում՝ մասոն:

Մասոնության մեծ վարպետի աստիճանին արժանացած Յուսեֆ էլ-Հաժժը, խոսելով մասոնության սկզբունքների եւ ուսմունքի մասին, գրում է, որ “այս խմբավորման սկզբունքը, ուսմունքը, աստիճանները եւ նպատակը բոլորն էլ միտված են սրբացնելու Թորայում նշվածները, հարգելու հրեական կրոնը եւ Պաղեստինում վերականգնելու հրեական թագավորությունը՝ հրեական ազգային հայրենիքի անվան տակ” (3):

Այսպիսով, սիոնական շարժումը կարողացավ մասոնական օթյակների հետ շարունակել քաղաքական գործունեությունը՝ իրականացնելու համար սիոնական ծրագիրը՝ Պաղեստինում վերաբնակեցումը: Դեոնմե հրեաները սիոնական-միջազգային -մասոնական ծրագրերի գործադրման առաջին թթխմորն էին” (3.-Յուսեֆ էլ-Հաժժ, “Սողոմոնի տաճարը կամ հրեաների ազգային հայրենիքը”, մաս Ա, Բեյրութ, 1934թ., էջ 35) [էջ 42]:

“Կարելի է ասել, որ “Միություն եւ առաջադիմություն” խմբավորումը իսկապես ծնվել է “սելանիկցի հրեա Կարասոյի” հիմնած “Մակեդոնիա Ռիզտորա” (Macedonia Ristora) կոչվող մասոնական օթյակում” (1) (1.-Ջեվադ Ռիֆաթ Աթիլխան, “Իսլամը շրջապատած վտանգը՝ սիոնիզմը եւ նրա պրոտոկոլները”, Թուրքերենից արաբերեն թարգմանությունը՝ Բաղդադ, 1965թ., էջ 150) [էջ 43]:

“Քանի որ սուլթանն էր դեպի Պաղեստին սիոնիզմի ճանապարհի խոչընդոտը, բնական է, որ սիոնական շարժումը պիտի ուղղվեր շահագործելու օսմանյան իշխանության դեմ դավադրությունները, ապստամբություններն ու հեղաշրջումները, եւ թափանցել օսմանյան կառավարության վրա անմիջական ազդեցություն ունեցող կյանքի բոլոր ոլորտները” (1) (1.-Աուդե Բուտրոս Աուդե, նշվ. աշխ., էջ 225) [էջ 48-49]:

“Սիոնական-մասոնական գործակցության արդյունքում, ֆրանսիական “Մեծ Արեւելքը” 1900թ. որոշեց սուլթան Աբդուլ Համիդը գահից հեռացնել: Այս նպատակով, սկսեց իր կողմը քաշել “երիտթուրքերի” շարժումը՝ նրա հենց սկզբից (2): Իրականում, հրեության եւ մասոնության սկզբունքները շատ են ազդել “Միություն եւ առաջադիմություն” կազմակերպության անդամների վրա, որոնք այդ սկզբունքներն ու ավանդույթները պահպանեցին նույնիսկ հեղափոխությունից հետո: Խորը ուսումնասիրելու եւ մտորելու արժանի մի հարց կա. այն, որ “Միություն եւ առաջադիմություն” խմբավորման անդամակցած հրեաները այս կազմակերպության բարձրագույն խոսքի եւ ազդեցության տերը դարձան (3):

1908թ. “Միություն եւ առաջադիմություն” կազմակերպությունը ընդլայնվեց ու նրա վտանգը մեծացավ մասնավորաբար նրան հրեաների եւ հատկապես Սալոնիկում բնակվող “ծածուկ դեոնմե” հրեաների (Cryptic Jew) անդամակցությունից հետո (4): Այս քաղաքը նրանց դավերի եւ դավադրությունների հիմնական կենտրոնն է, քանի որ այդ քաղաքում էր Թուրքիայի հրեաների մեծ մասը, եւ, մյուս կողմից, մեծաքանակ դեոնմեներ է պարունակում” (5) (3.-Ջեվադ Ռիֆաթ Աթիլխան, նշվ. աշխ., էջ 151) (4.- Lord Eversley: The turkish Empire, Lahor, Pakistan 1917, third impression 1959, p. 370: Տես նաև՝ H.M. Kallen, ՛՛Zionism and Wirld Politics, London, 1921, p. 111՛՛ ) (5.Ամին ալ-Հուսեյնի, “Ճշմարտություններ Պաղեստինի պատմության մասին”, Կահիրե, 1954, էջ 120) [էջ 50]:

“(Ջեվադ Ռիֆաթ Աթիլխանը,- թարգմանիչ) իր “Իսլամությունը եւ իսրայելացիք” գրքում ավելացնում է. “Հրեաներն էին երկրի ներսում անիշխանությունը տարածողները. նրանք կազմակերպեցին Թուրքական իշխանության դեմ ուժը՝ Օսմանյան կայսրությունը քանդելու նպատակով, արտասահմանում զինեցին երիտթուրքերի անդամներին, նրանց շարքերը կազմակերպեցին եւ նրանց փող մատակարարեցին, ինչպես նաեւ Բալկանների սլավոնական հրոսակախմբերը կազմակերպեցին” (2): “Մակեդոնիա Ռիզթորա” մասոնական օթյակը երկար ժամանակ մասնակցել է այս աշխատանքներին. այսպես, հուլիսի (1908թ., -թարգմանիչ) հեղաշրջումից երկու տարի առաջ հրեա Կարասոն արտոնություն ստացավ “Միություն եւ առաջադիմություն” կազմակերպության հավաքներն իր օթյակում կայացնելու: Այս ճանապարհով, այս կազմակերպության ներքին հանձնախմբերը ստեղծելու (3):

Կարելի է ասել, որ հրեաները էական դեր խաղացին 1908թ.-ի հեղափոխության մեջ: Սեթոն-Վաթսոնը (Seton-Watson) հաստատում է այս ճշմարտությունը՝ գրելով, որ 1908թ. “Միություն եւ առաջադիմության” հեղափոխության շարժիչ ուղեղները հրեաներն ու դեոնմեներն էին: Դրամական օժանդակությունները նրանց հասնում էին դեոնմե եւ սելանիկցի հրեա ֆինանսիստների միջոցով” (4) (1.-ին ծանոթագրության մեջ,- որի հղումը կարեւոր չէ, — դոկտ. Հասսան Ալի Հալլաք տեղեկություններ է տալիս հեղինակ Ջեվա Ռիֆաթ Աթիլխանի մասին. “Աթիլխանը ժամանակակից էր սուլթան Աբդուլ Համիդ Բ-ի իշխանության եւ Առաջին աշխարհամարտի ժամանակ օսմանյան ընդհանուր ապահովության գրասենյակի տնօրենը: Նա գիտակցեց սիոնական շարժման նպատակները 1908-1909թթ.-ի հեղափոխությունից առաջ եւ հետո սիոնական գործունեության ընթացքում: Այս առաջնորդը հետագայում ենթարկվեց սիոնական սպառնալիքների, քանի որ քողազերծել էր շատ տեղեկություններ, որոնք վերաբերում էին Պաղեստինում հրեաների նկրտումներին եւ արաբական ու իսլամական աշխարհին ներկայացրած նրանց վտանգին: Նրա հեղինակներից են՝ “Իսլամը սարան Թեհլիքե” (“Իսլամը շրջապատած վտանգը”), “Թուրք օղլո՛ւ, դյուշմանընը թանը” (“Թրքորդի՛, ճանաչի՛ր քո թշնամուն”), “Մասոնության գաղտնիքները”, “Քիզլի դեուլեթ” (“Գաղտնի պետությունը”), “Մուսա Դաղը”, “Այնելի Ֆիջի”, “Իսլամը եւ իսրայելացիք”, “Մասոնական դիմակի պատառոտումը” եւ այլն: Նա հրատարակում էր “Իսթիքբալ” (“Ապագա”) թերթը եւ մի անգլերեն թերթ՝ “United Islam Nation”-ը) (2.-Ջեվադ Ռիֆաթ Աթիլխան, “Իսլամը եւ իսրայելացիք”, արաբերեն մեքենագիր թարգմանություն, անտիպ, էջ 151-152) (3.-J.Haslip, The Sultan — The Life of Abdul Hamid II, London 1958, 2nd edition 1973, p.284) (4.-W. Seton-Watson, “The Rise of Nationality in the Balkans”, London 1917, p.134) [էջ 51]:

“Սիոնիստ պատմաբան Կալլենը (Kallen) խոստովանում է, որ “Միություն եւ առաջադիմություն” կազմակերպության անդամների մեծամասնությունը “դեոնմե” եւ աքսորավայրում ապրածներից էր, որոնք եվրոպական քաղաքականության սանիկներն էին” (5) (5.-H.M. Kallen, Zionism and World Politics, London, 1921, pp. 111-112) [էջ 53]:

“Թայմզ” (Times) թերթը իր 1911թ. հուլիսի 11-ի համարում տպագրեց տեղեկություններ “Միություն եւ առաջադիմություն” կազմակերպության մասին, որ ասվում է. “Սալոնիկի կոմիտեն հիմնվեց մասոնական հովանավորության տակ եւ Թուրքիայի հրեաների ու դեոնմեների օժանդակությամբ, որոնց կենտրոնը Սելանիկն էր: Հրեաները, ինչպես Կարասոն, Սալեմ, Սասսոնը, Ֆարջին, Մազլյանը եւ դեոնմեները, ինչպես Ջավիդը եւ Բալջի ընտանիքը էական դեր խաղացին հիշյալ կոմիտեի կազմակերպման ու նրա կենտրոնական մարմնի բանավեճերում Սելանիկի մեջ” [էջ 62]:
“Հաստատված է, որ այս օթյակների ղեկավարները հրեաներ էին: Այս իրողությունը լուրջ կասկածներ է առաջացնում մասնավորաբար նրանց մոտ, ովքեր գտնում են, որ մասոնությունը համաշխարհային հրեության մի փորձ է աշխարհին տիրելու համար” (4) (4.-Էռնեստ Ռամզոր, “Երիտասարդ Թուրքիան եւ 1908թ.-ի հեղափոխությունը”, անգլերենից արաբերեն թարգմանություն, Բեյրութ, 1960թ., էջ 125) [էջ 63]:

“1908թ. դեպքերի մերօրյա փաստաթղթերը հաստատում են, որ հրեաները մասնակցել են հեղափոխությանը եւ Օսմանյան մայրաքաղաքում ցույցեր կատարել սուլթանի դեմ, որոնք մինչեւ Յըլդըզի պալատ հասան (5): Նրանց նպատակն էր բարենպաստ մթնոլորտ ստեղծել սուլթան Աբդուլ Համիդ Բ-ն տապալելու եւ իշխանության լծակները իթթիհատականներին փոխանցելու համար՝ օգնությամբը մասոնական օթյակների եւ դեոնմեների, որոնք այսպիսի շարժումների համար բարենպաստ միջավայր էին ստեղծել” (5.-Հեղափոխության եւ նրա իրադարձությունների մասին առավել մանրամասն տես La Revolution en Turquie հոդվածը “Revue du Monde Musulman” ամսագրի 5-րդ հատորում, 1908թ., էջ 718-744) [էջ 64-65]:

“Խոսելով հրեական-երիտթուրքական կապերի մասին, Էռնեստ Ռամզորը հայտնում է, որ կարելի է վճռական ձեւով ասել, թե թուրքական հեղափոխությունը գրեթե ամբողջապես հրեա-մասոնական մի դավադրության գործն էր (2)” (2.-Էռնեստ Ռամզոր, “Երիտասարդ Թուրքիան եւ 1908թ.-ի հեղափոխությունը”, էջ 126: Ռամզորը ծնվել է Կալիֆոռնիայում 1915թ. եւ մինչեւ 1960թ. ԱՄՆ արտաքին գործերի նախարարության բարձրաստիճան պաշտոնյա էր: Նա կարեւոր պաշտոններ է վարել Ստամբուլում, Բեռնում, Տորոնտոյում, Վաշինգտոնում եւ Բեյրութում: 1948-1950թթ. եղել է ԱՄՆ փոխհյուպատոս Ստամբուլում: Թուրքիայում նա հնարավորություն է ունեցել հանդիպելու 1908թ.-ի հեղափոխությանը մասնակցած մի խումբ մարդկանց հետ) [էջ 66]:
“Հեղափոխությանը ժամանակակից արաբական թերթերը հաստատում են մասոնության եւ հեղաշրջականների կապի փաստը՝ գրելով. “Ժամանակը թույլատու եղավ մասոններին հեղաշրջումից հետո, որոնք ծանոթ ձեռագիր ունեին: Նրանք հիմնեցին “Օսմանական Մեծ Արեւելքը”, որի մեծ վարպետ Թալաաթ Բեկը արտաքին գործերի նախարարն էր, ղեկավարները՝ “Միություն եւ առաջադիմություն” կուսակցության առաջնորդներից էին, իսկ համակիրները՝ հրեաներ…” (3): (Օթյակի,-թարգմանիչ) տնօրեն մարմնում ընտրեցին Դավիթ Կոհենին, Ռաֆայել Ռեժիին, Նիկոլա Ֆորտեին, Մարքս Օնային, Ջակոբ Սուհամիին, Ժորժ Սաբերսաքին, որոնք կազմակերպության նշանախոսքերը շահագործեցին իրենց սեփական նպատակներն իրագործելու համար (4)” (3.-“Ալ-Մաշրեք”, Բեյրութ, մայիս 1911թ., թիվ 5, էջ 383) (4.-Եթե նայենք սիոնական պրոտոկոլներին,- որոնց ճշմարտացիությանը ոմանք կասկածում են,- ապա կտեսնենք, որ դրանք բացահայտում են սիոնական նպատակների էությունը: Այսպես, 9-րդ պրոտոկոլում ասվում է. “Մասոնության նշանախոսքերից է ազատությունը, արդարությունը եւ հավասարությունը, որոնք երբ մեր թագավորությունը հաստատենք, փոխելու ենք բառերի, որոնք այս նշանախոսքային իմաստը չունեն… Դրանց միակ իմաստը կդարձնենք իդեալական վիճակ ներկայացնող դատարկաբանությունը”: Այս մասին տես՝ Աջջաջ Նուայհեդ, “Սիոնական իմաստունների պրոտոկոլները”, Լիբանան, 1967թ., բ մաս, էջ 216) [էջ 67]:
“Ջեվադ Ռիֆաթ Աթիլխանը իր “Իսլամը շրջապատած վտանգը” գրքում, էջ 137, ամբաստանում է հրեաներին, որ նրանք էին այս տակնուվրայությունները (նկատի ունի, մասնավորաբար, երիտթուրք-դեոնմե Հուսեյն Ջահիդ Բեկի մահափորձը 1909թ. ապրիլին,-թարգմանիչ) ստեղծողը՝ որպես նախաբան սուլթանի տապալման” [էջ 70, ծան. 3]:
“Իթթիհատականները մի գաղտնի ժողով գումարեցին, որի ընթացքում որոշեցին գահընկեց անել սուլթան Աբդուլ Համիդ Բ-ին եւ կազմակերպության ղեկավարներից պահանջեցին կապ հաստատել հրեա տարրերի հետ՝ այս ժողովին ներկա լինելու եւ անհրաժեշտ քայլերը ձեռք առնելու համար: 1909թ. ապրիլի 5-ին հեռագիր ուղարկվեց “”Միություն եւ առաջադիմություն” կազմակերպության կենտրոնատեղի, որով հրեա անդամներից պահանջվում էր ներկայանալ Խադըմ քեոյ՝ ժողովներ գումարելու (2): Եվ իսկապես, հրեա անդամներն ուղղվեցին Խադըմ քեոյ եւ այնտեղ հավաքեցին: Իսկ երբ զգացին, որ իրենց ժողովները կարող են բացահայտվել, տեղափոխվեցին Ստամբուլի Այա Ստեֆանոս արվարձանը, որտեղ եւ գումարեցին սուլթան Աբդուլ Համիդին գահընկեց անել որոշած համագումարը” (2.-Հեռագրի թուրքերեն բնագիրն ու նրա պատճենը տես այս գրքի 8-րդ հավելվածում: Նրա արաբերեն թարգմանությունը հետեւյալն է.
“Խնդրում ենք տեղեկացնել Հուսեյն Ջահիդ, Ջավիդ, Ռահմի Բեկերին եւ Կարասո Էֆենդիին, որոնք իմացել ենք, թե ձեր մոտ են գտնվում, ինչպես նաեւ մյուս պատգամավորներին, որ առաջին իսկ գնացքով անհրաժեշտ է գալ Խադըմ քեոյ: Ջեմալ Սալահէդդին Հուսեյն Իզզեթ” [էջ 72]
“Թուրք ղեկավար Ջեվադ Ռիֆաթ Աթիլխանը հույժ կարեւոր տեղեկություններ է հայտնում հակահեղափոխության (1909թ. ապրիլ,-թարգմանիչ) հանգամանքների մասին, որոնք հակասում են Լոութըրի (Կ. Պոլսում Մեծ Բրիտանիայի դեսպանը,-թարգմանիչ) տեղեկագրին եւ այլ տեղեկագրերի: Նա պնդում է, որ հրեաներն էին այս ըմբոստության սադրանքի հեղինակը՝ սուլթանի գահընկեցությանը հասնելու համար: Նա ավելացնում է, որ դեպքի փաստաթղթերի ու այդ դեպքի առթիվ կազմված զինվորական հատուկ դատարանների արձանագրությունների մեծագույն մասը պահպանվում են “Միություն եւ առաջադիմության” ղեկավարներից Մեդհեթ Շյո-քրիի մոտ (3): Նա ավելացնում է նաեւ, որ հրեաներն ու “Միություն եւ առաջադիմության” սեւագործները սպանեցին մարդկանց փողոցներում, անարգեցին կրոնավորներին եւ թալանեցին ու կողոպտեցին պալատները: Անատոլուի վաթսուն հազար թուրքեր Մակեդոնիայի բաշիբոզուկների թիրախը դարձան հեղափոխության անցքերի ժամանակ (4)” (4.-Ջեվադ Ռիֆաթ Աթիլխան, “Իսլամը եւ իսրայելացիք”, էջ 172) [էջ 73]:
“Գեներալ Հուսամէդդին էրթյուրքը, որը Անկախության պատերազմի ժամանակ Մ.Մ. (Մպլլի մուդաֆաա՝ Ազգային պաշտպանություն,-թարգմանիչ) բաժանմունքի պետն էր եւ Օսմանյան կայսրության հետախուզության քարտուղարը,-հայտնում է, որ իր գործընկերը՝ լեյտենանտ Դեբրիլին իրեն ասել է, որ իրեն հանձնարարել էին հսկել գահընկեց արված սուլթան Աբդուլ Համիդի վրա: Սուլթանը նրան շատ խորը ցավով ասել է, որ իրեն ամենից շատ ցավ է պատճառել այն (վերջ էջ 74-ի,-թարգմանիչ), որ մասոնների ծառա, հրեա Կարասոն է իրեն հայտնել գահընկեցության որոշումը, եւ որ սուլթանը երբեք չի մոռանա Էմմանուէլ Կարասոյի ներկայությունը Յըլդըզի պալատում, ինչը անարգանք է խալիֆայության հեղինակությանը: Լեյտենանտ Դեբրիլին ավելացրել է, որ սուլթան Աբդուլ Համիդ Բ-ն իրեն պատմել է սիոնական ղեկավար Հերցելի եւ Թուրքիայի խախամապետի հետ իր վերջին հանդիպման մասին, որի ընթացքում պահանջել են հրեական ազգային հայրենիք ստեղծել՝ ակնարկելով Երուսաղեմին: Հերցելը սուլթանին ասել է. “Նորին վեհափառություն մեր սուլթանին հայտնում եմ մեր պատրաստակամությունը նրա նշանով ձեռ տրամադրել ոսկով որեւէ գումար, որ դուք հարմար եք գտնում Երուսաղեմի համար”: Սուլթանը լեյտենանտ Դեբրիլիին ասել է, որ երբ այս առաջարկը լսել է, բարկացել է, “եւ արյունը եռաց երակներումս: Պատկերացրո՛ւ, պարոն լեյտենանտ, որ այս երկու հրեաները իմ առաջ ներկայացան՝ մեր սուլթանությանը կաշառք տալու համար: Նրանց երեսին գոռացի. “Դո՛ւրս կորեք այստեղից: Հայրենիքը փողով չի վաճառվում”: Պալատականներից,-որոնք շտապել էին մեր գտնված տեղը,- պահանջեցի, որ այդ երկուքին պալատից դուրս հանեն անմիջապես: Դրանից հետո հրեաները թշնամիներս դարձան: Ինչ որ հիմա այստեղ՝ Սելանիկում կրում եմ կալանքի տառապանքները, պարզապես նրանց ինձ հասցրած պատիժն է, քանի որ չցանկացա նրանց այսպես կոչված պետության համար հող հատկացնել” (2):
Անհրաժեշտ է նշել, որ իթթիհատականները պնդեցին սուլթանը բանտարկել Սելանիկում, քանի որ նա հրեական-դեոնմեական-մասոնական-իթթիհատական-միջազգային կենտրոնն է”… (1.-Ջեվադ Ռիֆաթ Աթիլխան, “Իսլամը եւ իսրայելացիք”, էջ 154) (էջ 75):
(Դոկտ. Հասսան Ալի Հալլաք վկայակոչում է Աբդուլ Համիդ Բ-ի Դամասկոսում շեյխ Մահմուդ Աբդուլ Շամաթին գրած մի նամակը, որում ասված է նաեւ,-թարգմանիչ). “”Այս իթթիհատականները վրաս ճնշեցին որպեսզի համաձայնությունս տամ Սուրբ երկրում՝ Պաղեստինում հրեական ազգային հայրենիքի հիմնումին: Հակառակ նրանց պնդումին, հիմնովին մերժեցի այս առաջարկությունը: Վերջում խոստացան 150 միլիոն անգլիական ոսկի տալ: Այս առաջարկն էլ հիմնովին մերժեցի ու նրանց պատասխանեցի հետեւյալ վճռական պատասխանով. “Եթե ոչ միայն 150 միլիոն անգլիական ոսկի, այլեւ աշխարհի չափ ոսկի էլ տաք՝ ձեր առաջարկը չեմ ընդունելու ոչ մի դեպքում…”… Այս վճռական պատասխանից հետո՝ որոշեցին ինձ գահընկեց անել եւ ինձ հայտնեցին, որ ինձ հեռացնելու են դեպի Սելանիկ: Նրանց այս առաջարկն ընդունեցի”” [էջ 79]:
“Հայտնի է, որ Ջավիդ Բեկը համաձայնվել էր իր իթթիհատական ընկերների հետ հրեական փողեր ապահովել՝ Պաղեստին հրեական գաղթն ու վերաբնակեցումը հեշտացնելու փոխարեն: Լոութըր հաստատում է այս ճշմարտությունը Գրեյին (Մեծ Բրիտանիայի արտգործնախարար,-թարգմանիչ) հղած իր 1910թ. օգոստոսի 31-ի նամակում, ուր ասում է, թե բարիզի ֆինանսական տների հետ Ջավիդ Բեկի կնքած դրամական գործարքը կապ ունի գաղթի ծրագրերի հետ, մանավանդ որ Ջավիդ Բեկը հրեա է եւ երկար տարիներ աշխատում է հօգուտ սիոնական դատին (3)”: (3.-Ջավիդ Բեկին հաջողվեց սիոնական շարժման եւ հրեական բանկերի օգնությամբ մի քանի դրամական գործարքներ կնքել հօգուտ իթթիհատական իշխանության՝ Պաղեստինում սիոնական ծրագրի իրականացմանը սերտորեն առնչվող տնտեսական ճնշումներ գործադրելու համար: Նա իսկապես կարողացավ օսմանյան վեց միլիոն լիրա գնահատվող մի գործարք կնքել Բարիզի հրեական ֆինանսական տների հետ, ինչպես Կրեդի Մոբիլիե, Բեռնարդ, Դրեյֆուս, Յարիսլավսկի: Ջավիդը շահագործեց ֆինանսների նախարարի իր պաշտոնը եւ սկսեց առք-վաճառքի պայմանագրեր ստորագրել օտար ընկերությունների հետ՝ շահույթներ եւ միջնորդչեքներ վերցնելով) [էջ 80]:
“Թուրքիայի հրեաների եւ դեոնմեների կապը շատ ուժեղ եւ հեշտ էր Եվրոպայի հրեաների հետ՝ սիոնական շարժման սկզբունքների տարածման շնորհիվ” [էջ 81]:
“(Արաբ լրագրող Ռեշիդ Ռիդան ստամբուլ այցելելուց հետո գրել է,-թարգմանիչ). “…Մի քանի անկախ եւ ընդդիմադիր պատգամավորներ (Օսմանյան խորհրդարանում,-թարգմանիչ) ելույթներ ունեցան՝ ցույց տալով հրեաների սիոնական կազմակերպության վտանգը օսմանյան թագավորության համար” (3) (3.- “Ալ-Մանար”, Կահիրե, հատոր 14, մաս 2, 1911թ. մարտի 1, էջ 159) [էջ 82]…
“Դոկտոր Մուհամմադ Ալի ալ-Զուղբին իր “Մասոնության իսկությունը” գրքի 175-րդ էջում գրում է, որ Հայիմ Նահումը ազդեցիկ դեր է ունեցել սուլթան Աբդուլ Համիդի գահընկեցության մեջ: Նա նշանակվել է ԱՄՆ-ում Թուրքիայի դեսպան, ապա քողարկվել Եգիպտոսում ռաբբիի քաղամիդի տակ, որտեղ էլ տասնյակներով մասոնական օթյակներ է հիմնել: Նրա Եգիպտոսում գտնվելու ժամանակ՝ հրեա եւ մասոն Քաթթաուի փաշան Եգիպտոսի ֆինանսների նախարար դարձավ, եւ Եգիպտոսի մասոններից ութ միլիոն ֆունդ ստերլինգ հավաքեց Պաղեստինի հրեաներին օգնելու համար: Հրեա հեղինակ Ալմեր Բերգերը իր “Իսրայելը անօրինական է եւ պետք է վերացվի” գրքի 20-21-րդ էջերում հայտնում է, որ Եգիպտոսի խախամների պետ Հայիմ Նահումը այս պաշտոնին նշանակվելուց առաջ նույն պաշտոնն էր զբաղեցնում Թուրքիայում՝ օսմանյան դարաշրջանին, եւ թե Նայիմ Նահումը երբ դեռեւս Օսմանյան սուլթանության հրեաների գլխավոր խախամն էր, մի օր նրա մոտ է գալիս սիոնական առաջնորդ Նահում Սոկոլովի գլխավորած պատվիրակությունը, որը նրանից խնդրեց միջնորդել սուլթանին մոտ որպեսզի վերջինս սիոնականներին թույլ տա Պաղեստինի հողերը գնել. խախամապետը համաձայնվեց և այս ուղղությամբ իր միջնորդությունը կատարեց” (Ալմեր բերգերի նշվ. աշխ. արաբերեն թարգմանությունը լույս է տեսել Կահիրեում, 1955թ., -թարգմանիչ) [էջ 83, ծան. 2]:
“Լոութըրի Մեծ Բրիտանիայի արտգործնախարարությանը հղած իր տեղեկագրերում հաստատում է հրեաների դերը այս իթթիհատական-թուրանական քաղաքականության որդեգրման մեջ՝ ասելով, որ որպեսզի հրեաները երիտթուրքական ազդեցիկ պաշտոնների հասնեն, նրանք (հրեաները,-թարգմանիչ) թուրքական ազգայնական ուղղություններն են քաջալերում (3)” (3.-Պաղեստինի փաստաթղթերի թղթածրար, NoF.O. 78 (London, Foreign Office), հ. 1, էջ 155) [էջ 86]:
“”Միության եւ առաջադիմության” հեղափոխության եւ նրա հաջողության գործոններում սիոնիզմի, հրեաների դեոնմեների եւ մասոնության դերը կարելի է բացահայտել Բարիզում լույս տեսած “Նահդաթ էլ-Արաբ” (“Արաբական զարթոնքը”,-թարգմանիչ) թերթի 1909թ. համարներից: Օսմանցի իսլամ մի բարեպաշտ” ստորագրությամբ “Իսրայելականությունը “Միության եւ առաջադիմության” մեջ” հոդվածից եզրակացվում է իթթիհատականների հեղափոխության նկատմամբ արաբական կասկածների հիմնավորվածությունը: Հոդվածը ցույց է տալիս հոդվածագրի մոտ քաղաքական եւ ազգային գիտակցության ու արթնամտության առկայությունը: Նա գրում է. “Մարդիկ շշնջում էին (վերջ էջ 92-ի,-թարգմանիչ) “Միություն եւ առաջադիմություն” կազմակերպության հետ իսրայելցիների եւ մասոնների ունեցած կապի եւ կազմակերպության ծննդոցում վերջիններիս մասնակցության ու կազմակերպությանը նրանց օժանդակության մասին, այն աստիճանի, որ ոմանք այդ հեղափոխության հաղթանակը համարում էին իրենց ջանքերի արդյունքը: Քիչ հետո նրանք ավելի առաջ գնացին՝ ասելով. “Երբ հրեաները նախկին վարչակարգի օրով համոզվեցին, որ Պաղեստինի հողերին տիրանալու և, ինչպես բոլորին ծանոթ է, այնտեղ հրեական թագավորություն հաստատելու իրենց հույսերը ապարդյուն են, դիմեցին մասոնության, որտեղ նրանք բացահայտորեն մեծ կշիռ ունեն, եւ այն որպես գործիք ծառայեցին այդ կողմերում իրենց նպատակները տարածելու համար: Այս գծով նրանք դիմեցին մասոնության եւ նրա հետևում թաքնվեցին: Մասոնությունը “Միություն և առաջադիմություն” կազմակերպությանը գաղափար ու փող մատակարարեց եւ նրա ակումբները իր ապաստարանների վերածեց: Գահընկեց արված սուլթանի կողմնակիցներին արգելվեց մտնել մասոնական օթյակներ, որոնց անդամագրվեցին զինվորական հրամանատարներ: Մասոններն սկսեցին կազմակերպության հետ տարածել իրենց սկզբունքներն ու գաղափարները մակեդոնական նահանգներում, իրենց ներքաշեցին շատերին եւ տիրացան ուժի, որն էլ իրենց հնարավորություն տվեց տիրանալ բացարձակ իշխանությանը եւ այն փոխարինել սահմանադրությանը”:
Հեղինակը շարունակում է. “Հայտնի է, որ “Միություն եւ առաջադիմություն” կազմակերպության անունը Սալոնիկի մասոնական լոժայի անունն է: Ազատականների երեւալու մեջ մասոնության մասնակցության մասին երկու կարծիք չկա: Դրանից վախ ու սարսափ չպետք էր զգալ եթե արդյունքը ազատության, հավասարության եւ ազգի ու երկրի բարիքի կողմնակից լինելը լիներ: Սակայն, ինչ որ կասկածանքի ու մտավախության տեղիք է տալիս, դա նրա ետին կանգնած իսրայելական շարժումն է. հրեաների նպատակն է պետության մեջ խռովություններ հարուցել ու աշխատել այն քանդել՝ Օսմանի տան ավերակների վրա իրենց երազել շարունակած իսրայելական թագավորությունը հաստատելու համար” (1) (1.-Անհայտ հեղինակ, “Իսրայելականությունը “Միություն եւ առաջադիմություն” կազմակերպության մեջ”, “Նահդաթ Էլու Արաբ”, Բարիզ, թիվ 6, 1909թ. մայիսի 14, էջ 2)[էջ 93]: (Դոկտ. Հասսան Ալի Հալլաք էջ 94-ի թիվ 1 ծան. մեջ գրում է այս հոդվածագրի մասին հետեւյալը,-թարգմանիչ). “Թերթը չի հայտնել նրա անունը, սակայն թվում է, որ նա եղել է “Միություն եւ առաջադիմության” եւ սուլթանի դեմ հեղափոխության կողմնակիցներից, բայց երբ տեսել է հեղափոխության շուրջի պայմաններն ու հանգամանքները, որոշել է ասել ճշմարտությունը եւ դատապարտել հրեաների եւ իթթիհատականների արարքները” [էջ 94, ծան. 1]
“Կարելի է ասել, որ 1908թ.-ի հեղափոխությունը եւ սուլթանի գահընկեցությունը 1909-ին առաջին ու ամենազդեցիկ դեր խաղացին Պաղեստինում “Իսրայելի թագավորության” հաստատման սիոնական հույսերի վերակենդանացման մեջ: Դրանց հաջորդած իրադարձությունները ցույց տվեցին հրեական գաղթի մեծացումը (վերջ էջ 95-ի,-թարգմանիչ) դեպի Սուրբ երկիր” [էջ 95]:
“Մեր ձեռքին գտնվող փաստաթղթերի ուսումնասիրությունից եզրակացնում ենք, որ “Միություն եւ առաջադիմության” հեղափոխությունը ավելի շուտ հրեական-միջազգային հեղափոխություն էր, քան թուրքական կամ օսմանյան հեղափոխություն, քանի որ իթթիհատականների Սալոնիկի կոմիտեն ստեղծվեց մասոնական-միջազգային հովանավորությամբ և հրեաների ու դեոնմե հրեաների աջակցությամբ, եւ հրեա տարրեր, ինչպես Կարասոն, Սալեմը, Սասսոնը, Ֆարջին, Մազլյահը, Ջավիդը եւ Բալջին, հիմնական դեր խաղացին այս (վերջ էջ 100-ի,-թարգմանիչ) կոմիտեի կազմակերպման եւ հեղափոխության հաջողության մեջ: Հրեաների մեծագույն մասը անօրինակ խանդավառություն ցուցաբերեցին դեպի մայրաքաղաք արագորեն արշավելու եւ այն գրավելու անհրաժեշտության հարցում: Դեպի մայրաքաղաք արագորեն արշավող զորքը գտնվում էր դեոնմե հրեա գնդապետ Ռեմզի բեյի հրամանատարության տակ: Ավելին. Պաղեստինի սիոնականները մեծ հետաքրքրություն ցույց տվին հեղափոխությամբ՝ հույս ունենալով իրականացնել այն, ինչ չկարողացան իրականացնել սուլթան Աբդուլ Համիդի իշխանության ժամանակ: Այս ճշմարտությունները հաստատում են բոլոր բրիտանացի դիվանագետները ինչպես Լոութըրը, Բելղը եւ Մառլինգը:
Շեյխ Մահմուդ Աբդուլ Շամաթին Համիդի ղրկած նամակը,- որի ճշմարտացիությունը ապացուցված է,- հաստատում է, որ սուլթանը գահընկեց արվեց պարզապես որովհետեւ մերժեց հրեական ազգային հայրենիք հիմնելու փոխարեն 150 միլիոն ոսկու առաջարկը” [էջ 101] (Աբդուլ Համիդ Բ-ի՝ օսմաներեն գրված նամակի պատճենը բերված է այս գրքի էջ 115-116-ում, իսկ արաբերեն թարգմանությունը՝ էջ 117-118-ում):
Ծանոթ. թարգմանչի.-Դոկտ. Հասսան Ալի Հալլաքը դասախոս է Բեյրութի Արաբական համալսարանում:

Թարգմանեց Գեւորգ Յազըճյանը
Պատմական գիտությունների թեկնածու

«Լուսանցք», թիվ 113, Հուլիսի 17-23, 2009թ.

«Լուսանցք», թիվ 114, Հուլիսի 24-30, 2009թ.

“Լուսանցք” Թիվ 115, սեպտեմբերի 4 — 10, 2009թ.

“Լուսանցք” Թիվ 116, սեպտեմբերի 11 — 17, 2009թ.

Մասոնների հերթական խարդավանքը

4 Սեպտեմբերի, 2009

Մենք բազմիցս անդրադարձել ենք մասոնականությանը: Այս համաշխարհային գաղտնի կառույցը (չնայած արդեն գաղտնազերծվել է շատ բան) շարունակում է օրինական եւ անօրեն ճանապարհներով ազդեցության շրջանակներ որոնել նաեւ Հայաստանում ու Արցախում: Ցավոք, այդպիսի շրջանակներ գտնվում են, քանզի ծախու հոգեբանությամբ եւ անտեղյակությամբ տառապողների պակաս մեզանում չկա…

Հայության մեջ այս կառույցի գաղտնի եւ բացահայտ անդամները թափանցում են քաղաքական, հասարակական, մշակութային, գիտա-կրթական եւ այլ ոլորտներ՝ տարաբնույթ կազմակերպություններում ամրագրվելով: Մասոնները նաեւ նախաձեռնություններով են հանդես գալիս, հատկապես` աղանդավորական, մարդու իրավունքների պաշտպանության, սեռական դաստիարակության եւ նմանատիպ այլ “հանրային” բնագավառներում:

Այն, որ մասոնները թափանցում եւ պառակտում են իրենց ոչ հարմար կառույցները, ընկերությունները, նույնպես հայտնի է, ու կան բազմաթիվ օրինակներ: Եվ ահա ամիսներ առաջ, ըստ լրատվության մեր աղբյուրի, ոմն Սեֆերյան փորձել է Երեւանի հյուրանոցներից մեկում կազմակերպել հայ-արիների հավաք… Այո՛, հայ-արիների: Հետաքրքիր է, որ դա համընկնում է ՀԱՄ առաջնորդ Արմեն Ավետիսյանի հետ կատարված, այսպես կոչված, վրաերթի եւ հիվանդանոցում եղած ժամանակահատվածում… Ուշագրավ է նաեւ այն, որ աղանդավորական մորմոնները Հայաստանում ստեղծում են “Նժդեհ” անունով խումբ, իսկ մասոնականները փորձում են ավելի առաջ գնալ` ստեղծել հայ-արիների խումբ…

Եթե այդ ոմն Սեֆերյանը մեզ վաղուց հայտնի մասոնն է, ով Հնդկաստանում ՀՀ դեսպան է “աշխատել” (մասոնական ծառա է եղել իրականում եւ ամենուր) եւ գործարար է, ապա բոլոր հայերին զգուշացնում ենք հեռու մնալ այս մասոնական խարդավանքից եւ հայ-արիականությունը փնտրել իր իսկական տեղում` արդեն հայտնի Հայ Արիական Միաբանությունում: 

“Լուսանցք” Թիվ 29 (115), սեպտեմբերի 4 — 10, 2009թ. Հրատարակման Գ տարի

Չկա այլեւս «երկաթե վարագույր», բայց վտանգը մնում է

13 Փետրվարի, 2009

Հունական եւ թուրքական մասոնների դավադրությունը

Արդեն գաղտնազերծված են մասոնական օթյակների (ժողովարանների) հիմնական նպատակներն ու առաքելությունը, եւ սրանք առաջվա գաղտնիությունն ու վտանգավորությունը թերեւս չունեն: Իհարկե, դեռեւս հիմնովին վտանգազերծված չեն, ուստի՝ սրանց հանդեպ զգուշավորությունը պետք է դեռ պահպանել:

Բացահայտված լինելու պայմաններում, «անկախ» երկրների օրենքներին համապատասխան պետականորեն գրանցվելուց հետո, այս օթյակները այժմ փորձում են հիմնականում բարեգործական կազմակերպության համբավ ձեռք բերել, որպեսզի վերստին աներեւույթ տիրանան պետական, քաղաքական, տնտեսական ու մշակութային բարձր դիրքերի՝ իրենց երբեմնի ուժը վերականգնելու համար: Մասոնական օթյակներն այսօր էլ օժանդակություն են ստանում «Աշխարհի գաղտնի կառավարություն»-ից եւ առավելապես սպասարկում են «300-ի կոմիտե»-ի շահերը, սակայն Հայաստանի նման պետությունների համար այս օթյակների գործունեությունը կարող է կործանարար լինել…

Առաջին հունական, թուրքական եւ հայկական մասոնական օթյակները հիմնադրվել են 19-րդ դարում եւ ինչքան օգտակար են եղել թուրքերի համար, քառակի վնասաբեր ու խիստ բացասական դերակատարում են ունեցել հայ եւ հույն ժողովուրդների համար:

Առաջին հունական մասոնական օթյակը հիմնադրվել է 1814թ. Կորֆուում, որտեղից էլ այնուհետ արմատավորվել է Հունաստանի տարբեր վայրերում:

Առաջիններից էր «Ֆիլիկի Էթերիա» (ընկերական հասարակություն) մասոնական օթյակը, որն առաջնորդում էր 1821թ. հունական հեղափոխությունն ընդդեմ թուրքական տիրապետության: Հունական մասոնականությունն առաջատարի դեր ստանձնեց նաեւ երիտթուրքերի շարժման մեջ, որը 20-րդ դարի սկզբին իրագործեց Թուրքիայի «արդիականացումը» եւ սուլթանական բռնապետական տիրապետության տապալումը:

Հանրահայտ է, որ երիտթուրքերի ղեկավարները հիմնականում Հունաստանի Սալոնիկ քաղաքից Թուրքիա եկած ծպտյալ հրեաներ էին, ովքեր սիոնիստական նպատակների համար էին նախաձեռնել երիտթուրքերի բազմազգ շարժումը……

Այս երիտթուրքական կառույցին սատարեց նաեւ հայկական մասոնականությունը, որը ճակատագրական եղավ հայության համար, քանզի ցեղասպանությունից առաջ նպատակայնորեն գլխատվեց հայ մտավորականությունը, որի մեծ մասը խաբվել էր «եղբայրություն, հավասարություն, ազատություն» մասոնական կարգախոսին եւ դարձել էր մասոնական՝ թուրք եղբայրների հետ……

Դառնալով հունական մասոններին՝ տեղեկացնենք, որ Կ. Սկալիերիսը, ով հարուստ հույն բանկիր էր ազնվական ընտանիքից (ծնվել էր 1833թ. Կ. Պոլսում), առաջիններից էր, ով թուրք եղբայրների հետ դարձավ մասոն (1863թ. ընդունվեց մասոնական օթյակ, որը հիմնադրվել էր Կ. Պոլսում՝ ֆրանսիական Մեծ Արեւելք օթյակի կողմից): Նա եւ Միդհատ փաշան ընկերներ էին: Փաշան բարձրաստիճան պաշտոնյա էր Սուլթանի կառավարությունում եւ երիտթուրքերի գաղտնի ղեկավարն էր: Միդհատ փաշան համալրել էր մասոնների շարքը, երբ դեռ Անգլիայում ուսանող էր: Թուրքիա վերադառնալուց հետո նա նշանակվեց Դանուբի շրջանի կառավարիչ եւ հիմնադրեց մի ռեժիմ, որում չկար կրոնական հետապնդում: 1872թ. կարճ ժամանակով նա Մեծ Վեզիր էր՝ թուրքական կառավարության գլխավորը:

Կ. Սկալիերիսը եւ Միդհատ փաշան ազդեցություն ունեին արքայազն Մուրադի վրա, ով սուլթան Աբդուլ Ազիզի զարմիկն էր եւ գահի ժառանգը: Մուրադը համակրանքով լցվեց նրանց առաջադիմական-լիբերալ հայացքների նկատմամբ եւ այդ երկուսի առաջարկով 1872թ. դարձավ մասոն՝ միանալով հունախոս մասոնական օթյակին (Կ. Պոլսում), որը գտնվում էր ֆրանսիական Մեծ Արեւելք օթյակի իշխանության ներքո:

Մինչեւ 1876թ. տեղի էր ունենում բուլղարական ապստամբությունն ընդդեմ թուրքական իշխանության: Ռուսաստանը պատրաստվում էր պատերազմել Թուրքիայի հետ՝ բուլղարներին պաշտպանելու համար: Այս ընթացքում Միդհատ փաշան իրագործեց մի հաջողված քայլ՝ գահընկեց արեց Աբդուլ Ազիզին եւ արքայազն Մուրադին հռչակեց սուլթան՝ Մուրադ V անունով:

Եվ ահա Թուրքիայի սուլթանը մասոն էր: Բայց մի քանի ամիս անց մասոնները նրան եւս գահից գցեցին ու գահին բարձրացրին բռնակալ Աբդուլ Համիդ II-ին: Իր 33 տարվա իշխանության ժամանակահատվածում նա ձեռք բերեց միջազգային վատ համբավ եւ՛ իր դաժան կառավարման եւ՛ իր անձնական կյանքում սեռական անկարգությունների՝ անբարո վարքի համար: Սկզբից նա Միդհատ փաշային պահեց որպես Մեծ Վեզիր, բայց հետո հրամայեց, որ նրան սպանեն: Իսկ Մուրադին ամրոցում բանտարկեց: Կ. Սքալիերիսը փորձեց կազմակերպել Մուրադի փախուստը, բայց ազատման փորձը տապալվեց: Մուրադը մահացավ այդ ամրոցում 1904թ.՝ մնալով որպես բանտարկյալ 28 տարի:

Աբդուլ Համիդը շարունակեց կառավարել մինչեւ 1909թ., երբ նրան սիոնիստա-մասոնական ուժերը գահընկեց արեցին ու երիտթուրքերի հեղաշրջումից հետո բանտարկեցին: Երիտթուրքերի առաջնորդը Թալեաթ Բեյն էր, ով հետագայում ստացավ Մեհմեդ Թալեաթ փաշա անունը: Նա մասոն էր եւ դարձավ թուրքական «Մեծ Արեւելք» օթյակի մեծ վարպետը: 1917թ. Թալեաթը նշանակվեց Մեծ Վեզիր, երբ Թուրքիան ու իր դաշնակիցները՝ Գերմանիան ու Ավստրիան, սկսեցին պարտվել 1-ին համաշխարհային պատերազմում:

Որպես թուրքական կառավարության անդամ՝ նա պատասխանատու էր համարվում հայերի նկատմամբ իրագործված եղեռնի եւ պատմական Հայաստանի «թուրքական» նահանգներում բնիկ բնակչության՝ հայերի զանգվածային տեղահանման համար: Երիտթուրքերից շատերը մասոններ էին, բայց ո՛չ նրանց «առաջադեմ» հայացքները Թուրքիայի արդիականացման մասին, ո՛չ էլ մասոնական սկզբունքներն ու կարգախոսները չկանխեցին հայերին ցեղասպանելու ծրագիրը, ավելին՝ աջակցեցին հայության սպանդի իրականացմանը: Սիոնիստա-մասոնական դավադիր ծրագիրն իրականացվեց առանձնակի դաժանությամբ՝ համաշխարհային հանրության լուռ հայացքների ներքո……

Երբ Թուրքիան պատերազմում պարտվեց, Մեհմեդ Թալեաթ փաշային ստիպեցին հրաժարվել Մեծ Վեզիր լինելուց (1918թ. հոկտեմբերին): Հաջորդ տարի նա մեկնեց Թուրքիայից եւ գնաց ապրելու Գերմանիայում: 1921թ. նա Բեռլինում սպանվեց հայ վրիժառու Սողոմոն Թեհլերյանի կողմից: Բեռլինի դատարանն արդարացրեց Ս. Թեհլերյանին, ինչը մինչեւ վերջերս տարակուսանքի տեղիք էր տալիս: Գերմանիան առ այսօր չի ճանաչել հայոց ցեղասպանությունը, մինչդեռ առաջիններից մեկը պիտի լիներ այդ գործում, եթե հետեւեր բեռլինյան դատարանի վճռին: Բայց… այստեղ էլ է մասոնների մատը խառը:

Մասոն Թալեաթը սպանել էր հայ մասոնների, ովքեր նաեւ դիրքով բարձր էին իրենից (այդ թվում՝ Գրիգոր Զոհրապին): Դա պատժելի արարք էր եւ մասոնների որոշմամբ էր, որ Բեռլինի դատարանն արդարացրեց Ս. Թեհլերյանին, այլ ոչ թե գերմանական արդարադատության հաղթանակ էր դա (իմիջիայլոց՝ ռուսական մասոնականությունն էլ էր պաշտպանում Ս. Թեհլերյանին, այդ թվում՝ Լենինը)… Գերմանիան հիմա էլ է հապաղում ցեղասպանության ճանաչման հարցում, քանզի մեծ հաշվով Կայզերական Գերմանիան հայոց ցեղասպանությանը նպաստողներից եւ այդ հանգամանքի վրա աչք փակողներից մեկն էր:

Պատերազմի պարտությունից հետո Թուրքիայում հայտնվեց նոր առաջնորդ՝ Մուսթաֆա Քեմալը, ում անվանում էին Քեմալ Աթաթուրք: Նա մասոն էր, ծպտյալ հրեա եւ անդամակցում էր Մակեդոնիայում գործող իտալական մասոնական օթյակին:

Աթաթուրքը թուրքական բանակի հրամանատարությունը վերցրեց, երբ հաղթանակ էին տարել Մեծ Բրիտանիան եւ Ֆրանսիան, որոնք լիազորել էին հունական բանակին՝ ներխուժել Թուրքիա, հարկադրել թուրքերին ընդունել դաշնակիցների խաղաղության ժամկետները: Հույները թուրքերին հետ մղեցին մոտ 250 մղոն՝ դեպի Սաքարիա գետը: Այստեղ Մուստաֆա Քեմալը կանգնեցրեց նրանց եւ «ուղեկցեց» մինչեւ Միջերկրական ծով եւ Թուրքիայից դուրս: Դա հույների համար աղետալի հետեւանք ունեցավ, եւ նրանք երբեք չներեցին Քեմալին ու թուրքերին՝ Սմիրնայում իրենց ազգի էթնիկական ոչնչացման համար, որտեղից բոլոր հույներին կոտորելով դուրս քշեցին……

Քեմալը շարունակում էր ոչնչացնել սուլթանի իշխանությունը եւ խալիֆաթը՝ Թուրքիան վերածելով ոչ կրոնական հանրապետության, իսկ քրիստոնյա երկրների՝ իր դաշնակիցների միջոցով, կարողացավ Թուրքիային զերծ պահել պատերազմներից ու միջազգային ճնշումներից: Թուրքական վայրագությունները չէին լուսաբանվում եւ բարձրաձայնվում, քանզի սիոնիստա-մասոնական կլանն արգելափակել էր համաշխարհային մամուլն ու տեղեկատվության այլ միջոցները:

Այսպես հունական մասոնականությունը թուրքական մասոնականության հետ միասնաբար իրականացրին սիոնիստների ծրագիրը՝ տապալեցին սուլթանական իշխանությունը եւ հրեա-երիտթուրքական նոր իշխանությամբ տիրացան Թուրքիայի պետական բոլոր լծակներին, որը հետագայում պիտի նպաստեր սուլթանական տիրույթներում, մասնավորապես՝ Պաղեստինի տարածքում Իսրայել պետության հիմնադրմանը:

Հայկական եւ թուրքական մասոնների դավադրությունը

«Լուսանցք»-ի էջերում արդեն անդրադարձել ենք հայկական առաջին մասոնական օթյակների ստեղծմանը եւ մասոնների գործունեությանը: 1860թ., հատկապես Պոլսի եւ Զմյուռնիայի հայերը հետաքրքրված էին մասոնական սկզբունքներով:

Թուրքիայի ոչ մի ազգային փոքրամասնություն, բացի հույներից, սկզբում հետամուտ չէր լինում իր մայրենի լեզվով օթյակ հիմնելուն: Զմյուռնիայի հայությունը այդ թվերին գտնվում էր մշակութային ու կրթական վերածննդի մեջ, ուներ վաճառական մեծ կապեր Փոքր Ասիայի եւ Եվրոպայի հետ, որն էլ պատճառ դարձավ զուտ հայկական եւ հայախոս մասոնական օթյակներ հիմնելու ճանապարհին…

Այս ծրագիրն իրագործելու համար հայերը դիմեցին Զմյուռնիայում հաստատված «Հոմերոս» թիվ 806 անգլիախոս մասոնական (ազատ-որմնադրական) օթյակի վարպետին, ով էլ օգնեց, որ Անգլիայի Մեծ Օթյակի արտոնությամբ, 1860թ. հունվարի 25-ից Զմյուռնիայում կանոնավորապես գործի հայկական օթյակը:

Սերովբէ Ազնաւուր անունով մեկը (Կ. Պոլսում)՝ «Օտ Ֆելլօ» մասոնական օթյակի ներկայացուցիչը, մեծ դեր ունեցավ Կ. Պոլսի «Սեր» մասոնական օթյակի ստեղծման գործում (այսօր ՀՀ-ում վերագործարկվել է «Սեր» մասոնական օթյակը, որի անդամ են բազմաթիվ հայ եւ այլազգի մասոններ)…

Ինչեւէ, վերադառնանք հետ: Առաջին ոչ հայախոս մասոնական օթյակին հաջորդեց «Մեծն Տիգրան» թիվ 1014 հայախոս օթյակի ստեղծումը, եւ այսպես մասոնականությունը մտավ հայության կյանք:

Հայ եւ թուրք մասոնները եղբայրական երդմամբ լծվեցին Թուրքիայի արդիականացման գործին եւ երիտթուրքական հեղափոխության իրականացմանը: Այս խաղին կուլ գնացին նաեւ հայկական որոշ քաղաքական հայտնի շրջանակներ, որոնք խաբվելով «եղբայրություն, հավասարություն, ազատություն» կարգախոսին, ոչ միայն ֆինանսավորեցին երիտթուրքական պայքարը, այլեւ անհեռատեսորեն զինաթափեցին հայ ֆիդայությանը՝ իբր երիտթուրքերի հեղափոխությունը չվտանգելու համար……

Առ այսօր հայ մասոններն ու դաշնակցական կառավարիչները հայ ազգից ներողություն չեն խնդրել՝ հայությանը կամա, թե ակամա պատճառած վնասի համար, որն ավարտվեց հայոց ցեղասպանությամբ եւ հայրենիքի մեծ մասի կորստով:

Մասոնական օթյակները մեզանում վերացան Հայաստանի խորհրդայնացումով:

Սակայն, Հայաստանի երրորդ հանրապետությունում դրանք նոր ծաղկում են ապրում, գործում են օրենքով ու բացահայտ, ինչպես տարաբնույթ աղանդները, եւ բացեիբաց աջակցում են Հայաստանից դուրս գործող իրենց ղեկավար մայր-օթյակներին՝ ԱՄՆ-ի ու Եվրոպայի մասոնական շրջանակներին……

Վերադառնալով սույն հոդվածի սկզբին՝ վերստին նշենք, որ մասոնական օթյակները նախկին գաղտնիությունն ու վտանգավորությունը չունեն, սակայն մեր երկրի համար դեռեւս վտանգավոր են, քանզի ՀՀ պետական համակարգն ու քաղաքական դաշտը առ այսօր կայացած եւ կամային չեն, իսկ երկրի տնտեսությունը (ուստիեւ՝ հենց երկիրը) գտնվում է օտարների ձեռքին, ովքեր էլ իրապես ղեկավարում են Հայաստանն ու հայաստանցիներին……

Եթե «ինտերնացիոնալ» ՀԽՍՀ -ում արգելափակվեց մասոնականությունը (իհարկե՝ ԽՍՀՄ-ի մամլիչ քաղաքականությամբ), ապա «նացիոնալ» ՀՀ-ում միայն իրական ազգային իշխանությունների դեպքում մասոնականությունը (ինչպես եւ՝ աղանդավորականությունը, համասեռականությունը եւ այլ նման բաները) չի կարող որեւէ դերակատարում ունենալ:

Արամ Ավետյան

“Լուսանցք” Թիվ 91, 13-19 փետրվարի, 2009թ.

Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքը՝ իսլամի եւ հուդայականության միջեւ

21 Նոյեմբերի, 2008

Տասը տարի առաջ, Իսրայելի նախագահ Ազար Վայցմանը անձնական այցով եղավ Թուրքիայում՝ մասնակցելու Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքի հիշատակի հանդիսություններին: Պատվիրակության կազմում էր Վայցմանի խոսնակ օրիորդ Բատյա Կայնանը (Batya Keinan), որը այցի նախօրյակին հանդիպում ունեցավ իսրայելացի լրագրողուհի Հիլել Հալկինի (Hillel Halkin) հետ եւ նրան փոխանցեց Վայցմանի այցի ամբողջական ծրագիրը, որն ընդգրկում էր Անկարայի օդանավակայանից անմիջապես այցելություն Աթաթուրքի դամբարան՝ ծաղկեպսակ զետեղելու համար: 

Հալկինը հարցրեց.

— Քո կարծիքով՝ նախագահը գիտի՞, որ Աթաթուրքը սերում է հրեական արմատներից եւ հնարավորության դեպքում եբրայերեն աղոթքներ էր կրկնում: 

— Անշո՛ւշտ, իհարկե, — պատասխանեց նրան խոսնակ Կայնանն ու հեռացավ: 

Մեկ ժամ հետո Հալկինը կապվեց Բատյայի հետ եւ հարցրեց այցի մանրամասների մասին: Կայնանը ընդհատեց նրան եւ հարցրեց. 

— Հիլել, Աթաթուրքի մասին քո տեղեկությունները հավաստի աղբյուրների՞ց են: Քեզ մոտ նյութեր կա՞ն այս տեղեկությունները հաստատող: 

Հալկինը հայտնեց, թե հեռապատճենով Բատյային կուղարկի օրինակը, իր մոտ եղող հավաստի աղբյուր-հոդվածի: 

Ահավասիկ այդ հոդվածը. 

Աթաթուրքի՝ հրեականության մասին շշուկները շրջում էին դեռեւս նրա վաղ հասակից: Նա ժխտում էր դրանք՝ հայտարարելով, որ դրանք անհիմն տարաձայնություններ են: Այսուհանդերձ, նա ուշադիր հետեւում էր այս մասին գրվածներին եւ ասվածներին: Սակայն, հակառակ նրա այս ուշադրության, Աթաթուրքը հնարավորություն չուներ վերահսկելու Իսրայելական հանրագիտարանը, ուր նրա մասին գրված է. 

Աթաթուրքը ծնվել է Սալոնիկայում եւ հորը կորցրել փոքր հասակում: Հստակ փաստեր չկան նրա կրոնական եւ ազգային պատկանելության մասին: Այդուհանդերձ, հրեաների եւ մուսուլմանների մոտ համոզմունք կա, որ նրա ընտանիքը սերում է դեոնմե համայնքից: Դեոնմեները սաբատայական հրեաների մի գաղտնի խումբ է, որոնք իրենք իրենց “թուրք հրեա” են անվանում եւ որոնք արտաքուստ իսլամ են ընդունում, բայց խորքում հավատում են 17-րդ դարի “սուր փրկիչ”, ապօրինի Սաբատայ Զեւիին, որը հրեական ընդունված կարգից տարբերվող սեփական աղոթքներ է հորինել ու դրանք տարածել: 

Այս մասին, Աթաթուրքը ասել է իր կենսագրականում. “Հայրս լիբերալ հայացքներ ուներ, դեմ էր ընդհանրապես կրոններին եւ արեւմտյան քաղաքականության համակիրներից էր: Հայրս աշխարհական դպրոցներն էր նախընտրում՝ ի տարբերություն մորս, որը պնդում էր ինձ մուսուլմանական կրոնական կրթություն տալը”: 

Եբրայերեն արդի լեզվի ռահվիրա Էլիազար Բեն Յեհուդայի ավագ որդին՝ գրող եւ լրագրող Իթամար Բեն-Ավին (Itamar Ben-Avi) 1911-ի աշնանը Երուսաղեմ կատարած իր այցի մասին պատմելիս, գրում է մի հյուրանոցի տիրոջ հետ իր զրույցի մասին: Սեփականատերը հարցրել է նրան.

— Բեն-Ավի, տեսնո՞ւմ ես անկյունում, օղու բաժակը ձեռքին թուրք սպային: 

— Այո՛, տեսնում եմ: Իսկ ի՞նչ կա: 

— Նա թուրքական բանակի բարձրաստիճան սպա է եւ… 

— Ի՞նչ է նրա անունը: 

— Մուստաֆա Քեմալ: 

Բեն-Ավին մոտենում է Քեմալին ու հակիրճ զրույց ունենում նրա հետ՝ օսմանյան քաղաքականության մասին: Զրույցի ընթացքում, առողջության եւ երջանկության փոխադարձ բարեմաղթանքների արանքում, Մուստաֆա Քեմալն ասաց. 

— Սերում եմ Սաբատայ Զեւիից: Իսկապես, որ հրեա չեմ, սակայն հիացած եմ այս փրկիչ առաքյալով, եւ կուզենայի, որ ամեն հրեա նրան ընդուներ ինձ նման…

Նույն զրույցի ընթացքում,

Մուստաֆա Քեմալը հաստատում է իր ծագման մասին շշուկներն, ասելով. 

— Տանս ունեմ Իտալիայի Վենետիկ քաղաքում տպված հրեական Թորան եւ առ այսօր հիշում եմ տողեր նրա աղոթքներից. 

— Shema yisrael, Adonai Elohenu, Adonai Ehad! 

— Սակայն, կապիտան, սա մեր ամենահիմնական աղոթքն է: 

— Ձեզ համար ամենակարեւորն, ինձ համար գաղտնի է, հարգելի պարոն… Հասկացա՞ր: 

Աթաթուրքը արդարացուցիչ պատճառներ ուներ ամբողջովին թաքցնելու իր դեոնմեական արմատները ոչ միայն այն պատճառով, որ այդ համայնքը անբաղձալի է եւ՛ հրեաների, եւ՛ մուսուլմանների կողմից (առաջին աշխարհամարտի ընթացքում զոհված դեոնմեների թիվը չի անցել 15.000-ից), այլեւ նրա համար, որ այդ համայնքը չի ընդունում եւ ապօրինի է ճանաչում համայնքից դուրս ամուսնություններն ու սեռական հարաբերությունները: 

Այս հոդվածն առաքելուց հետո, լրագրողուհի Հիլալ Հալկինը կապվեց խոսնակ Կայնանի հետ՝ ստուգելու հոդվածի ստացումը: Կայնանը որոշեց հոդվածն ամբողջությամբ փոխանցել նախագահ Վայցմանին, որպեսզի նա կարդա Թուրքիա ուղեւորության ճանապարհին: 

Թուրքիայի ներկա պետությունը մշտապես հպարտանում է Աթաթուրքով, որպես արդի պետության հիմնադրի եւ թուրքերի հոր: Նրան դուր չի գալու բացահայտումը այս հիմնադրի կյանքի թաքնված կողմերի, մասնավորաբար նրա հրեական պատկանելությունն ու պայքարը իսլամի դեմ:

Մուստաֆա Քեմալ Աթաթուրքի գաղտնիքների այս թղթածրարը հաստ է, սակայն դեռ մնում է գաղտնիքների շարքում: Դրանք կբացահայտվեն, եթե միջազգային քաղաքականության շահերը պահանջեն, իհարկե՝ շահագրգիռ ուժերի հավանությամբ: 

Jewish Post New York

(թարգմանվել է Բեյրութի հայերենԶարթոնքօրաթերթի արաբերեն ամսական հավելվածի կողմից) 

“Լուսանցք” Թիվ 81,  21-27  նոյեմբերի, 2008թ.

Արթնացի՛ր, հա՛յ մարդ, դո՛ւք էլ՝ մասոն հայեր

1 Օգոստոսի, 2008

Ինչո՞ւ եմ կրկնում մեր ցեղակրոն նախնյաց խոսքը եւ ասում. “Արթնացի՛ր հայ մարդ”, որովհետեւ ավելի քան 1700 տարի զանգվածաբար քնած ենք մենք՝ արարչական տարածքի արեւորդիներս՝ արորդիներս եւ մեր մեղքով հայաբնույթ պետականություն չունենք: Այո՛, չունենք, քանզի մեր “պետական այրերը” մարմնով, մտքով եւ հոգով առ այսօր ծառայել եւ ծառայում են օտարին, հուդա-քրիստոնեական եւ սիոնիստա-մասոնական ուժերին: 

Արթնացի՛ր, հայ մարդ, չե՞ս տեսնում. թե ինչ են ուզում մեր գլխին բերել քո “արյունակից” մասոն հայերը: Թե ինչպես սրանց նախնիներն ու նմանները անցյալում կործանեցին մեր հզոր պետությունը: Այո՛, ունեինք հզոր եւ հայկական պետություն, քաղաքակրթություն: Սակայն հավատացինք օտարի ստին, օտարի կրոնին ու ազգային արժեքներին եւ ինքներս դարձանք օտար մեզ ու մեր հողին… Իսկ մերի կործանումից հետո (եւ հիմա էլ) ինչ ունենք, հիմնականում հայկական չէ ու չի ծառայում հայությանը: 

Մի իրական եղբայրական խորհուրդ տամ այն հայ-վայ պետական ու քաղաքական գործիչներին, որոնք գիշերները հրահանգներ են ստանում իրենց գերտերերից, իսկ ցերեկները անխոնջ, մեծ նվիրումով, տեղը-տեղին կատարում են այդ հրահանգները: Այդ խորհուրդն ինքս ստացել-սովորել եմ հայ մեծ վիպասան Րաֆֆու տողերն ընթերցելով: Մեջբերեմ ներկայիս “հավատավոր” եւ օտարասեր հայերի համար. “Ո՛վ Հայեր, ո՛վ պապեր, այս գավաթը խմում եմ, բայց առանց նվիրելու ձեր ոսկորներին: Եթե դուք այս վանքերի տեղը, որոնցով լիքն է մեր երկիրը, բերդ շինեիք, եթե դուք սուրբ խաչերի եւ անոթների փոխարեն, որ սպառեցին ձեր հարստությունը, զենքեր գնեիք, եթե դուք այն անուշահոտությանց տեղ, որ խնկվում են մեր տաճարներում, վառոդ ծխեիք, այժմ մեր երկիրը բախտավոր կլիներ: Մեր երկիրը չէին քանդի, մեր որդիքը չէին կոտորի եւ մեր կանանց չէին հափշտակի… Վանքերից ծագեց մեր երկրի կործանումը, նրա՛նք խլեցին մեր սիրտը եւ քաջությունը, նրա՛նք ձգեցին մեզ ստրկության մեջ, սկսած այն օրից, երբ Տրդատը թողեց իր սուրը եւ թագը, վերցրեց խաչը եւ մտավ Մանիա այրը՝ ճգնելու… Ո՛վ Հայոց հին Աստվածներ, ո՛վ Անահիտ, ո՛վ Վահագն, ո՛վ Հայկ, նվիրում եմ այս բաժակը Ձեր սուրբ հիշատակին, դու՛ք փրկեցեք մեզ…”: 

Հատկապես հիշատակեցի պատմավիպասանի այս տողերը, որովհետեւ ձեր թոռները նույնն են կրկնելու, նրանք ամաչելու են ձեր անունը տալ, ձեր կենացը խմել… Ներկա սերունդը չի ներելու ձեր արարքները, որովհետեւ այլասերելով, բարոյա-հոգեբանական ճնշում գործադրելով, պարտադրողաբար՝ հանուն օտարի եք կատարում այն սխալ քայլերը (գլոբալացում, օպտիմալացում, համարակալում…), որոնք ոտնահարում են մեր ազգի արժանապատվությունը, նկարագիրը, վտանգում հետագան, առաքելությունը: Խայտառակ ձեւով փակում եք դպրոցներ, նախադպրոցական հիմնարկներ, դասագրքերում աղավաղում մեր լեզուն, գրականությունը, մշակույթը, պատմությունը, հավատը: Այսպես վարվել են մեր թշնամիները… Ազգի մեծ մասին դարձրել եք պանդուխտ, որոնք գոյատեւելու համար բռնել են պոռնկության, անբարո ու անարժանապատիվ կյանքի ճանապարհը՝ այստեղ եւ օտար երկրներում: Որը թվարկեմ, որ ներկա պատժվողները հետո մի կերպ փորձեն խամաճիկներիդ պատժելուց հետո ներել (՞՞՞): 

Արթնացե՛ք, որ հետո չմեղադրեք որեւէ մեկին, որ չե՛ք իմացել, չե՛ն զգուշացրել: Դուք խոսում եք մարդու իրավունքներից, սակայն առաջինն եք ոտնահարում դրանք՝ մարդկանց սովամահ անելով, իրավազրկելով եւ համարակալելով անգամ նորածնին, անչափահաս երեխաներին, վաճառքի են հանված մարդկային ու ազգային իրավունքները, հայրենիքի ազատագրված տարածքները… 

Վստահ էլ չեմ, որ մարդիկ պատժելուց հետո անգամ կներեն ձեզ: 

Պարոն Գարեգին 2-րդ (ինձ իրավունք եմ վերապահում այդպես դիմելու, քանի որ զբաղվում եք ոչ ձեր գործերով, այլ մուտք եք գործել քաղաքականություն, բիզնես ոլորտ), եթե դուք հայ առաքելական եկեղեցու կաթողիկոսն եք, ապա ի՞նչ գործ ունեն Հայաստանում ԱՄՆ-ի եւ այլ երկրների քաղաքացիները, ովքեր իրենց քարոզով ձեր քրիստոնյա հոտին տանում են դեպի դժոխք: Վխտում են մորմոնները, եհովայի վկաները, հիսունականները եւ այլ աղանդները, ովքեր նույնպես մտել են քաղաքականություն, արվեստի ու այլ ոլորտներ: Քանի որ օտար երկրի ներկայացուցիչները իրավասու չեն մեր երկրում անբարոյականություն եւ տխմարություն քարոզելու, կարելի է ենթադրել, որ հոգեւոր ու աշխարհիկ հովիվներն են “դաբրո” տվել նրանց: Եթե ոչ, ինչու՞ չեք կասեցնում այդ այլանդակություններն ու անբարոյականությունը… Ինչու՞ չեք քննադատում իշխանություններին այս ամենի համար: Չէ՞ որ ընդդիմությանը քննադատելու մեծ փորձ ունեք արդեն: 

Այո՛, ձեզ չեն զիջում “աշխարհիկ հովիվներ”-ը, ովքեր ՀՀ նախագահ դառնալու կամ ազդեցիկ դեմք լինելու համար սիոնիստա-մասոնական “եղբայրներին” են ապավինում, ինչպես հոգեւոր հովիվները՝ “էկումենիկ” եղբայրներին… 

Մասոններին ապավինողներն անմիջապես նկատելի են. դա նրանք են, որ ամեն բանում խոսում են եղբայրությունից, արդարությունից ու հավասարությունից (իհարկե՝ իրականում այլ բան են անում), հանուն դրանց պատրաստ են նվաստացումների եւ փոխզիջումների… 

Կարեւոր չէ, թե ով որ օթյակին է ծառայում, իսկ որ օթյակն էլ որ դրամա-տնտեսական կլանին, միեւնույնն է, դրանցից եւ ոչ մեկը Հայաստանի ու հայության շահերին չի ծառայում: Պատմությամբ է ապացուցված, որ բոլոր հայ մասոնները միամտաբար կարծել են, թե հայրենիքին են ծառայում (խոսքը մտածված մասոն դարձածների մասին չէ) ու ընկել են մութ ուժերի թակարդը, հատկապես՝ թուրքական օթյակներում… Այս մասին արդեն բավականաչափ խոսվել է: 

Հիմա էլ իշխանությունները կրկին խոսում են Թուրքիայի հետ մերձեցման մասին, գուցե “մասոնական եղբայրությունն” է վերստին պարտադրում դա: Փոխանակ շարունակեն 1915-1923թթ. Հայոց ցեղասպանության միջազգայնորեն ճանաչել տալու արտաքին քաղաքականությունը, որին աջակցել են ավելի քան 20 երկրներ, փորձում են անձնական բարօրության համար այն շահարկման առարկա դարձնել: Սա քիչ է, ներքին քաղաքականությամբ էլ հայաստանահայությանն են արտագաղթի մղում… 

Սրան զուգահեռ, հիմա էլ Եվրախորհրդի պահանջներից սարսափած պատրաստ են կատարել ամեն բան, ինչը մեծացնելու է ՀՀ կախյալությունը Արեւմուտքից: Ռուսաստանից փախչում՝ Արեւմուտքի գիրկն են նետվում: Այդ քաղաքակիրթ ու շատ սիրելի Եվրոպան չէ՞ր, որ աչքերը փակեց ու լռելյայն հետեւեց մեր ցեղասպանությանը, մեր պապերի խնդրանքին արձագանքելով, իբր՝ իրենց նավերը չեն կարող բարձրանալ մեր լեռները, իսկ հիմա վազում եք այդ նույն չարիքի դուռը՝ մոռանալով “թղթե շերեփի” պատմությունը, մեր լեռները իջեցնելով իրենց նավերի մակարդակին… “Քաղաքակիրթ” Եվրոպան էլ դեռ չի ապաշխարել: 

Այդ նույն Եվրոպան է պարտադրում, որ եհովայի վկաներին ու մյուս աղանդներին գրանցեք, անբարոյականներին ու մոլագարներին իրավունքներ տաք, ապազգայնությունը հանրակրթություն ու մեր կյանք մտցնեք… Ժողովրդավարությունից եք խոսում՝ միաժամանակ արհամարհելով, ընտրությունից ընտրություն “առնելով” սովահար մարդկանց. եթե երկրի տերը ժողովուրդն է, ապա կեղծ ընտրություններով ու սին խոստումներով ժողովրդական վստահություն ձեռք չեն բերում:

Արթնացե՛ք, հայեր (նաեւ՝ իշխանություն եւ ընդդիմություն), պահն է իրական համախմբման ու միասնության: 

Միաբանվե՛ք հայ ազգայնական գաղափարների շուրջ, քանզի միայն այս գաղափարներն են, որ նախեւառաջ թույլ չեն տա սիոնիստա-մասոնական ուժերին ոչնչացնել Հայաստանը, իսկ հետո էլ՝ կվերակերտեն ազգային, միասնական ու անկախ Հայաստանը: 

Դարձի՛ եկեք, շրջվե՛ք դեպի ազգը, այլապես համազգային պոռթկման՝ վերազարթոնքի արդյունքում ոտնակոխ եք լինելու թշնամիների հետ միասին:

Շահեն Ծատուրյան

ք. Չարենցավան 

 “Լուսանցք” Թիվ  69, 1 – 7 օգոստոսի, 2008թ.

Սիոնա-մասոնական վտանգի մասին

4 Հուլիսի, 2008

Մեր զլմ-ները սկսեցին խոսել սիոնիզմ-մասոնությունից հատկապես նախագահական ընտրություններից առաջ եւ հետո: Ճիշտ է՝ դրա մասին խոսում են իբրեւ չարիքի, բայց չեն բացատրում պատճառները, հետեւանքները: Ու ստացվում է, որ սովորական ընթերցողը այդպես էլ չի հասկանում՝ ինչ է այդ սիոնիզմն ու որտեղից հայտնվեց մեր երկրում ու մամուլի էջերում: Որոշեցինք պարզաբանում ներկայացնել: Երկար մտածեցինք՝ որ մասնագետին դիմել, որ աշխարհահռչակ հակասիոնիստներից մեջբերումներ անել, մինչեւ… Մինչեւ մեր լրագրողը հուշեց իբրեւ այդ ամենի բացատրություն պարզապես տպագրել Արմեն Ավետիսյանի պաշտպանական խոսքը 2005թ. մարտի 18-ի դատավարությանը՝ Կենտրոն եւ Նորք-Մարաշ 1-ին ատյանի դատարանում: Ներկայացնում ենք հենց դատական նիստում արված ձայնագրությունը՝ ամբողջությամբ, առանց խմբագրումների: Չնայած ծավալին՝ ելնելով թեմայի կարեւորությունից, կարծում ենք, որ մեկ անգամ հիմնովին այն ներկայացնելը անհրաժեշտություն է: Հատկապես, եթե հաշվի առնենք թեմայի հրատապությունն այսօր: “Լուսանցք” 

Այսօր փորձ է արվում ինձ մեղադրել հրապարակայնորեն եւ մամուլի միջոցներով ազգամիջյան թշնամանք հրահրելու մեջ, այս պարագայում՝ հրեաների, եզդիների եւ քրդերի նկատմամբ: Նախապես ասեմ, որ այս տրամաբանությամբ ինձ կարելի է մեղադրել նաեւ թուրքերի, ադրբեջանցիների, վրացիների, պարսիկների, ռուսների, ամերիկացիների, եվրոպական ամենատարբեր ազգերի ու աշխարհի այլ ազգերի նկատմամբ եւս թշնամանք հրահրելու մեջ, որովհետեւ պատմա-քաղաքական վերլուծություններ արվել են նաեւ նրանց նկատմամբ, որը, չգիտես ինչու, այս դեպքում մեղադրանքում նշված չէ: Ինչեւէ, անցնենք բուն նյութին: Որպես թշնամանք հրահրելու ապացույցներ բերված են մամուլի միջոցներում իմ տված հարցազրույցներն ու հոդվածները, որոնք, կրկնում եմ, պատմա-քաղաքական վերլուծություններ են՝ հենված պատմա-գիտական փաստարկների, եղելությունների վրա: Իմ մտքերն արտահայտում են հիմնականում վաղուց ու պարբերաբար տպագրված գիտական աշխատությունների կամ պատմական փաստերի վրա հիմնված նյութերի տեսակետները, եւ գրեթե կրկնություններ են տասնամյակներ, նույնիսկ հարյուրամյակներ առաջ արտահայտած նման մտքերի:

Այդ մտքերն ու դրանք արտահայտողները որեւէ ժամանակաշրջանում չեն պատժվել, միգուցե քննադատվել են, սակայն նույն կերպ՝ հրապարակայնորեն, բայց երբեք չեն կալանավորվել, ու հիմա ավելի քան տարօրինակ է, որ նման մտքեր արտահայտելու կամ կրկնելու համար տեղի է ունենում այս դատավարությունը: 

Ինձ մեղադրող կողմի ներկայացրած նյութերում եւ որպես վկա քննված լրագրողների վկայություններում ես հիմնականում մեղադրվում եմ հակահրեականության քարոզի, հրեա ազգի պատիվն ու արժանապատվությունը նվաստացնելու, “ջհուդներ” եւ “զավթիչներ”, “բնատուր խարդախներ” կամ “ջհուդա-մասոններ” եւ այլ նման տերմիններ օգտագործելու մեջ: 

Նախ, միանգամից մերժում եմ մեղադրանքի ձեւի ու բովանդակության այս տեսակետը, որովհետեւ ես նպատակ ու խնդիր չունեմ որեւէ ազգի նկատմամբ թշնամանք հրահրելու առումով, այն, ինչ անում ենք ես եւ հայ ազգայնականների մեծամասնությունը եւ՛ այսօր, եւ՛ նախկինում, հայությանը զգոն եւ սթափ պահելու, իր դարավոր պատմության հատկապես դառը փորձից դասեր քաղելու նպատակով է, որպեսզի կրկին ու կրկին անգամ չսխալվենք եւ չկորցնենք մեր պետությունն ու ազգային նկարագիրը:

Սա զուտ ինքնապաշտպանական քաղաքականություն է, վկա՝ բազմաթիվ պատգամավորների, մտավորականների ու գիտնականների հասարակական ու քաղաքական ուժերի, մամուլի շատ միջոցների ու, պարզապես, հայ քաղաքացիների աջակցությունն ինձ: Այս մարդկանցից շատերը ոչ միայն համաձայն են իմ տեսակետներին, այլեւ իրենք էլ են արտահայտում սեփական նման տեսակետները, ավելին՝ շատերն ինձանից ավելի շուտ են արտահայտել իմ այսօրվա մտքերը: 

Հիմա անցնենք մեղադրանքին վերաբերող մասին: Նախ անդրադառնամ վկաների ցուցմունքներին:

Այստեղ “Առավոտ” թերթի լրագրող Աննա Իսրայելյանը, “Ար” հեռուստաընկերության նախկին լրագրող Արծրուն Պեպանյանը, “Հայկական Ժամանակ” թերթի լրագրող Ավետիս Բաբաջանյանը եւ ՀՀ-ում հրեական համայնքի (թեեւ այն գրանցված է իբրեւ հասարակական կազմակերպություն, ուստի չկա նման համայնք) ղեկավար Ռիմա Վարժապետյանը փորձում են հիմնավորել կամ տեսակետ են հայտնում, թե ես արտահայտել եմ հակահրեական մտքեր, որոնք, իբր, վտանգ են ներկայացնում: Նրանց տեսակետներին համաձայն չեն, կամ այդպես չեն մտածում “Առավոտ” թերթի լրագրող Նելլի Գրիգորյանը, “Իրավունք” թերթի լրագրող Փիրուզա Մելիքսեթյանը, Հայաստանի (աշխարհի) եզդիների միության նախագահ Ազիզ Թամոյանը եւ “Քուրդիստան” կոմիտեի նախագահ Չարքյազ Ռաշ Մստոյանը (“Հայոց Աշխարհ”, 23.02.2005թ. եւ “Իրավունք”, մարտի 10-16. 2005թ.): 

Աննա Իսրայելյանը օրինակ է բերում մամուլի ազգային ակումբում ՌԴ նախագահ Վ. Պուտինին ուղղված իմ կոչը, որում ես իմ տեսակետն եմ հայտնել, որ ՌԴ նախագահը փորձում է դիմագրավել համաշխարհային գաղտնի կառավարության, այսինքն՝ միջազգային կապիտալին տիրող ուժերի կամ ինչպես տասնամյակներ ընդունված է ասել՝ ջհուդա-մասոնական ուժերի ազդեցությանը: Այդ ժամանակ եւ հիմա էլ Վ. Պուտինը պայքարում էր դրսի ուժերի կողմից ֆինանսավորվող, այսպես կոչված, օլիգարխների կլանի դեմ եւ սա արձանագրված փաստ է, այդ օլիգարխները հիմնականում հրեաներ են՝ Բերեզովսկի, Գուսինսկի, Խոդորկովսկի…եւ այլք: Մենք նրան հայտնել ենք մեր աջակցությունը: Այստեղ վիրավորականը համարվում է ջհուդա-մասոնական տերմինը: Թե ինչ է մասոնությունը, որպես գաղտնի կազմակերպություն, տոննաներով գրականություն կա հատկապես Ռուսաստանում եւ Արեւմուտքում տպագրված, եւ այստեղ այդ մասին ծավալվելու հարկ չկա: Իսկ թե ինչ է ջհուդությունը, ապա այստեղ պարզաբանելու խնդիր կա, քանի որ այս եզրը՝ տերմինը, քիչ է մեկնաբանված մեզանում: Իրենք՝ հրեաները նույնպես չեն ընդունում եւ նույնիսկ վիրավորական են համարում այս արտահայտությունը, եւ ճիշտ էլ անում են, քանի որ սա վերաբերում է ազգայնամոլ սիոնիստներին, եւ սրան համարժեք տերմին է: Այսինքն, ջհուդա-մասոնական ասելով պետք է հասկանալ սիոնիստա-մասոնական: Այո՛, սիոնիստները հրեաներ են, բայց դա հրեական ժողովուրդը չէ եւ պետք չէ շփոթել, չնայած հաճախ շփոթը ակամա է առաջանում: Այն, որ սիոնիզմը հրեական ռասիստական գաղափարախոսություն է, ոչ մեկի համար գաղտնիք չէ, չնայած սրա համար աշխարհում ոչ մի հրեա չի դատապարտվել: Աշխարհին է հայտնի սիոնիզմի այլամերժությունն ու ցեղամոլությունը, որը երկար ժամանակ միջազգային կյանքում արգելված գաղափարախոսություն էր:

Եվ այն հրեաները, ովքեր ապրում եւ ծառայում են այդ այլամերժական, աշխարհակուլ գաղափարախոսությանը, նրանք էլ դարեր շարունակ տարբեր ազգերի կողմից կոչվում են ջհուդներ:

Այս տերմինը ես չեմ հնարել, սա տասնամյակներ շարունակ օգտագործվում է բոլոր երկրներում՝ ամենատարբեր մեկնաբանություններով: Եվ այստեղ խոսքը հրեա ժողովրդի մասին չէ, այլ նրա այն ներկայացուցիչների, ովքեր կրողն են այս ռասիստական-ցեղամոլական գաղափարախոսության: Եվ սա չպետք է ընդունել վիրավորանք կամ ազգամիջյան թշնամանքի հրահրում: Խոսքն այդ գաղափարախոսության եւ այն կրողների մասին է: 

Նույնն առկա է նաեւ Արծրուն Պեպանյանի ցուցմունքում: Նա եւս չի ըմբռնել ջհուդա-մասոնական տերմինի իմաստը եւ դա համարել է հակահրեականություն, որովհետեւ որեւէ լուրջ փաստարկ չունի այլեւս: Նա նշում է, որ հեռուստահաղորդումից առաջ ինձ ասել է, որ չանեմ հակահրեական արտահայտություններ, սակայն, ես ցանկացած նման հարցադրման պատասխանում եմ. մի՛ հարցրեք՝ չպատասխանեմ, որովհետեւ, եթե տրված է հարց, ապա պահանջվում է պատասխան: Իսկ ինչ վերաբերում է այն բանին, որ նա ջհուդա-մասոնական եւ սիոնիստական հասկացութունները, որոնք արդեն նշեցի՝ պարզապես գաղափարախոսություններ են, խառնում է հրեա էթնոսի հետ, դա առավել քան ակնհայտ է եւ ինքն էլ դա արդեն խոստովանեց: 

Գրեթե նույնն է Ավետիս Բաբաջանյանի ցուցմունքում առկա մեկնաբանությունը: Այստեղ էլ նույն տերմինների խառնաշփոթն է ու չիմանալու պարագան: Եվ ես այս մասին անհատապես (հարցազրույցների ընթացքում) ասել եմ նրան: Նա էլ արդեն ընդունեց, որ ճիշտ չի մեկնաբանել իմ ասածները եւ վերանայել է իր տեսակետները: Այն, որ ես երիտթուրքերի ղեկավարների մի մասին վերագրել եմ հրեական ծագում եւ տվել այդ ժամանակաշրջանի պատմա-քաղաքական վերլուծությունը, դա արդեն հիմնավորված է հայտնի պատմաբան Ջոն Կիրակոսյանի “Երիտթուրքերը պատմության դատաստանի առջեւ” երկհատորյակում, նաեւ հայ եւ օտարերկրյա գիտնականների տարբեր աշխատություններում (դատարանին (որպես փաստ) եմ հանձնում “Թուրքիան, սիոնիզմը, մասոնները եւ Հայոց ցեղասպանությունը” աշխատությունը): Եվ առկա այլ փաստերի հիմամբ ես Հայոց ցեղասպանության մեջ մեղադրում եմ նաեւ սիոնիստ հրեաներին, քանի որ չկար դեռեւս Իսրայել պետությունը, որ մեղադրեի պետական իշխանություններին, ինչպես մեղադրում եմ ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի, Գերմանիայի, Մեծ Բրիտանիայի, Ֆրանսիայի եւ այլ երկրների կառավարություններին, որոնք չմիջամտեցին՝ կանխելու, ուրիշներն էլ գաղտնի օժանդակեցին՝ կազմակերպելու Հայոց ցեղասպանությունը: Հենց այդ ժամանակ էլ սիոնիստական կուսակցության պարագլուխները սկիզբ դրեցին այն ժամանակվա Հայաստանում բնակվող հրեա ժողովրդի մի հատվածի ռասիստական հակումների առաջացմանը, այսինքն՝ սիոնիզմի գաղափարախոսությամբ ապրելուն ու առաջնորդվելուն: Հայտնի է, որ սիոնիզմը քարոզում է հրեա ազգի սին ընտրյալությունը, մյուս ազգերի ստորադասությունը հրեա ազգի նկատմամբ, եւ ահա այս վտանգի մասին եմ ես ահազանգում եւ՛ հայությանը, եւ՛ համայն մարդկությանը, նաեւ՝ հենց հրեությանը: Այս առումով հակահրեական տերմինն ավելի շատ շահարկում են որոշ լրագրողներ կամ օտար պատվիրատուներ, եւ նման երեւույթ, իմ կարծիքով, չկա Հայաստանում, եւ սա կամ չհասկացվածության հետեւանք է կամ, կրկնում եմ, ինչ-որ ուժերի պատվեր ու թելադրանք: Ինչպես ես կամ Հայ Արիական Միաբանության անդամները, այնպես էլ բոլոր նորմալ մարդիկ չեն ցանկանում լինել ստրուկ որեւէ օտար գաղափարախոսության, ասենք՝ սիոնիզմի կամ պանթուրքիզմի, կամ որեւէ ազգի ստրուկ՝ դիցուկ՝ հրեաների, որոնց ընտրյալությունը եւ գերակայությունը ամրագրված է սիոնիստական գաղափարախոսության մեջ: 

Նույն մեկնաբանություններն են նաեւ Ռիմա Վարժապետյանի ցուցմունքների մեջ, ով Աննա Իսրայելյանի նման խուսափեց գալ դատարան եւ դեմ առ դեմ կրկնել իր մեղադրանքը: Սակայն նա նշում է, թե իբր ես կոչ եմ արել հրեաներին վտարել Հայաստանից: Սա կեղծ տեղեկատվություն է: Այս տեսակետն առաջացել է “Առավոտ” թերթում տպագրված “Ո՞րն է Հայաստանի սահմանը” հոդվածից՝ Նելլի Գրիգորյանի հետ իմ հարցազրույցից: Այստեղ թղթակիցը նշել է. “…ազգային փոքրամասնություններին, որոնք իրենց գոյությամբ կվտանգեն հայոց պետականությունը՝ պիտի հեռանան մեր հայրենիքից”, սակայն տեքստում բաց է թողնվել մի կարեւոր բառ՝ “ներկայացուցիչներին”, որ, ուզում եմ կարծել, թե պարզապես սայթաքում է, եւ պիտի գրվեր “փոքրամասնությունների ներկայացուցիչներին”: Այս բացթողմանը, ցավոք, ուշադրություն չեմ դարձրել, եւ հետագայում էլ այն (գուցե միտումնավոր) կրկնվել է մամուլում: Այնուհետեւ Ռիմա Վարժապետյանը նշում է, թե Հայաստանի հրեաները, հատկապես երիտասարդությունը ահ ու սարսափի մեջ են: Սակայն, այդ ահ ու սարսափը որեւէ կերպ չի երեւում: Իսկ այն, որ հրեաներ են հեռանում Հայաստանից, ապա ի՞նչ է, հայեր, եզդիներ, քրդեր, ասորիներ, հույներ կամ այլ ազգերի ներկայացուցիչներ չե՞ն հեռանում, ի՞նչ է, այս բոլորի պատճառը ե՞ս եմ կամ Հայ Արիական Միաբանությո՞ւնը: Իհարկե՝ ո՛չ: Պատճառներն ամենատարբեր են (հիմնականում՝ սոցիալական), չկա նաեւ որեւէ դեպք կամ փաստ, որ Հայաստանում վիրավորել են որեւէ հրեայի կամ ավելին՝ վնասել: Եվ հրեական համայնքի ղեկավարի, այսպես կոչված, փաստարկները որեւէ հիմք չունեն: Հայ եւ հրեա ազգերի մեջ մեզանում թշնամանք չի հրահրվում, իսկ իմ վերը նշած պատմական փաստերի վերլուծությունը, որը ինչպես հրեաներին, այնպես էլ բազմաթիվ այլ ազգերի ու պետությունների է վերաբերում եւ կոչ է հայությանը՝ այսօր էլ զգոն մնալու՝ հաշվի առնելով պատմական դառը փորձը, երբեք չի կարող թշնամանքի հրահրում համարվել: Այլապես շատ գիտնականներ, մտավորականներ, լրագրողներ հետմահու կամ հիմա էլ պիտի կանգնեն նման դատավարությունների առջեւ, որը այլ հարթություն կմղի այս հարցը: Ի՞նչ եք կարծում, եթե հրեաները, ենթարկված լինելով ցեղասպանության, չեն ճանաչում Հայոց ցեղասպանությունը, ավելին՝ շատ երկրներում լոբբինգով խանգարում են ճանաչմանն ու դատապարտմանը, դրանով կամա թե ակամա հերքելով ցեղասպանության փաստը, եւ այսպիսով աջակցում են թուրքերին, մենք իրավունք ունե՞նք մտածելու, որ նրանք վիրավորում են մեր պատիվն ու արժանապատվությունը: Ռիմա Վարժապետյանի եւ ուրիշների տրամաբանությամբ՝ այո՛ ունենք, եւ ինչ է՝ առաջնորդվե՞նք այդ տրամաբանությամբ: Իսկ այս մասին խոսելը հակահրեականությո՞ւն է: Իհարկե՝ ոչ: Վերը նշված ցուցմունքներում առկա է նաեւ հետեւյալ մեջբերումը, թե՝ “վտանգված է այն երկրի ապագան, ուր կա հրեական համայնք”: Սա այն մեխն է, որից կառչում են եւ՛ վկաները, եւ՛ ինձ պաշտոնապես մեղադրողները: Սակայն, իմ ասածը ունի հետեւյալ պարզ իմաստը. 

1. Հրեական սիոնիստական գաղափարախոսությունը, առաջնորդվելով հրեա ազգի ընտրյալության մեկնությամբ, լրջորեն վտանգում է ցանկացած ազգի եւ պետության գոյությունը՝ ապագան: Որտեղ հրեաները դավանում են այս գաղափարախոսությունը՝ բացահայտ կամ թաքնված կերպով, այնտեղ էլ առկա է այդ վտանգը: Իսկ մենք չենք բացառում, որ հրեական համայնքներում կարող են լինել սիոնիստներ: Իրավունք կա՞ կարծելու… Իհարկե՝ այո: 

2. Հրեական Թալմուդի օրենքներում (հայերեն թարգմանված “Թալմուդի 100 օրենքները” արդեն բավական են) նույնպես առկա է, մեղմ ասած, այլամերժության գաղափարը՝ այլ ազգերին եւ նրանց դավանանքները ստորադասելու յուրօրինակ մեկնաբանությամբ:

Սա էլ հավատամքային վտանգ է: (Մի քանի մեջբերումներ Թալմուդից. ա) քրիստոնյայի սպանությունը ընդունված բան է. եւ քրիստոնյայի հետ կնքված համաձայնության ապահովումը պարտադիր չէ հրեայի համար: բ) Քրիստոսը ապօրինի զավակ է, որով նրա մայրը հղիացել է՝ երբ գտնվել է դաշտանի ժամանակ շնություն գործելով: գ) քրիստոնյաները սատանայի որդիներ են, իսկ եկեղեցին՝ սատանայի ու աղտեղության տուն, սրբերը որձեւէգ են, քարոզիչները՝ հաչող շներ, սրբուհիները՝ պոռնիկներ, Ավետարանները՝ չարի եւ սատանու գրքեր ու ստեր, որոնք պետք է ոչնչացնել, քրիստոնեական տոները ոչնչության եւ հրեաների բնաջնջման տոներ են, կիրակի օրը աղետի օր է: դ) Հրեային հալալ է տիրել ոչ հրեաների ունեցվածքին, փողին եւ ֆիզիկական ուժին: ե) Ով իսրայելցի է անպատվում՝ անպատվում է ամենասուրբ Աստծո դեմքը: զ) Աստված ոչ-հրեաներին ստեղծել է մարդկային կերպարանքով՝ հրեաներին ծառայելու համար, նրանք անասուններից տարբերվում են ըստ ձեւի միայն…) 

3. Նախկինում Աստվածաշնչում, այսօր էլ եկեղեցական էկումենիստական փաստաթղթում, առանց հիմնավորումների, կրկնվում է հրեական ընտրյալության թեզը, որը դարձել է կրոնական պարտադրանք, հատկապես քրիստոնյաների համար: 

(Մեջբերում “էկումենիկ ուղեգծի” 10-րդ կետից. “Յուրահատուկ մի միասնություն կապում է մեզ հրեա ազգին, որի հետ Աստված հավիտենական ուխտ է կնքել: Հավատքով գիտենք, որ մեր հրեա քույրերն ու եղբայրներն “Աստուծո սիրելի են իրենց հայրերի սիրույն համար: Որովհետեւ Աստուծո պարգեւներն ու կոչումն անդառնալի են” (Հռովմ. ԺԱ 28-29): Նրանք ունեն “որդեգրությունը, փառքը, ուխտերը, օրենսդրությունը, պաշտամունքը եւ խոստումը: Նրանցն են հայրերը, նրանցից եւ՝ ըստ մարմնի Քրիստոս (Հռովմ. Թ 4-5): Մենք պախարակում ենք եւ դատապարտում հակասեմականության բոլոր արտահայտությունները, ինչպես ատելության պոռթկումներն ու հալածանքները: Քրիստոնեական հակահրեականության համար հայցում ենք Աստծուց ներողամտություն, իսկ մեր հրեա քույր-եղբայրներից՝ հաշտություն””: Իսկ հրեական հակահայկականության համար ո՞վ պիտի ներողամտություն հայցի… նաեւ Երուսաղեմում հայ հոգեւորականների ու քրիստոնեական արժեքների հանդեպ ցուցադրական նվաստացումների համար)… 

Այս ամենը հաշվի առնելով՝ վտանգ եմ տեսնում ինչպես մեր աշխարհիկ կյանքում, այնպես էլ՝ հոգեւոր, եւ երկու դեպքում էլ ես ոչ թե հրեա ժողովրդին հալածելու կոչ եմ անում, այլ՝ զգուշացնում եմ հայությանը, որ սիոնիստական, այն է՝ ջհուդական եւ մասոնական գաղափարախոսությամբ վտանգվում է մեր աշխարհիկ կյանքը, իսկ էկումենիստական կոչված պարտավորությամբ՝ հայության հոգեւոր կյանքը, եւ երկու դեպքում էլ մենք եւ մյուս ազգերը ստորադասվում ենք հրեա ժողովրդին, ինչը ես եւ շատ-շատերը, աշխարհի բազմաթիվ մտավորականներ, պետական գործիչներ համարում ենք վտանգավոր, նվաստացուցիչ եւ կործանարար երեւույթ: Ուստի, իմ ասածը, թե՝ որտեղ կա հրեական համայնք՝ վտանգվում է այդ երկրի ապագան, այս տեսակետից է բխում, որ նրանք կարող են դավանել սիոնիզմ, առաջնորդվել Թալմուդով կամ էկումենիստական փաստաթղթով, որը հղի կլինի վտանգներով (իսկ հրեա ռաբինները գոնե, որտեղ էլ բնակվեն, հաստատ առաջնորդվում են Թալմուդով): Եթե խոսքս այս տեսանկյունից ծայրահեղ է հնչում, ցավում եմ, բայց իսկապես դիտավորություն չեմ ունեցել մի ամբողջ ժողովրդի վիրավորել (այդ ներկայացումը պատվիրված է), եւ դրա կարիքը երբեք չկա, այլ՝ փորձել եմ զգուշացնել հայությանը՝ թվարկածս վտանգների մասին: Պատկերացնենք մի պահ, որ ՀՀ-ում ներկայումս բնակվում են թուրքեր եւ ադրբեջանցիներ, ու ես զգուշացնում եմ հայությանը, որ այս համայնքներից զգույշ եղեք, որովհետեւ նրանց առկայությամբ վտանգվում է մեր երկրի ապագան, որովհետեւ նրանք մեզ ցեղասպանության են ենթարկել, ասենք՝ 1915թ. ցեղասպանությունը կամ Սումգայիթյան ոճիրը հաշվի առնելով, ու նաեւ հայրենիքի կորուստ ենք ունեցել, երբ նրանց տեղ ենք տվել կամ էլ նրանք բռնությամբ են ներխուժել մեր պատմական հայրենիք, ասենք՝ Արեւմտյան Հայաստան կամ Արցախ եւ ապա կոտորել են մեզ պարբերաբար կամ ձուլել: Ի՞նչ է սա, թշնամանքի հրահրո՞ւմ է, թե՞ պատմական դառը փորձին հենված զգոնության, սթափության կոչ: Ի՞նչ է, հայության ավելի քան 90%-ը պիտի դատապարտվի՞ նման մտածողության համար: Իհարկե՝ ո՛չ: Եթե սիոնիստա-մասոնական վտանգների հարցում հայության 90%-ը տեղյակ չէ դեռեւս, ի՞նչ է, ուրեմն պիտի լինի՞ նման դատավարություն: Իհարկե՝ ոչ: Ինչ մնում է “Հայոց ցեղասպանության կազմակերպիչները սիոնիստներն են՝ հրեաները”, ապա դա արդեն նշեցի՝ երիտթուրքերի մի մասի հրեական ծագման, եւ սիոնիստների՝ Թուրքիան հեռահար (Իսրայել ստեղծելու) նպատակներով կազմալուծելու պատմական փաստերին է առնչվում: “Բնատուր խարդախներ” տերմինը նույնպես սիոնիզմի քարոզիչներին է վերաբերում, որոնք հրեա ժողովրդի մեջ խարդախությամբ սերմանում են իրենց չհիմնավորված ընտրյալության գաղափարները: Հետաքրքիր է, որ հիմնականում երեք ազգեր են խոսում ընտրյալության մասին՝ հայերը, հրեաները եւ ճապոնացիները: Եթե վերջին երկուսը իրենք են իրենց մասին այդպես ասում, ապա հայերի մասին ասում են հարեւան հնագույն ժողովուրդները, հատկապես շումերները՝ իրենց դյուցազներգություններում, պատմություններում, իսկ Արարատյան կամ Հայկական լեռնաշխարհը հենց արարչության, փրկության օրրան է ի սկզբանե, եւ հին ազգերը այն կոչել են Մարդու եւ Աստծո Հավիտենական Ուխտի Երկիր, Աստվածների Բնակատեղի, Սուրբ Օրենքների Երկիր եւ այլն: Ահա, այստեղից էլ բխում է այն մեջբերումը, որն արված է մեղադրանքի մեջ, թե “Հրեաները ցանկանում են հայերին հեռացնել Հայկական լեռնաշխարհից”, “ցանկանում են զավթել Հայոց Բնօրրանը, տեղահանել եւ ոչնչացնել բնիկ հայերին եւ տեղը լցնել ուրիշներով”: Այս մեջբերումներն արված են ամերիկահայ մտավորական Ռոզա Արվահիի մի հոդվածից, եւ այս ամենը նա ընդամենը կրկնել է՝ մեջբերելով հատվածներ հայտնի բրիտանական հետախույզ, ազգությամբ հրեա Լոուրենս Արաբացու հարցազրույցից, որը մի քանի անգամ տասնամյակների ընթացքում վերահրատարակվել է “Այդ անտանելի հայերը” վերնագրով: Ըստ նրա, Հայաստանը պիտի բաժանվի տարբեր ազգերի միջեւ, իսկ հայերին պիտի սփռել աշխահով մեկ ու Հայաստանը լցնել օտարներով: Սա բազմիցս փորձել ու փորձում են իրականացնել: Ռոզա Արվահին իր հոդվածում նշում է նաեւ, որ Իսրայելի նախկին վարչապետ Բեգինը, երբ պաշտոնում էր, հայտարարել է, թե հրեաների հայր Աբրահամը 40 տարի ոչ թե Սինայի անապատներում է թափառել, այլ՝ Արցախի լեռներում, եւ սա իրավացիորեն համարել էր ոտնձգություն հայոց Արցախի, հայկական պատմական հողերը, այսպես ասած, “պատմականորեն” զավթելու առումով: Այս ամենը եւ էլի բազմաթիվ նման հանգամանքներ հաշվի առնելով՝ կարող ենք հետագայում թվարկել եթե կարիք լինի, մենք հայտարարել ենք, որ “ջհուդա-հրեության (այսինքն՝ սիոնիստ հրեաների) աշխարհակործան տիրապետությանը կարող է վերջ տալ միայն Արարչածին եւ Աստվածաբնակ տարածքի ամենահնագույն ազգը՝ հայ ազգը… եւ սա քաջ հայտնի է հուդազուններին, ուստի սրանք հազարամյակներ շարունակ իրենց բնատուր խարդախությամբ դավեր են նյութում Հայաստանի դեմ”: Այո՛, կրկնում եմ, բոլորին է հայտնի, որ Արարատյան լեռնաշխարհը մարդկության ծագման, փրկության օրրանն է եւ բնիկները՝ հայերը միայն, կարող են պատմական փաստերի հիմամբ հիմնավորել սիոնիստ հրեաների կեղծ ընտրյալության սիոնիստական գաղափարախոսությունը ու վերջ տալ այդ բնատուր, այսինքն, ի սկզբանե խարդախների ծավալմանը, որը վտանգում է ո՛չ միայն հայության ապագան: Այո՛, դարեր շարունակ ընթանում է այս պայքարը, անկախ այն բանից, թե ինչ անունով են հանդես եկել ներկայիս սիոնիստները եւ նրանց նախորդները: Այս ամենը պատմա-գիտական լուրջ բանավեճ է եւ կան բազմաթիվ հրապարակված նյութեր, ու այսօր մենք դրանք կիրառում ենք հայ ազգայնական քաղաքականության մեջ ոչ թե այս կամ այն ազգին վարկաբեկելու համար, այլ՝ ինքներս մեզ եւ մեր հայրենիքին տեր լինելու, ազատ, առանց օտարի աշխարհիկ գաղափարական կամ հոգեւոր իմաստով կախման մեջ ապրելու: Այլ մտադրություններ ես չեմ էլ ունեցել ու չունեմ եւ սույն մեղադրանքը, մեղմ ասած, չափազանցված է ու անհիմն: Այսքանից հետո մեջբերում եմ ամերիկյան անկախության կերտիչներից Բենիամին Ֆրանկլինի ելույթից հատված, որն ասվել է Ամերիկայի ազգային համագումարում 1789թ. “ԱՄՆ-ին սպառնացող ահավոր վտանգ կա. դա հրեաներն են: Այն բոլոր երկրներում, ուր հայտնվել են հրեաները, աշխատել են քանդել նրանց բարոյական հիմքերը, սրանց նպատակն է տիրել տնտեսական շարժին՝ ինչ արեցին Իսպանիայում եւ Պորտուգալիայում: Նրանք 1700 տարուց ի վեր լացում են իրենց վատ բախտը ու հավակնում են ասել, թե վտարվել են իրենց հայրենիքից: Նրանք տզրուկներ են: Եթե մենք չկարողանանք նրանց սահմանադրորեն դուրս դնել մեր երկրից, նրանք հոսելու են մեր երկիրը՝ տիրելու նրան, քանդելու մեր հաստատությունները՝ մինչեւ մեր երեխաները նրանց երեխաների ծառաները դառնան”: Հետաքրքիր է, եթե Ֆրանկլինն այն աշխարհից խոսելու հնարավորություն ստանար, հիմա ի՞նչ կասեր ամերիկացիներին… 

Ինչ մնում է Փիրուզա Մելիքսեթյանի եւ Ազիզ Թամոյանի ցուցմունքներին, ապա այո՛, նրանք իրականում հասկացել են այս ամենը եւ “Իրավունք” թերթի լրագրողը նույնիսկ համամիտ է իմ մտահոգություններին եւ ճիշտ է մեկնաբանում ԱՄՆ-ի պետդեպարտամենտի վերջերս հրապարակած զեկույցը՝ հակասեմականության մասին: Իմիջիայլոց, սեմական ծագում ունեն նաեւ արաբները, ասորիները եւ այլք, սակայն, չգիտես ինչու, հակասեմական եւ հակահրեական տերմինները նույնացված են, եւ սա եւս խտրականության դրսեւորում է, որը սակայն այլ թեմա է (փաստորեն ամենամեծ հակասեմիտները սիոնիստ հրեաներն են, որոնք նույնացնելով հակահրեականությունն ու հակասեմականությունը՝ ծավալել են հակաարաբականություն, հակաասորականություն եւ այլն):

Ազիզ Թամոյանի հետ մենք վաղուց ենք պարզաբանումներ արել, եւ նա էլ է համաձայն իմ այն տեսակետին, թե ազգային փոքրամասնությունների այն ներկայացուցիչները, ովքեր վտանգում են Հայոց պետականությունը, անկախ այն բանից եզդի են, քուրդ, թե այլ ազգի, անգամ՝ հայ, պիտի լքեն կամ վտարվեն Հայաստանից: Սա տեսակետ է Հայաստանը վտանգողների հետագայի նկատմամբ, եւ ոչ թե ազգերի նկատմամբ թշնամանքի հրահրում (հիշենք, որ օրենքի սահմաններում պետություններից վտարվում են վտանգավոր քաղաքացիներն ու անցանկալի դիվանագետները), որը հաստատում է նաեւ Ազիզ Թամոյանը (հատկապես՝ մամուլի հրապարակումներով):

Ինչ վերաբերում է քրդերի նկատմամբ թշնամանքի հրահրմանը, որն ավելացավ իմ քր.գործի կեսից, ապա ասեմ, որ սա էլ է հիմնված “Ո՞րն է Հայաստանի սահմանը” հոդվածում նշված սխալ այն ձեւակերպմանը, որում բաց էր թողնված “փոքրամասնությունների ներկայացուցիչներին” մասը: Ասեմ նաեւ, որ մենք բողոքել ենք մեր պետական համապատասխան մարմիններին, որ Մոսկվայում հրատարակվող քրդական ռուսալեզու “Դրուժբա” ամսագրի մի համարում տպագրվել է քարտեզ՝ “Քուրդիստան” անվանումով, որում ներգրավված են տարածքներ ինչպես ներկայիս ՀՀ-ից, այնպես էլ՝ պատմական Հայաստանից, նաեւ տարածքներ Իրանից, Սիրիայից եւ Իրաքից, ու այս քարտեզը տարածվել է ՀՀ-ում: Այսօր մեզ մոտ տպագրվող քրդական հայալեզու “Միջագետք” թերթի էջերում պարբերաբար տեղադրվում է այդ քարտեզը: Մենք սա նույնպես վտանգ ենք համարում մեր պետականության եւ ազգի համար ու այս մասին խոսելով եւ քննադատելով ոչ թե թշնամանք ենք սերմանում քրդերի նկատմամբ, այլ՝ պահանջում ենք տարրական հարգանք մեր ազգի ու պատմության նկատմամբ, եւ որպեսզի այլեւս չխեղաթյուրվեն պատմական փաստերը: Առավել եւս, որ նրանք այսօր ապրում են ՀՀ-ում եւ ոչ ոք նրանց չի նեղացնում: Ելնելով այս ամենից՝ ես ՀՀ-ում բնակվող բոլոր ազգային փոքրամասնություններին կոչ եմ արել աչք չտնկել մեր պատմական հայրենիքի որեւէ հատվածի վրա, հարգել մեր ավանդույթներն ու հավատամքը, եւ մենք պատրաստ ենք հաշտ ու համերաշխ ապրել բոլորի հետ անխտիր, կողք-կողքի: Ես նաեւ ասել եմ, որ Հայաստանը նրանց ծննդավայրն է կամ պետությունը, որի հավասարազոր քաղաքացիներն են իրենք սահմանադրորեն, սակայն Հայաստանը միայն հայերի հայրենիքն է եւ սա վիրավորական չէ: Ոչ մի սփյուռքահայ իր հայրենիքը չի համարում իր բնակության վայրը, նրա հայրենիքը Հայաստանն է: Այստեղ նույնպես նվաստացուցիչ հանգամանք չկա եւ չի կարող լինել. հայրենիքը մեկն է, ինչպես՝ մայրը: Ես կարծում եմ, ճիշտ չէ, երբ արգելափակման են տանում հատկապես այն խոսքը, միտքը, տեսակետը, որը հենված է պատմական իրողությունների վրա: Ժողովրդավարական համարվող այս պայմաններում, երբ ով ինչ ուզում խոսում-գրում է, եւ ինչպես ուզում իրեն դրսեւորում է կյանքի ամենատարբեր ոլորտներում, ճիշտ չեմ համարում ինձ կամ հայ ազգայնականությանը խոսքի, կարծիքի, գործելու իրավունքից զրկելու մղումը, ավելին՝ դա համարում եմ, մեղմ ասած՝ վնասակար մեր ազգի ու պետության գոյատեւման ու հարատեւման, հայի առաքելության իրականացման տեսանկյունից: (Մի հատված “Իրավունք” թերթի հրապարակումից. “Նկատի ունենալով Հայաստանի “Հայ-Արիական” կուսակցության նախագահ Արմեն Ավետիսյանի հրապարակումները եւ ելույթները, “Քուրդիստան” կոմիտեի նախագահն ասաց. — Երբ դրանք նայում ենք խորքի մեջ, համոզված եմ, որ Արմեն Ավետիսյանը բնավ չի ունեցել հեռահար նպատակներ՝ թշնամանք հարուցելու միտում: Մեր վերաբերյալ եթե եղել են որոշ հրապարակումներ, հայտարարություններ, ապա դրանք ունեցել են զուտ պատմագիտական բնույթ: Այդ խնդիրները, ի սեր Աստծո, մենք կարող ենք քննարկել, զրուցել միասին: Այդ հրապարակումները մեր արժանապատվությանը դիպչող, արատավորող, վարկաբեկող չեն: Ընդհակառակը՝ ես Արմեն Ավետիսյանի մեկ-երկու ձեւակերպման եմ հանդիպել, որոնք քրդերի առնչությամբ դրական են. օրինակ՝ այն, որ քրդերը նույնպես արիացիներ են, արիներ են, մեր բարեկամներն են: Մենք հայկական միջավայրում հայերի, Հայ Արիական Միաբանության կամ Արմեն Ավետիսյանի հետ որեւէ խնդիր չենք ունեցել, չունենք եւ լիովին համոզված եմ՝ չենք էլ ունենալու, որովհետեւ դրա հասարակական, ազգային նախադրյալները չկան): 

Այս ամենը, ինչ մենք քննարկում ենք այստեղ, ամբողջությամբ պատմա-գիտական բանավեճ է, եւ, եթե ինչ-որ տեղ առնչվում է պատմաքաղաքականությանը, ապա ոչ երբեք՝ քրեական օրենսգրքին:

Ընդհակառակը, մենք փորձում ենք մերժել մեր ազգի նկատմամբ որեւէ այլ ազգի ընտրյալության, ռասիստական մոտեցումները՝ դրանք հիմնավորելով պատմական իրականության տեսանկյունից եւ ես, որպես քաղաքական կազմակերպության ղեկավար, ազգայնական քաղաքական գործիչ, դրանց մասին պարտավոր եմ տեղյակ պահել Հայաստանի եւ Սփյուռքի հայությանը, մեր հասարակությանն առհասարակ:

Հաշվի առնելով այս բացատրությունները՝ նաեւ այն, որ մեղադրանքում նշված 2003-2005թթ. ընթացքում որեւէ միջադեպ կամ միջոցառում տեղի չի ունեցել այս թեմաներից բխող, եւ այս ընթացքում այն ծավալվել է մամուլի միջոցներով միայն, որպես բանավեճ կամ տեսակետի արտահայտում, որը որեւէ հետեւանք չի ունեցել, ուստի դիմում եմ դատարանին՝ կասեցնելու եւ՛ իմ կալանքի, եւ՛ քր.գործի մասին վճիռները, քանի որ կարծիք, տեսակետ եւ միտք արտահայտելը, պատմական փաստերի շուրջ վերլուծություններ ներկայացնելը հանցագործություն չէ հաստատապես:

Խոսքս ավարտեմ հետեւյալ տեսակետով. եթե աշխարհում քննադատվում են ֆաշիզմն ու նացիզմը, ակնհայտ է, որ դա չի վերաբերվում գերմանացիներին եւ իտալացիներին, կան էլի նման օրինակներ, եւ եթե քննադատվում են սիոնիզմը եւ դրա այլամերժական դրսեւորումները, այդ գաղափարը կրողները կամ հարողները, ապա սա չի նշանակում, թե հրեական ժողովուրդն է քննադատվում եւ, եթե իմ մեկնաբանությունների շուրջ կան տարակարծություններ, ապա դրանք հրապարակախոսական, գիտական երկկողմանի բանավեճերի կարիք ունեն եւ ոչ՝ դատավարությունների: Եթե կյանքի իրավունք ունի այն միտքը, որի դեմ ես խոսում եմ, ապա տրամաբանական է, որ կյանքի իրավունք ունի նաեւ իմ եւ ինձ նման մտածողների միտքը, որը պարզապես հակառակ տեսակետն է այդ արդեն կյանքի իրավունք ունեցող մտքի: Եվս մեկ անգամ էլ կոչ եմ անում՝ չսահմանափակել ու չդատապարտել միտքը, այն էլ՝ մեր ազգային շահերը պաշտպանող, այն էլ ազատ ու անկախ հռչակված մեր Հայոց երկրում: 

 “Լուսանցք” Թիվ  65,  4 -10 հուլիսի, 2008թ.

Երկակի ստանդարտներ Նոր հակահրեականություն…

30 Մայիսի, 2008

Դեռւես թարմ են այն հիշողությունները, որոնք կապված են 2005թ. մարտի 17-18-ին տեղի ունեցած մի դատավարության հետ, որում ամբաստանյալին մեղադրեցին ազգային փոքրամասնություններին (հատկապես՝ հրեաներին) նեղելու, իրավաբանական ձեւակերպմամբ՝ “ազգային, ռասայական կամ կրոնական թշնամանք հարուցելու” մեջ: Ամբաստանյալը դարձավ մեղադրյալ, հետո դատապարտյալ ՀՀ քր.օրի 226 հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով: 

Հասկանալի է, որ խոսքը Հայ Արիական Միաբանության (ՀԱՄ) առաջնորդ Արմեն Ավետիսյանի մասին է, ում հիշյալ հոդվածով դատապարտեցին 3 տարի ազատազրկման, բայց կիրառեցին ՀՀ քր.օրի 70 հոդվածը՝ պատիժը կիրառել պայմանականորեն եւ սահմանել փորձաշրջան 2 տարի ժամանակով:

Ինչու՞ այսքան մանրամասնեցինք նախաբանը: Պատճառն այն է, որ այսօր իշխանամետ եւ կիսաընդդիմադիր զլմ-ները ողողված են հրեա-մասոնական վտանգը հիմնավորող նորանոր բացահայտումներով (զմն-ների անունները չենք նշում, որ ակամա գործ հարուցել չտանք…): Հետաքրքիր է, որ այս պատվերը կատարում են նաեւ այնպիսի թերթեր, որոնք Արմեն Ավետիսյանի պարագայում թմբկահարում էին ազգային փոքրամասնությունների իրավունքների, նրանց սպառնացող վտանգների մասին: Իսկ այդ զլմ-ների լրագրողները գործ սարքողների շարքերում էին: Ինչեւէ, այսօր փողն աստված է նմանների համար, վաղը իրենք իրենց դեմ էլ կգրեն:

Հիմա պարզապես հետաքրքիր է՝ 1. ինչու՞ չի ընդվզում հրեական համայնքը, 2. արդյո՞ք դատախազությունը գործեր է նախապատրաստում (մամուլի հրապարակումների վրա հենվելով)՝ վերոնշյալ հոդվածով կալանավորումներ սկսելու նպատակով: 

Վստահ ենք՝ ոչ մեկը, ոչ էլ՝ մյուսը: 

ՀՀ նախագահի ընտրության վերջնամասում մի DVD հրապարակ հանվեց, որում հատվածական պարզաբանումներ էր տրվում ՀՀ նախագահի թեկնածու Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի՝ ջհուդա-մասոնական ու սիոնիստական (նաեւ պանթուրքիստական եւ այլ) կապերի մասին, նաեւ ահազանգ էր հնչեցվում մասոնական օթյակների վտանգավոր լինելու առումով (չնայած ի պատասխան սրա՝ մասոնները մամուլով “ինքնամաքրվեցին”): Այսօր նույն բաները արծարծվում են տպագիր մամուլում:

Ուստի, եւս մեկ հարց՝ որեւէ հետաքննություն արվե՞լ է դատաքննչական մարմինների կողմից պարզելու՝ 1. DVD-ի հեղինակներին, 2. DVD-ում ասված տեսակետների ճշմարտացիությունը: Եթե ոչ, ապա… “անհասկանալի” է նման անուշադրության դրդապատճառը, եթե՝ այո, ապա ինչու՞ առ այսօր ձերբակալված չէ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը եւ ինչու՞ զգուշացված չեն որոշ օտարերկրյա դիվանագետներ… 

Հիմա հարց՝ ուղղված ՀՀ իշխանություններին ու նրանց սպասարկող զլմ-ներին՝ հրեա-մասոնական օթյակները վտանգավո՞ր են, թե՞ ոչ: Եվ այս մասին խոսելը հակահրեականությու՞ն է, թե՞ ազգային ինքնապաշտպանական գործունեություն: 

Եվ մի վերջին հարց էլ ընդդիմությանը (նաեւ կալանավորված)՝ արդյո՞ք Արմեն Ավետիսյանը քաղբանտարկյալ չէր, որ հատուկե՛նտ ընդդիմադիրներ փորձեցին պաշտպանել նրա իրավունքները, եւ արդյո՞ք հիմա հասկանում են, թե իրականում ինչ կատարվեց այն ժամանակ:

 Իսկ գուցե իշխանություննե՞րն են ուշացումով շատ բան հասկացել… 

Նարե Մշեցյան 

“Լուսանցք” Թիվ 60, 30 մայիսի — 5 հունիսի, 2008թ..

Հագուրդ չտանք մասոնական խաղերին…

29 Փետրվարի, 2008

Հետաքրքիր լուր է սպրդել հայկական մամուլում: Մասոնները խառնվել են: Այսինքն՝ ավելի ճիշտ խառնում են ինչպես միշտՀայաստանի մասոնական օթյակի վարպետը խիստ մտահոգվել է շրջանառության մեջ դրված մի DVD-ի տարածմամբ, որում “…Լեւոն ՏերՊետրոսյանը մասոն է, եւ, չգիտես ինչու, դա բացասական իմաստով է հնչում“:  

Բա ի՞նչ իմաստով հնչեր, “եղբայր” մասոն, գուցե երգ ու պարո՞վ ասվեր դա, ու փառաբանվեի՞ն նորօրյա հայ մասոնները, որոնք ժառանգորդն են Օսմանյան կայսրությունում երիտթուրքական ու հայ մասոնների եղբայրական կապերի, որի հետեւանքով ցեղասպանվեց հայությունը: Կամ գուցե խորհրդային տարիների սիոնիստա-մասոնական հեղափոխական դավադրությանը զոհ գնացած հազարավոր հայերի (եւ ոչ միայն հայերի) համա՞ր պիտի դրականորեն հնչեր մասոն անունը եւ դրա տակ թաքնված գաղտնի սադրանքներով պարուրված երեւույթը: Իսկ գուցե մերօրյա աշխարհի գաղտնի կառավարության ծառաներ մասոնների ինչպես հայադավ, այնպես էլ համաշխարհային ոճրագործությունների գովքը անելո՞վ պիտի հնչեր… 

Ինչեւէ, մասոն վարպետը շարունակում է. “Մենք քաջալերում էինք այն երիտասարդներին, խմբավորումներին եւ ընդհանրապես այն մարդկանց, ովքեր պայքարում էին Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի դեմ, օթյակի անդամների 99%-ը Լեւոն Տեր-Պետրոսյանին համարում է ոճրագործ”: Այո՜, մինչեւ DVD-ի ի հայտ գալը, ըստ երեւույթին ՀՀ առաջին նախագահն ամենեւին ոճրագործ չէր, նաեւ՝ մոտ ու հարազատ մասոն էր (սա արդեն ոչ մեկի համար գերգաղտնիք չէր, ուստի հերքելն անմտություն է կամ հերթական դավադրություն…), որի օրոք էլ ծաղկեց մասոնությունը (եւ մասոնները 100%-ով կողմ էին այսօրվա չմասոնին — հեղ.), բայց DVD-ի բացասական իմաստով հնչող մասոն հասկացությունը նպատակաուղղել է նորօրյա մասոններին հարվածելու հին “եղբայր” Լեւոն Տեր-Պետրոսյանին՝ իշխանությունների բացասական վերաբերմունքից խույս տալու համար… Մտածում են՝ գուցե ստացվի՞… 

Այնուհետեւ վարպետ մասոնն ավելացնում է. “Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը չի կարող մասոն լինել: Մենք ուրախ ենք, որ նրա դեմ պայքարողները օգտագործում են փաստեր, բայց խեղաթյուրված է այն փաստը, որ նա մասոն է”: 

Հե՜չ էլ ուրախ չեք երեւում “եղբայր” մասոններ: Հուդայություն եք անում հաստատ: Ըստ այս տրամաբանության, ոճրագործ Աթաթուրքն ու իր կոհորտայի մյուս մասոն եղբայրներն էլ չէին կարող մասոն լինել: Բա մասոն ու ոճրագո՞րծ… էլ ո՜նց կլինի: Սակայն, երիտթուրքերի պարագլուխները մասոն էին ու՝ բարձր աստիճանի, մի մասն էլ նաեւ՝ սիոնիստ: Լա՜վ չէ, եթե խաղ չեք անում, ապա ընկած “եղբայր” Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը մի օր կարող է բարձրանալ… եթե խաղում եք, ապա դա էլ լա՜վ չէ, քանզի վախենում եք, ուրեմն թույլ եք: Այ սա լա՜վ է, ուրեմն մեր հաստատուն նպատակի դեպքում կանէանաք Հայաստան երկրից, իսկ մենք էլ՝ նորանոր շառ ու փորձանքներից կպրծնենք: 

Հիշե՛ք, հնարավոր է այնպիսի DVD-ներ հայտնվեն, որ հետո հերքելը շա՜տ դժվար, եթե չասենք անհնարին լինի… 

Իհարկե, հեռու չէ այն օրը, երբ ընդդիմադիր բեւեռն էլ իր ստեղծած DVD-ները կպտտի ներկայիս իշխանությունների հին ու նոր “եղբայր” մասոնների, համասեռականների, աղանդավորականների ու այլազգիների մասին: 

Մեզ մնում է ճիշտ հետեւություն անել ու հեռու մնալ հակահայ ու ապազգային բոլոր կառույցներից: Ժամանակին, առանց այս DVD-ների էլ այնքան բան է ասվել ու գրվել, որ հասկացողը հասկացել է վաղուց: 

Մի դիտարկում էլ անենք: Ամենալավ բանն անգամ եթե արվում է նեղ շահադիտական նպատակներով, ապա դրա արժեքն ի սկզբանե ընկնում է: Ի՞նչ է, այդ DVD տարածողները չգիտեի՞ն իրենց տարածած նյութի մասին դեռ տարիներ առաջ: Վստահ ենք՝ գիտեին: Բայց դա հրապարակեցին միայն այն ժամանակ, երբ խիստ անհրաժեշտ էր ԻՐԵՆՑ:

Ա՜յ, եթե հիմա էլ շարունակեն բացահայտումները եւ դա անեն բոլոր բացասական ուղղություններով ու ավելի բաց իրավական տեսք տան իրենց գործունեությանը, ուրեմն ամեն ինչ իր տեղը կընկնի ու կկարգավորվի… 

Հայկ Թորգոմյան 

“Լուսանցք” Թիվ 47, 29 փետրվարի – 6 մարտի, 2008թ.

Հիմա մասո՞ն են, թե՞ չէ…

8 Փետրվարի, 2008

Կամ գուցե նախամասոնական դպրո՞ց էՌոթարիակումբը 

Մասոնությունը մշտապես գովերգող “Ռոթարի ինտերնեյշընլ”-ականները կամ կարճ՝ ռոթարականները, արդեն վախվորած են խոսում նույն թեմայից: Հայաստանում նրանց հնաբնակներից մեկը՝ Հովսեփ Սեֆերյանը, ով այժմ ՀՀ-ում Բրազիլիայի դեսպանատան փոխհյուպատոսն է, հայկական ԶԼՄ-ներից մեկին տված հարցազրույցում երկակի պատասխաններ է տվել այն հարցին՝ թե մասոննե՞ր են արդյոք ռոթարականները: 

Նա նախ նշել է, թե Երեւանում 14 տարի եւ Գյումրիում 10 տարի գործող “Ռոթարի” ակումբները հայախոս են, եւ օտարներն այնտեղ գրեթե մուտք չունեն՝ “Հայախոս ակումբներում օտարներու մասնակցությունը սահմանափակ է… ամեն մարդ հավես չունի թարգմանիչ տանելու հետը… ուզում ենք անգլախոս, միջազգային ակումբ բանալ… բարեգործական ծրագրեր կան, որ կարող ենք իրենց աջակցությամբ անցկացնել… մեղք կլինի այդ հնարավորությունը բաց թողնելը”: Աչքներս լույս՝ հայախոս մասոնները քիչ էին, հիմա էլ անգլախոսների պիտի սպասարկենք մեր հայրենիքում: 

Այնուհետեւ Հովսեփ Սեֆերյանն ավելացրել է՝ “Ամերիկայի մեջ շատ ռոթարական ակումբներ մասոնական օթյակներու մեջ ժողովներ կընեն, որովհետեւ շատ գեղեցիկ տեղեր են՝ ժողով ընելու համար, հավանաբար թյուրիմացությունը այդտեղից առաջ եկած է: Բայց չի բացառվում, որ շատ ռոթարականներ նաեւ մասոն ըլլան, ատիկա էլ չի նշանակի, թե բոլոր ռոթարացիները մասոն են…”:

Ահա այսպես: Ախր ԱՄՆ-ի Սպիտակ տունը կամ Կոնգրեսի շենքը ավելի “շատ գեղեցիկ տեղեր են՝ ժողով ընելու համար” կան այլ՝ էլի լավ տեղեր, թանգարաններ, պալատ-գրասենյակներ, ինչու՞ դրանցից մեկում չանել, չէ՞ որ փողի խնդիր չունեն ռոթարականները: Չէ՜, հենց “մասոնական օթյակներու մեջ ժողովներ կընեն”, որովհետեւ նույնն են ու կարիք չկա խուսանավել ասելով՝ “բայց չի բացառվում, որ շատ ռոթարականներ նաեւ մասոն ըլլան”: Ըլլած պրծած են: 

Դե ինչ, երեւի մի օր մեր ազգային անվտանգության մարմիններին լրջորեն կմտահոգեն “Արմենիա Մարիոթ” եւ “Անի” հյուրանոցներում պարբերաբար հավաքվող մասոնա-ռոթարիական կամ այլ անվան տակ թաքնված ժողովները ու դրանց իրական (ոչ՝ բարեգործական) նպատակները: 

Նարե Մշեցյան 

“Լուսանցք” Թիվ 44, 8 – 14  փետվարի, 2008թ.

Մասոնականության քողի գաղտնիքները

11 Հունվարի, 2008

Մեր թերթի էջերում, մանավանդ այն օրից, երբ Երեւան ժամանեցինՄեծ Արեւելքմասոնական օթյակի անդամները, բազմիցս անդրադարձել ենք մասոնականությանը, դրա նպատակներին ու բացասական ազդեցությանը հայ ազգի պատմության ընթացքին: Անդրադարձերի անհրաժեշտությունը կարեւորում ենք հատկապես այն գործոնով պայմանավորված, որ դրան այսօր էլ կուլ են գնում մեր հայրենակիցները՝ հաճախ չհասկանալով ու, ավելին, երբեմն նաեւ հպարտանալով այդ օթյակներին իրենց անդամակցությամբ: Մինչդեռ 

Մասոնական կազմակերպություններին անդամակից եւ հարող մարդկանց մեծամասնությունը հիմնականում տեղյակ չէ, թե իրականում ինչ է ուսուցանում ու իրականացնում մասոնականությունը: Մասոնական եւ նմանատիպ գաղտնի կազմակերպություններին անդամագրվելը հաճախ կատարվում է հասարակական ու բարեգործական նպատակներով, որոշ դեպքերում էլ անդամագրվում են անձնական շահերից ելնելով: Թափանցելով մասոնական օթյակ՝ մարդիկ հանդիպում են բազմաթիվ նշանների, խորհուրդների, որոնք ունեն տարատեսակ գաղտնի նշանակություններ: Նույնիսկ մասոնական առաջնորդները շատ լավ գիտակցում են, որ իրենց կազմակերպություններին անդամագրվող մարդկանց մեծամասնությունը իրականում չի գիտակցում մասոնականության ուսմունքի բուն էությունը: Պարզապես շատերն են ուզում “վերեւներին” մոտ լինել ու, իրենց կարծիքով, ըստ այդմ՝ նաեւ ապահով: 

Փաստորեն, մասոնականությունը գիտակցաբար մոլորեցնում է մասոնական օթյակներ նոր անդամագրված անձանց՝ նրանցից թաքցնելով մասոնականության իրական ուսմունքը, նպատակները, իսկական դեմքը… 

Մասոնական օթյակ ընդունված բոլոր նորեկները ծնկի իջած հավատարմության երդում են տալիս որեւէ սուրբ գրքի վրա, անկախ այն բանից, դա Բիբլիա-Ավետարան է, Ղուրա՞ն, թե՞ Վեդա կամ որեւէ աղանդավորական գիրք: Այսպես, սկսնակ-աշակերտների համար ամերիկյան մասոնական օթյակներում որպես “դասագիրք” առաջարկվում է Ավետարանը: Այլ բառերով՝ նույնիսկ Ավետարանը մասոնական ուսմունքում որոշակի գաղտնի խորհրդանիշ է ներկայացնում: 

Բայց կա մի խնդիր: Գոյություն ունի որոշակի բախում քրիստոնեության եւ մասոնական գաղափարախոսությունների միջեւ: Ուսումնասիրելով մասոնական գրականությունը՝ միանգամայն ակնհայտ է դառնում քրիստոնեության եւ հատկապես ֆրանկոմասոնականության միջեւ առկա խոր հակասությունը: 

Մասոնականություն ընդունած անձն ի սկզբանե միանում է “Կապույտ Օթյակ”-ին, որը սկսնակների հավաքատեղի է: “Կապույտ Օթյակ”-ի ներկայացուցիչները կարող են ձեռք բերել առաջին մասոնական աստիճանակարգերը՝ 1. սկսնակ-աշակերտ, 2. վարպետ-խորհրդի անդամ, 3. վարպետ մասոն: Ի դեպ, այս երեք աստիճանները ենթականերին տրվում են որպես պարգեւ: Այս սկզբնական աստիճաններով պարգեւատրվելուց հետո կարելի է հասնել մյուս աստիճաններին՝ Յորք Ռայթում կամ Սքոթիշ Ռայթում: Յորք Ռայթում մասոնը պարգեւատրվում է եւս 10 աստիճաններով: Սքոթիշ Ռայթում պարգեւատրության աստիճանավորումը հասնում է մինչեւ 33-րդ աստիճանի: 

Իսկ ո՞վ է մասոնականության աստվածը: 

Մասոնական արարողություններին եւ միջոցառումներին մասնակցելու համար պետք է հավատալ եւ երկրպագել “Բարձրյալին”: Արդյո՞ք այդ բարձրյալը նա է, ում երկրպագում են քրիստոնյաները, մահմեդականները կամ այլք, թե՞ մասոնները երկրպագում են մեկ այլ ուժի: 

Պարզվում է՝ այդ ուժը միակը չէ, որին երկրպագում են մասոնները. գոյություն ունեն բազմաթիվ աստվածություններ, որոնց մասոնները երկրպագում են: Դրանցից են Օսիրիսը, Բաքոսը, Դիոնիսոսը, Ադոնիսը եւ այլն: Օսիրիսը հին Եգիպտոսում մեռյալների ատվածն էր, որ նաեւ արեւի աստվածն էր, ինչպես նաեւ հայտնի էր շատ այլ անուններով: Դիոնիսոսը հին Հունաստանում հաճույքների, գինու եւ գինարբուքների աստվածն էր: Այն Հռոմում անվանվում էր նաեւ Բաքոս, հին Պարսկաստանում՝ Միթրաս, Ասորիքում՝ Ադոնիս: Այսպիսով՝ տարբեր աստվածներով եւ խորհրդանիշերով դիմակավորված արեւ աստծու երկրպագությունը ցուցադրաբար մեծ տեղ եւ դեր ունի մասոնականության հավատամքում: Կարծեցյալ բազմաստվածությունը, այնուամենայնիվ, մեկ ուժի է ծառայեցվում… 

Մասոնականության եւ Ավետարանի միջեւ առկա հաջորդ բախումը աստղագիտությունն է. մասոնական օթյակները կազմված են ըստ կենդանակերպի 12 նշանների, այնինչ ավետարանը չի ընդունում ախթարկ-զոդիակի վերոհիշյալ նշանները: Մասոնականության հասարակական խորհրդանիշերից է օձը, որին երկրպագում են որպես փրկության խորհրդանիշ. այնինչ Ավետարանում օձը համարվում է նեռի խորհրդանիշը: 

Մասոնականության մեջ հիմնաքարային նշանակություն ունի՝ “առավոտյան վառ լույս” արտահայտությունը: Նոր կտակարանում ասվում է. (22:16) “Ես Հիսուսն եմ՝ Դավիթի սերնդից եւ Առավոտյան Վառ Աստղը”: Արդյո՞ք մասոնականության պաշտամունքի առարկան՝ “առավոտյան վառ լույսը” նույն Քրիստոսն է: Գոյություն ունեն մի քանի փաստարկներ, որոնք հերքում են այս միտքը: Սակայն գլխավոր փաստարկը հետեւյալն է: 

Իր գրքերից մեկում տպված պատկերը բացատրելիս, հայտնի մասոնական Արթուր Եդուարդ Ուայթը մասնավորապես ասում է՝ “…հանճարեղ ոգու աջ ձեռքում երկրագունդն է: Այն հավասարակշռվում է ձախ ձեռքում բռնած ջահով, որը խորհրդանշում է Առավոտյան Աստղը կամ Լուցիֆերին”: Մասոնական տեսանկյունից, այս ամբողջական իմաստը հաղթանակող լույսի մասին, նրանք նկատի ունեն Լուցիֆերին, իսկ Լուցիֆեր ինքնին նշանակում է “լույս բերող”: Նույն Ավետարանում նախազգուշացվում է Չարի գալուստը՝ լույսի, հրեշտակի տեսքով: 

Մեկ այլ մասոն գրող՝ Ֆոսթեր Բեիլին ասում է՝ “…փուլ առ փուլ նրանք՝ Իմաստության Տիրակալները, աջակցելու են հարմար թեկնածուի մասին գիտակցության ձեւավորմանը, մինչեւ կգա ժամանակը, երբ նա կմտնի լույսի մեջ եւ կգա որպես լուսակիր, որը, որպես լուսավորիչ, կաջակցի լուսավորել մարդկությանը”: Իմաստության Տիրակալները (իրականում նեռերը) հոգեւոր առաջնորդներ են, որոնք ենթադրաբար առաջնորդում են մարդկությանը դեպի Միասնական Աշխարհակարգը, իսկ Լուսավորիչների կազմակերպությունը հիմնադրվել է 1776թ. մայիսի 1-ին, ճիզվիտ քահանա Ադամ Ուեիշկապտի կողմից: Լուսավորիչ բառը ծագել է Լուցիֆերի անվանումից: Լուսավորչության շարժումը կոչված է հաստատելու “Համաշխարհային նոր Կարգ”-ը կամ “Մեկ Համաշխարհային կառավարություն”: Լուսավորչության ծննդյան օրը՝ 1776թ. մայիսի մեկը, նշված է ցանկացած ամերիկյան դոլարի վրա: Դոլարի թղթադրամի հետեւի ձախ մասում նկարված է բուրգ, որի վրա աչք է, որը փոխարինել է բուրգի գագաթնային քարին: Նշված է նաեւ հետեւյալ տառախումբը՝ MDCCLXXVI, որ նշանակում է 1776 եւ ներքեւի ժապավենի վրա գրված է հետեւյալ նախադասությունը՝“NOVUS ORDO SECLORUM, որի անգլերեն թարգմանությունն է՝ New World Order, իսկ հայերենը՝ “Նոր Աշխարհակարգ”: Վերոհիշյալ բուրգի վրայի “Կանխատեսության աչք”-ը կամ “Ամենատես աչք”-ը մասոնականության ամենակարեւոր նշաններից է: Այն խորհրդանշում է մասոնականության գլխավոր աստվածությունը՝ “Տիեզերքի մեծ Ճարտարապետին”: Ըստ Ավետարանի, Քրիստոսը համարվում է որպես գլխավոր անկյունաքար՝ “գլուխ անկյան” (ըստ Մաթեոսի 21:42, Պետրոս 2:6-7, Մարկոսի 12:10, Ղուկասի 20:17 եւ այլն): Այնինչ դիտելով Բուրգը՝ միանգամայն ակնհայտ է դառնում, որ գլխավոր անկյունաքարը հեռացված է եւ նրա փոխարեն տեղադրված է “Կանխատեսության աչք”-ը՝ Սատանայի խորհրդանիշը, որը փոխարինված է բուրգի գլխավոր անկյունաքարով: Ավետարանը սույն երեւույթի մասին նախազգուշացնում է՝ ասելով. “Սէրը դեպի դրամը ամենայն չարեաց աղբիւրն է”:

Անգլիացի մի քահանա՝ Վինդեքս գրական մականունով, գրում է. “…որպես մասոններ, մենք հավատում ենք խորհրդանշական երրորդության գոյությանը եւ որ Հիսուս Քրիստոսը Նրա որդին է եւ մեր տերը”: Այս արտահայտությունը շատ լավ է հնչում եւ շատ մարդկանց կարող է հավատացնել, որ մասոնականությունն ու քրիստոնեությունը նույնական են: Այնուամենայնիվ, մի փոքր խորությամբ դիտարկելով այս արտահայտությունը, պարզ է դառնում, որ սա զուտ խորհրդանշանային երրորդության պաշտամունք է: Դա հավատք չէ առ Տեր Աստված: Այնինչ Վինդեքսը շարունակում է. “…որպես մուսուլման մասոններ, մենք հավասարապես հավատում ենք, որ Մուհամմեդը Նրա մարգարեն է”: Ապա նա ավելացնում է մի շատ պարզաբանիչ արտահայտություն՝ “այս լրացուցիչ եւ երկրորդական հավատքների հետ մասոնականությունը ոչինչ չունի անելու եւ իր անդամներին տալիս է կատարյալ ազատություն՝ մեկնաբանելու Աստծո էությունն այնպես, ինչպես իրենց հարմար է”:

Ուշադրություն դարձրեք, որ նա քրիստոնեությունն ու մահմեդականությունը համարում է “լրացուցիչ եւ երկրորդական հավատքներ” ու այնուհետեւ պարզորոշ հայտնում է մեզ, որ “…մասոնականությունը ոչինչ չունի անելու այս ստորադաս ուսմունքների հետ”: Այսպիսով, մասոնը գիտակցաբար, թե անգիտակցաբար, երկրորդական դեր է մղում իր քրիստոնեական կամ այլ հավատամքը եւ նրա փոխարեն առաջնային տեղ է հատկացնում մասոնականությանը: Մատթեոսը 6:24 հիշեցնում է մեզ. “Ոչ մի մարդ չի կարող ծառայել երկու տիրոջ, քանզի նա կատի մեկին եւ կսիրի մյուսին կամ կհպատակվի մեկին եւ կարհամարհի մյուսին: Դու չես կարող միաժամանակ ծառայել եւ Աստծուն, եւ մամոնային”: 

Մասոններն իրենց անդամներին չեն հիշեցնում Հիսուսի անունը (որպեսզի չվիրավորեն հրեաներին, մուսուլմաններին եւ այլ կրոնների ներկայացուցիչներին): Ալբերթ Մաքեյի հրատարակած գիրքը՝ “Ազատ մասոնականության (որմնադիրների) հանրագիտարանը”, բաղկացած է մոտ 1000 էջից: Այս հանրագիտարանը պարունակում է տեղեկություն աշխարհի երեսին գոյություն ունեցած բոլոր աստվածությունների վերաբերյալ, բայց այստեղ մեկ բառ անգամ չկա Հիսուս Քրիստոսի մասին: Սա նպատակային բացթողումներից է: 

Շրներների (կազմակերպություն, որը բաց է միայն այն մասոնների համար, որոնք ստացել են իրենց 32-րդ աստիճանը) ծեսերին մասնակցելու համար տրվող երդման տեքստը հետեւյալն է. “Թող Ալլահը՝ արաբների, մուսուլմանների եւ մահմեդականների աստվածը, մեր հայրերի աստվածը, պաշտպանի ինձ”: Այստեղ ոչ միայն նշվում է Ալլահի անունը, այլեւ նրան համարում են “մեր հայրերի աստված”: Այս երդումը կատարվում է Ղուրանի վրա: Նոր կտակարանում ասվում է. “մի երդվիր ոչ երկնքի, ոչ երկրի, ոչ այլ ուրիշ բանի վրա”: Ավետարանը քրիստոնյաներին նաեւ զգուշացնում է. “Մի հիշատակիր օտար աստվածների անունը”: Քրիստոնյաներից շատերը, ովքեր նույնիսկ Եհովա անունը չեն արտաբերում, այլ երդվում են Քրիստոսով, զարմանալիորեն անտեսում են մասոնականության այս “բացթողումը”… 

Զարմանալի է նաեւ, որ այս ամենից հետո քրիստոնյա հայերից շատերը քրիստոնեական խաչը “վզներին” անդամակցում են տարբեր գաղտնի օթյակների ու հպարտանում են իրենց մասոնական լինելով: Շատ զարմանալի է, որ Հայ առաքելական եկեղեցին էլ, որը որոշակիորեն, մինչեւ վերջերս պահպանում էր իր անկախությունը, անդամակցելով էկումենիկ եկեղեցական շարժմանը՝ կորցրեց այն, կլանվելով մասոնականության մեկ-կրոնական կազմակերպության ստեղծման հոլովույթում:

Այո՛, Տիեզերքի Արարիչը մեկն է ու բոլորի համար է, սակայն, արդյո՞ք արարչապաշտությունն է մասոնականության հիմքը… 

Բարու եւ Չարի, Արիի ու Չարիի պայքարում պիտի հստակ գիտակցել Լույսի ու Խավարի առաքելությունը, քանզի երկուսն էլ բնապաշտական են, սակայն, ամեն ոք ինքը պիտի տեսնի իրեն իր առաքելության ծիրում: Ամենուր կա եւ՛ Բարին, եւ՛ Չարը, լինի դա բաց Տիեզերքում, թե Երկիր մոլորակում, մարդկության ու ազգերի մեջ: Ամեն մեկին իր բեւեռն է ձգում, ուստի՝ ըստ այդմ էլ պիտի հասկանանք ու ճանաչենք մեր միջի Արիին ու Չարիին՝ ճանաչելով նաեւ ինքներս մեզ… 

Արամ Ավետյան 

“Լուսանցք” Թիվ 40, 11 -17 հունվարի, 2008թ

Ռուսական մասոնութեան դաւադրութեանց հայազգի դերակատարները

14 Դեկտեմբերի, 2007

Վերջին ժամանակաշրջանին, ժամանակին ­”արգիլուած­” նկատուած նիւթերու շարքին, սկսած է գրուիլ նաեւ ռուսական մասոնութեան մասին: Այս մասին լոյս տեսած կարեւորագոյն հրատարակութիւններն են նիւ-եորքաբնակ հայազգի ռուսագիր հեղինակ Նինա Պէրպէրովայի ­”Մարդիկ Եւ Օթեակներ — 20-րդ Դարի Ռուսական Մասոնները­” (Նիւ-Եորք, ­”Ռուսիքա Բապլիչ­” հրատարակչութիւն, 1986թ.) ու Պ. Ի. Նիքոլաեւսքիի ­”Ռուսական Մասոնները Եւ Յեղափոխութիւնը­” (Մոսկուա, ­”Թէրրա­” հրատարակչութիւն, 1990թ,) հատորները:

Արխիւային նիւթերը կը հաստատեն մէկ բան. Ռուսաստանի 20-րդ դարի առաջին կէսի քաղաքական կեանքին մէջ էական դեր ունեցած են ռուսական մասոնները:

Ցաւալիօրէն, այս նիւթերը կը հաստատեն նաեւ այն, որ ռուսական մասոնութեան հայազգի անդամները գործիք ծառայած են մասոնական դաւադրութեանց մէջ:

Աւելի ցաւալին ու ընդվզեցուցիչ է այն իրողութիւնը, որ հայանուն արարածներ, շլացած մասոնութեան գայթակղեցուցիչ ոռոգայթներէն, տակաւին կ՛իյնան մասոնական թակարդը, եւ կը ծառայեն օտարին, նոյնիսկ սեփական ազգը անճիտած թիւրք թշնամիին:

Կարելի չէ առանց արգահատանքի կարդալ հայազգի Դաւիթ Պեհպութեանի տպաւորութիւնները Երիտթիւրք ճիւաղներ Քարասոյի, Թալաաթի ու մանաւանդ Էնվեր պէյի մասին:

­Սփիւռք­”

Ռուսական մասոնութեան հայոց անդամակցութեան սկիզբը կը հասնի այս դարու առաջին տարիները: ­”Revuce Masonique­” հանդեսին համաձայն, ­”1905 թուականից Ֆրանսիական մասոնական կազմակերպութիւններում ընդգրկւած են եղել 18 հայեր­”, որոնց շարքին՝ ռուսահայեր (Արծուի Բախշինեան, ­”Անդրադարձ­” շբթ., Երեւան, թիւ 20 (86), 10-16. 10. 1992թ., էջ 2):

Նինա Պէրպէրովա, որ ընտանեկան պարագաներու բերումով իր երեխայութենէն մոտիկ ծանօթութիւն ունեցած է ռուսական վտարանդի մասոններու հետ, իր վերոյիշեալ գիրքին մէջ կը բերէ անոնցմէ 660-ին կենսագրական տուեալները: Անոնց շարքին են քանի մը տասնեակ ռուսահայեր, ինչպէս՝ Մոիսէյ Սերկէեւիչ Աճեմով (Մովսէս Սարգիսի Աճեմեան) (1878-1950թթ.). — Քատէթ (Սահմանադրական Ժողովրդավար) կուսակցութեան կեդրոնական կոմիտէի եւ Պետական Տումայի (ցարական Ռուսաստանի խորհրդարան) անդամ:

Մինաս Իվանովիչ Պէրպէրով (Մինաս Յովհաննէսի Պէրպէրեան) (1871-1919թթ.). — Հ.Յ.Դ.-ի անդամ, ռուսերէնէ հայերէն եւ ընդհակառակը թարգմանիչ: Մահացած՝ Երեւան:

Եոսիֆ Կրիկորեւիչ Լոռիս-Մելիքով (Յովսէփ Գրիգորի Լոռիս-Մելիքեան) (1800-1950թթ.). — իշխան եւ դիւանագէտ: Մահացած՝ Բարիզ:

Խրիսթաֆոր Կապրիէլովիչ Կաֆեան (Քրիստափոր Գաբրիէլի Կաֆեան) (1900-1971թթ.). — երաժիշտ:
Միքայէլ Պապաճանեան (1870թ.-?). — Քատէթ կուսակցութեան ղեկավարութեան, Պետական Տումայի եւ Անդրկովկասի ­”Յատուկ Կառավարման Կոմիտէ­”-ի անդամ: Ռ.Ա.Կ.-ի հիմնադիրներէն:

Ալեքսէյ Կարապետովիչ Ճիվելեկով (Ալեքսէյ Կարապետի Ճիվելեկեան) (1875-1952թթ.). — գրականագէտ եւ պատմաբան:

Միխայիլ Մաթվէեւիչ Տէր-Պօղոսեան (Միքայէլ Մատթէոսի Տէր -Պօղոսեան) (1890-1967թթ.). — ԷսԷռ (Ընկերվարական Յեղափոխական) կուսակցութեան ղեկավարներէն ու ռուսական մասոնութեան հիմնադիրներէն: Բարիզի ռուսական մասոնութեան միացած է 1925թ.-ին՝ երկու տարի ետք բարձրանալով վարպետի աստիճանին: Ասոր անունը կը յիշէ նաեւ Պ. Ի. Նիքոլայեւսքի՝ Ն. Վ. Վոլսքիին ուղղած 8 Մարտ 1960 թուակիր նամակին մէջ (Նիքոլաեւսքիի նշուած գիրքը, էջ 114):
Վահան Փափազեան (Կոմս) (1878թ.-?). — Հ.Յ.Դ.-ի ղեկավար գործիչ: Մասոն 1932 թուականէն:
Երուանդ Գէորգի Քողբեթլեանց (1886թ. կամ 1888թ. -?). — Գիտնական:

­”Թիֆլիսի օթեակին մէջ կը գտնուէր Կէօրկ. Միխ. Թումանովը (բանաստեղծին որդին)­” (­”Նօթեր Ինծի Համար­”, Նիքոլաեւսքիի նշուած գիրքը, էջ 108): Ասոր մասին Նինա Պէրպէրովա կը յայտնէ. ­”Իշխան, գնդապետ, իշխանուհի Մարիամ Թումանյանի ամուսինը՝ սպաննուած 1917թ.-ի Հոկտեմբերին­”:
Ռուսական մասոնութեան մասնակցած է նաեւ Հ.Յ.Դ.-ի ­”եռապետութիւնը­”. Խատիսեան, Ջամալեան եւ Վրացեան:

Ալեքսանտր Իվանովիչ Խատիսով (Ալեքսանտր Յովհաննէսի Խատիսեան) (1874-1945թթ.). — Հ.Յ.Դ.-ի ղեկավար անդամ, Թիֆլիսի քաղաքապետ, Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ, մեծ իշխան Նիքոլայ Նիքոլաեւիչի մտերիմ բարեկամը: Կինը՝ ռուս: 1926թ.-ին անդամակցած է ­”Grand Orient de France­” օթեակին: 33 աստիճանի մասոն: Մահացած՝ Բարիզ:

Արշակ Իսահակի Ջամալեան (1884-1940թթ.) — Հ.Յ.Դ.-ի ղեկավար անդամ, Հայաստանի Հանրապետութեան դեսպան: Կինը՝ հրեայ: Մահացած՝ Բարիզ:

Սեմեոն Լազարեւիչ Կրուզինով (Սիմոն Ղազարի Վրացեան) (1882-1969թթ.). — Հ.Յ.Դ.-ի ղեկավար անդամ, Հայաստանի Հանրապետութեան վերջին վարչապետը: Կինը՝ հրեայ: Ռուսական վտարանդի ­”Հիւսիսային Աստղ­” օթեակին անդամակցած է 1927թ.-ին, Բարիզի մէջ: 18 աստիճանի մասոն: Մահացած՝ Պէյրութ:

Զարմանալու բան չկայ, որ մասոնական օթեակները կը համախմբէին Հ.Յ.Դ.-ի եւ Ռ.Ա.Կ.-ի ղեկավարները, ինչպէս վիճակը նոյնն է այսօր (նաեւ որոշ այլ կուսակցությունների եւ պետական այրերի առումով — Գ.Ե.): Ռուսական մասոնական օթեակներու ­”եղբայրներ­” էին քաղաքական թշնամի ուղղութեանց ղեկավարներ, ինչպէս վրացի մենշեւիկներ Չխէիծէն, Չխենկելին եւ Ծերեթելին, Էսէռներ Քերենսքին, Սաւինքովը եւ Միլեուքովը, մենշեւիկ Սթրուվէն, մեծ իշխան Ալեքսանտր Միխայլովիչը, իշխան Ուրուսովը եւ ուրիշներ: Բազմաթիւ պոլշեւիկ ղեկավար գործիչներ նոյնպէս մասոնութեան անդամ եղած են: ­”Կազմակերպութեան (մասոնական — Գ.Ե.) մէջ կը մտնէին նաեւ պոլշեւիկները, որոնց միջոցով մասոնները Լենինին դրամ տուին (1914 թուականին)­” (Պ. Ի. Նիքոլաեւսքիի 10 Յունիս 1959 թուակիր նամակը Պ. Վոլֆին, Նիքոլաեւսքիի նշուած գիրքը, էջ 117):

Ռուսական մասոնութեան հիմնադրման պատմութեան մէջ կարեւոր դեր խաղացած է Պէհպութեան իշխանական տոհմէն սերած իշխան Դաւիթ Օսիպովիչ Պեպութովը (Դաւիթ Յովսէփի Պեհպութեան): Հետեւաբար, կ՛արժէ որ երկարօրէն կանգ առնենք այս անձի կենսագրութեան վրայ: Ծնած է 1859թ.-ին: Սկիզբը անդամ եղած է ­”Ֆրանսայի Մեծ Արեւելք­” օթեակին (­”Ալեքսանտր Եաքովլեւիչ Կլփերնի Հետ Հարցազրույցին Արձանագրութիւնը­”, Նիքոլաեւսքիի նշուած գիրքը, էջ 49):

Նիքոլաեւսքիի գիրքի ­”Նօթեր Ինծի Համար­” բաժնին մէջ կը կարդանք (էջ 108) ­”Ռուսական առաջին օթեակը կամ առաջին Խորհուրդը, բայց ոչ ­”Ռուսական Արեւելք­”-ը Բարիզի ­”Արեւելք­”-էն ինքնուրոյն գոյութեան հաստատում ստացաւ 1908 կամ 1909 թուականին (ճիշդը՝ 1908-ի սկիզբը, — Գ.Ե.), երբ Բարիզ մեկնեցան Պեպութովը, Մերկուլիէսը եւ Ուրուսովը (ասիկա Կ. Պոլիս՝ Երիտթիւրքերուն մօտ անոնց մեկնումին շարունակութիւնն էր)­” (­”Նօթեր Ինծի Համար­”, Նիքոլաեւսքիի նշուած գիրքը, էջ 108):
­”1907-09 թուականներուն, ռուսական օթեակներու Խորհուրդը կը բաղկանար հինգ անձէ (Արեւմուտքի մէջ կը բաղկանայ 33 անձէ — ատիկա խորհրդաւոր թիւն մըն է՝ Յիսուսի մահուան տարիքը) Նախագահ՝ — — -, քարտուղար՝ Պեպութով: Ամենասկիզբէն Խորհուրդը խնդիր դրաւ ­”իշխանութիւնները ողողել մասոնութեան համակիր անձերով­” (­”Մ. Ս. Մերկուլիէսի Հետ Հարցազրույցին Արձանագրութիւնը­”, Նիքոլաեւսքիի նշուած գիրքը, էջ 100):

Հակառակ իր մասոնական ­”անձնուէր­” գործունէութեան, իշխան Դաւիթ Պեպութով, մասոնական դաւադրութեանց մէջ վարպետ ըլլալով հանդերձ, չխուսափեցաւ խայտառակ վախճանէն իր իսկ մասոն ­”եղբայր­”ներուն կողմէ: Պեպութով իր անտիպ ­”Յուշագրութեան­” մէջ կը պատմէ, թէ ինչպէ՞ս 12,000 ռուպլի տուաւ հրեայ Ազէֆին՝ Նիքոլայ ցարի սպանութեան համար, եւ թէ ինչպէ՞ս հետագային 3000 ռուպլի կաշառեց Պուրցեւին, որպէսզի մէջտեղէն վերացնէր Ազէֆը: ­”Ազէֆի գործը­” շատ մեծ աղմուկ հանեց իր ժամանակին:

Այս եւ ուրիշ դաւադրութիւններ մղեցին իր շրջապատի մարդիկը՝ յարմար պահին ազատուելու իրենց ­”վարպետ­”էն. ­”Միւս կողմէ, կարգ մը մասոններու նկատմամբ անվստահութիւն յայտնուեցաւ, կապուած ոչ թէ անոնց անձին, այլ անոնց ծանօթներուն հետ: Խօսքը Պեպութովի հետ Մերկուլիէսի կապերուն մասին է: Պեպութովին յստակօրէն կը կասկածէին քաղաքական անբարեյուսութեան մէջ…­” (­”Ալեքսանտր Եաքովլեւիչ Կալփերնի Հետ Հարցազրույցին Արձանագրութիւնը­”, Նիքոլաեւսքիի գիրքը, էջ 50):

Իսկ այդ ­”քաղաքական անբարեյուսութիւնը­” անհիմն չէր: Նշանաւոր վրացի մենշեւիկ-մասոն Չխէիծէ կը յայտնէ. ­”Գեգեկչորին ինծի ըսաւ, թէ կայ այդպիսի Պեպութով մը, եւ թէ ան ինչ-որ հարցով կÿուզէ ինծի ծանօթանալ: Գացի անոր մօտ:

…Ան իմ վրաս անորոշ տպաւորութիւն ձգեց: Կը յիշեմ, թէ մենք այդ ժամանակ Գեգեչկորիի հետ խօսեցանք, եւ այդպէս ալ չկրցանք հասկնալ, թէ Պեպութով ինչու՞ մեզի հանդիպիլ ուզած էր­” (­”Ն. Ս. Չխէիծէի Հետ 24-26 Օգոստոս 1925թ.-ին Կատարուած Հարցազրույցին Արձանագրութիւնը­”, Նիքոլաեւսքիի գիրքը, էջ 89):

Դաւիթ Պեպութովի գործունէութեան մութ ծալքերը կը պարզուին 1917թ. Փետրուարի Ռուսական յեղափոխութեան վաղորդայնին. ­”Փետրւարեան յեղափոխութեան ընթացքին, երբ յայտնագործուեցան իր (Պեպութովի, — Գ. Ե.) կապերը ոստիկանութեան բաժանմունքին հետ, ծանօթ փաստաբաններ Զարուտնիի եւ Սոքոլովի պահանջով, ան տնային կալանքի տակ առնուեցաւ: Վ. Լ. Պուրցեւը (Պեպութովի մասոն ­”եղբայր­”-ը, — Գ.Ե.), իր կարգին, Պեպութովը համարեց գերմանական լրտես, ինչ որ վերջերս հաստատուեցաւ Անգլիոյ մէջ լոյս տեսած Գերմանիոյ արտաքին գործոց նախարարութեան արխիւի փաստաթուղթերով (­”Germany And The Revollution In Russia 1915-1918թթ.­”, edited by Z.A.B. Zaman, London, 1958թ.) (Իշխան Արոնսոն. ­”Մասոնները Ռուսական Քաղաքականութեան Մէջ­”, Նիքոլաեւսքիի նշուած գիրքը, էջ 156):

Պեպութովի անփառունակ վախճանին կը զուգադիպի Ալեքսանտր Խատիսեանի մասոնական ­”ունելի­”-ական առաքելութիւնը, որը անյայտ է հայ պատմագրութեան. ­”Այդ ժամանակ ո՞վ չէր խօսեր պալատական յեղաշրջման, ցարի տապալման մասին: Յայտնի եղաւ մեծ իշխաններու (հաւաքուողներ՝ 16 հոգի) խորհրդակցութիւնը, նպատակ ունենալով համոզել ցարը կտրականօրէն փոխելու իր քաղաքականութիւնը: Պարզուեցաւ նաւ մեծ իշխան Նիքոլայ Միխայլովիչի միջամտութիւնը այս ուղղութեամբ: Յուշագրողները կը պատմեն Թիֆլիսի քաղաքագլուխ Խատիսովի առաքելութեան մասին, որ խօսակցեցաւ մեծ իշխան Նիքոլայ Նիքոլաեւիչի հետ՝ ցարի տապալման անհրաժեշտութեան մասին­” (Իշխան Արոնսոն. ­”Մասոնները Ռուսական Քաղաքականութեան Մէջ­”, Նիքոլաեւսքիի նշուած գիրքը, էջ 161-162):

Պ. Ի. Նիքոլաեւսքիի ­”Ռուսական Մասոնները Եւ Յեղափոխութիւնը­” (Մոսկուա, ­”Թէրրա­” հրատարակչութիւն, 1990թ.) գիրքին մէջ հրատարակւած է կարեւոր մաս մը հայազգի իշխան Դաւիթ Պեպութովի անտիպ յուշագրութենէն, ­”20-րդ Դարու Ռուսական Մասոնութիւնը­” վերնագրին տակ: Յուշագրութիւնը առաւելաբար կը պատմէ հեղինակին մասոնական գործունէութեան մասին:
Յուշագրութեան առաջին էջերուն մէջ, Պեպութով որպէս մասոն կը յիշատակէ անունը հայազգի դիվանագէտ, իշխան, տոքթոր Լոռիս-Մելիքովին (Նիքոլաեւսքիի նշուած գիրքը, էջ 127): Քիչ անդին, ան կ՛արտայայտուի մասոնական դաւադրութեանց յաջող ռազմավարութեան մասին, ու կը գրէ. ­”Ինծի միշտ թուացած է, եւ այժմ ալ համոզուած եմ այդ բանին, որ մասոններուն պատկանող կազմակերպութիւններով, եւ անշուշտ, մասնակիցներուն մասոնական կարգապահութեան խստագոյնս ենթարկումովը կարելի է շօշափելի ինչ-որ արդիւնքներու հասնիլ: Ասոր օրինակ կրնան ծառայել Թիւրքիան եւ Փորթուկալը: Առանց զօրքերուն, որեւէ յեղափոխութիւն, որեւէ յեղաշրջում անիմաստ է, իսկ զօրքերուն մէջ, գլախաւորաբար սպայութեան մէջ քարոզելը հնարաւոր է միայն մասոնութեան միջոցով­” (էջ 127) (ընդգծումը — Գ.Ե.):

Պեպութով ապա բավական մանրամասնութեամբ կը պատմէ Մոսկուայի առաջին մասոնական օթեակի՝ ­”Ազատագրութիւն­” օթեակի հիմնադրութեան մասին (1908թ.-ի Յունուար), ապա կը գրէ 2 Փետրուար 1908թ.-ին իր ու Պաժենովի (Մոսկուայի օթեակին վարպետը — Գ.Ե.) Բարիզ՝ Ֆրանսայի մասոն վարպետներուն այցելութեան ու ­”Ֆրանսայի Մեծ Արեւելք­”-ի երկու պատուիրակներու Սանկտ Բեթերպուրկ առաքելութեան մասին: Իր մասոնական անձնուէր գործունէութեան վարձատրութիւնը չուշանար. ­”Ես եւ Պաժենովը (ֆրանսիացիներէն) ստացանք 18-րդ աստիճան­” (էջ 133): Պեպութով ապա կը գրէ Մոսկուայի օթեակի ընդարձակման մասին, ապա կ՛անդրադառնայ 18-րդ աստիճանի ռուսական մասոններու Գերագոյն Խորհրդի ընտրութեանց, որոնց շնորհիւ ինք կ՛ընտրուի Գերագոյն Խորհուրդի նախագահ (էջ 135): ­”Գերագոյն Խորհուրդը որոշեց չուշանալ արեւմտեան մասոններու հետ յարաբերութիւններ հաստատելուն մէջ: Այս նպատակով գործուղուեցան Ուրուսովը, Մերկուլիէսը եւ ես: Մերկուլիէսը եւ Ուրուսովը պէտք է երթային Զուիցերիա, Իտալիա եւ Պուտափեշթ, իսկ ես՝ Քիեւ եւ Օտեսա, ապա Կ. Պոլիս՝ կապ հաստատելու այնտեղի մասոններուն եւ Երիտթիւրքերուն հետ, ու սպասել Ուրուսովին եւ Մերկուլիէսին, որպէսզի միասին Օտեսա երթանք՝ օթեակներ բանալու­” (էջ 138):

Մասոն եռեակը ճամբայ կ՛ելլէ 1908թ.-ի վերջին օրերուն (էջ 138): Պեպութովի ճամբորդութիւնը կը տեւէ շուրջ մէկ շաբաթ:

Այնուհետեւ, յուշագրութեան մէջ Պեպութով կը նկարագրէ իր հանդիպումները Կ. Պոլսոյ թիւրք, հրեայ, հայանուն մասոններուն եւ Դաշնակցութեան պարագլուխներուն հետ. ­”Կ. Պոլիս հասայ 3 Յունուար 1909թ.-ի երեկոյեան: Յաջորդ օրն իսկ գացի Նորատունկեանին մօտ — ֆրանսիական մասոն եւ Երիտթրքական կուսակցութեան անդամ, հայ: Ան շատ ուրախացաւ իմանալով թէ ինչ նպատակով եկած եմ, ու անմիջապէս սկսաւ հեռաձայնել իր մեծաւորներուն: Թիւրքերու մեծամասնութիւնը կը պատկանի իտալական մասոնութեան: Մասոնական օթեակներուն մեծ մասը կը գտնուի հիմնականին մէջ Սալոնիկի մէջ:

Այնտեղ, առաջ, ու մինչեւ Կ. Պոլիս փոխադրումն ու Բարիզէն վերադարձը, կը գտնուէր Երիտթիւրքերու Կեդրոնական Կոմիտէն, այսպէս կոչուած ­”Միութիւն Եւ Յառաջդիմութիւն­” կոմիտէն: Երկու օրուան մէջ Նորատունկեան զիս ծանօթացուց Կ. Պոլիս գտնուող մասոն մեծաւորներուն: Ան զիս ծանօթացուց նաեւ երեսփոխաններ Քարասոյի եւ Թալաաթ պէյի հետ: Քարասօ — երդուեալ հաւատարմատար, հրեայ, Սելանիկի երեսփոխան, հետագային ընտրուեցաւ Սուլթան Ապտուլ Համիտին յայտնելու անոր տապալումը: Թալաաթ պէյ — թիւրք, նոյնպէս Սելանիկէն ընտրուած էր խորհրդարանի նախագահի օգնական:

Երիտասարդ Էնվեր պէյը — գեղեցիկ, գնդապետ, Երիտթրքական կուսակցութեան եւ բանակին հպարտութիւնը, ամբողջ շարժման պարագլուխն էր: Խօսակցութեան ժամանակ իր համեստութիւնը ուղղակիօրէն կը կախարդէ, իսկ իր արտայայտութեանց տրամաբանականութիւնը պարտութեան կը մատնէ՝ բոլորը: Նորատունկեան նմանապէս ինծի հնարավորութիւն տուաւ բանակցելու Դաշնակցութեան ներկայացուցիչներուն հետ: Ահմէտ Ռիզայի հետ ես չէի ուզած հանդիպիլ, երբ Երիտթրքական կոմիտէն տակաւին Բարիզ կը գտնուէր­” (էջ 139):

Ռուսական եւ թիւրք-հրէական մասոնութեան միջեւ կապերու հաստատման մէջ հայազգի կերպարները չեն սահմանափակուիր Նորատունկեանով եւ Հ.Յ. Դաշնակցութեան Կ. Պոլսոյ պարագլուխներով: Կայ նաեւ մէկ ուրիշը: Պեպութով կը շարունակէ յուշագրութեան մէջ. ­”Երիտթիւրքերուն հետ բոլոր հավաքները տեղի ունեցան Թոքաթլեանի ճաշարանին մէջ: Անիկա միակ լաւ ճաշարանն էր: Անոր տէրը՝ Թոքաթլեանը հայ է եւ մասոն: Ճաշարանը նորոգութեան մէջ էր: Յայնժամ, ան պանդոկ մը կարգադրեց, ինչպես նաեւ տարածք մը մասոնական օթեակեն համար: Մեր ժամադրութիւնները (հանդիպումները — Գ.Ե.) տեղի ունեցան ոչ թէ ընդհանուր պահին, այլ գաղտնի սենեակին մէջ, ուր Թոքաթլեան անձնապէս մեզմէ իւրաքանչիւրը կը տանէր այցելուներէն աննկատ կերպով: Հակառակ սահմանադրութեան, Երիտթիւրքերուն հարկաւոր էր զգոյշ ըլլալ, իսկ ես եւս չէի ուզեր, որ իմ ժամադրութիւններս յայտնի ըլլային­” (էջ 139): Կ. Պոլիս 10 օր կեցութեան ընթացքին, ­”միշտ կը հանդիպէինք Թոքաթլեանի ճաշարանի գաղտնարաններուն մէջ­” (էջ 142):

Այս ընթացքին, Մերկուլիես եւ Ուրուսով Պուտափեշթէն Կ. Պոլիս կը հասնին: Կ՛որոշեն երեքով հանդիպիլ Ահմէտ Ռիզային:

­”Երբ մենք երեքովս խորհրդարան ուղղուեցանք եւ Ահմետ Ռիզային ղրկեցինք մեր այցետոմսերը, վայրկեանապէս ընդունուեցանք: Աստիճաններուն վերեւը մեզ դիմաւորեց Թալաաթ պէյը, իսկ աշխատասենեակին մուտքին՝ նոյնինքն Ահմէտ Ռիզան: Այդ հանդիպումը պահակներուն վրայ այնպիսի տպաւորութիւն ձգած էր, որ երբ յաջորդ անգամ խորհրդարան գացինք՝ հարկաւոր չեղաւ այցետոմս ղրկելու (ներս): Երիտթիւրք բարապանը մեզմէ իւրաքանչիւրին ուսերը թօթուեց եւ անմիջապէս ներս թողուց: Ահմէտ Ռիզա մեզ արտակարգ ջերմութեամբ ընդունեց: Ընդունուած սովորութեան համաձայն, սուրճ հրամցուեցաւ: Սենեակին մէջ կը գտնուէին Թալաաթ պէյը եւ ինչ-որ ընդդիմադիր իշխան մը: Մենք կէս ժամ նստած էինք, երբ Ահմէտ Ռիզային երկու այցետոմս ներկայացուցին: Ահմէտ Ռիզա միայն կրցաւ ըսել. ­”Voila, vous serez en compagnie des amis­” (­”Ահա, դուք բարեկամներու ընկերութեան մէջ պիտի գումարուիք­”), մինչ ներս մտան Կուչքովն ու դեսպանատան թարգմանիչ Մանտէլշթամը: Տեսնելով այս կերպարը (Կուչքովը, — Գ.Ե.), մենք անմիջապէս դուրս ելանք բաժնուելու համար Ահմէտ Ռիզայէն, եւ առանց բարեւելու Կուչքովին, շտապեցինք դուրս գալ:
Մեկնումի ժամանակ ես Թալաաթ պէյին մասոնական նշան տուի, թէ կ՛ուզեմ իրեն հետ խօսիլ: Երբ միջանցքին մէջ եղանք, ես իրեն բացատրեցի թէ ինչպիսի ­”բարեկամ­” եւ ինչպիսի ազատական մըն է Կուչքովը: Թալաաթ պէյ շատ շնորհակալ եղաւ, որ այս պարզաբանումը կատարեցի իրեն, եւ ըսաւ ինծի. ­”Կրնաք հանգիստ ըլլալ, որ Կուչքովին սուրճ պիտի չհրամցուի­”­” (էջ 110-111):
Թէ Թալաաթ Կուչքովին սուրճ հրամցո՞ւց կամ ոչ՝ չենք գիտեր, բայց հայազգի-թիւրք-հրեայ մասոնական այս սիրալիր հանդիպումներէն 90 օր ետք հայութեան հրամցուեցաւ առաջին Երիտթրքական Եղեռնը՝ Ատանայի եւ շրջակայքի 30.000 հայոց կոտորածը: Աւա՛ղ, այս ջարդէն ետք եւս հայ մասոն ղեկավարները շարունակեցին մասոնական եղբայրական սիրաբանութիւնը Թալաաթ, Էնվեր եւ ընկերք շրջանակին հետ, որու հետեւանքն եղաւ Մեծ Եղեռնը եւ նոյն սիրաբանող հայազգի մասոններու մեծ մասին կոտորածը (Զօհրապ, Տաղաւարեան, եւն.):

Գեւորգ Յազըճյան
պատմական գիտությունների թեկնածու

­”Լուսանցք­”  Թիվ  38,  14-20 դեկտեմբեր 2007թ.

Ազդեցության գործակալներ

7 Դեկտեմբերի, 2007

Երկրները ներսից քայքայողները

Ազգերի ու պետությունների միջեւ գաղտնի պատերազմի ու ներքաղաքական խարդավանքների փորձված ու արդյունավետ միջոց է հակառակորդի կառավարման ու հանրային տարաբնույթ համակարգերում անարդյունավետ ու բնականոնությունը խաթարող տեխնոլոգիաներ ներդնելը: Այսինքն՝ ապատեղեկատվությամբ սխալ ու ապակայունացնող խորհուրդներ տալը եւ այդպիսով յուրաքանչյուր բարեփոխում դեպի փակուղի տանելը: Այս ­”հնարքը­” գործադրվեց նաեւ ­”անհողդողդ­” ԽՍՀՄ-ը փլուզելիս: Այժմ, իհարկե, շատերին է հասու, թե ինչ ծրագիր գործածվեց եւ ինչ հետեւողականորեն քանդեցին երբեմնի հզոր կայսրությունը:

ԱՄՆ-ի ազգային անվտանգության (ԱԱ) 20/1 ղեկավար հրահանգում (դիրեկտիվ), որը 1948թ. օգոստոսի 18-ին հաստատել է նախագահ Հ. Տրումենը, ասվում էր. ­”Պետք է արմատապես փոխել Ռուսաստանի ներկայիս կառավարության արտաքին քաղաքականության տեսությունն ու գործնականում դրա կիրառումը­”: Թե ինչպես պետք է դա արվեր, ­”բացատրվում է­” Տրումենի հաստատած մեկ այլ՝ 1950թ. ապրիլի 7-ի ԱԱ 68-րդ ղեկավար հրահանգում. ­”Մենք պետք է անթաքույց հոգեբանական պատերազմ վարենք Ռուսաստանի դեմ: Մեր արժեքները տարածելուց զատ մեր քաղաքականությունն ու ջանքերը պետք է ուղղված լինեն խորհրդային համակարգում արմատական փոփոխություններ առաջացնելուն: Ակնհայտ է, որ դա շատ ավելի էժան եւ արդյունավետ կլինի, եթե կատարվի հենց խորհրդային հասարակության մեջ եղած ներքին ուժերի միջոցով­”:

Ի՞նչ ­”ներքին ուժերի­” մասին է խոսքը: Իհարկե այն մարդկանց, ովքեր իրենց գործունեությունը նպատակաուղղում են պետության (տվյալ դեպքում` ԽՍՀՄ-ի) սոցիալ-քաղաքական համակարգը կործանելուն: Բնականաբար, այդ անելու համար նրանք պետք է ունենան համապատասխան պաշտոն, քաղաքական-հասարակական դիրք, իշխանական, տնտեսական, մշակութային կամ այլ լծակներ:

Այսպիսի մի միտք էլ ժամանակին արտահայտել է ԱՄՆ Կենտրոնական հետախուզական վարչության (ԿՀՎ) տնօրեն Ալեն Դալեսը՝ 1945թ. ԱՄՆ Կոնգրեսում ներկայացրած ելույթում, ինչն առ այսօր էլ հետաքրքրական ու այժմեական է. ­”… Քաոս սփռելով, մենք աննկատ, իրենց իրական արժեքները կփոխենք կեղծերով եւ կստիպենք նրանց հավատալ այդ կեղծ արժեքներին: Գրականությունից եւ արվեստից մենք աստիճանաբար դուրս կմղենք նրա հասարակական էությունը. դուրս կմղենք նկարիչների մոտից ժողովրդի հոգու խորքում կատարվող գործընթացների պատկերման եւ ուսումնասիրության ցանկությունը, իսկ գրականությունը, թատրոնը, կինոն պետք է պատկանեն եւ փառաբանեն միայն ամենազազրելի մարդկային զգացումները: Մենք պետք է օգնենք եւ բարձրացնենք այնպիսիներին, որոնք կսկսեն սերմանել, սրսկել մարդկային գիտակցությունում սեքսի, բռնության, սադիզմի, դավաճանության, այլ խոսքերով՝ յուրաքանչյուր անբարոյականության պաշտամունք: Պետության ղեկավարությունում մենք քաոս եւ անկարգություն կստեղծենք: Մենք աննկատ, բայց ակտիվ եւ մշտապես, կօժանդակենք չինովնիկների հիմարությունը, կաշառակերությունը, անսկզբունքայնությունը: Ազնվությունը եւ օրինավորությունը կծաղրվեն, կդառնան անցյալի մնացուկ ու ոչ մեկին այլեւս պետք չեն լինի: Ստահակությունն ու հանդգնությունը, սուտն ու կեղծիքը, հարբեցողությունն ու թմրամոլությունը, միմյանց հանդեպ անասնական վախն ու անամոթությունը, դավաճանությունն ու ժողովուրդների թշնամությունը մենք ճարպկորեն եւ աննկատորեն կսերմանենք: Եվ միայն քչերը կենթադրեն կամ կհասկանան, թե ինչ է կատարվում: Բայց նման մարդկանց մենք կդնենք անօգնական վիճակի մեջ, կդարձնենք խեղկատակ: Կգտնենք միջոցներ՝ նրանց զրպարտելու եւ հասարակության տականք հայտարարելու…­”:

Սա իհարկե ԽՍՀՄ-ը քանդելու անգլո-(սաքսոնական) ամերիկյան մասոնական ծրագիր էր, սակայն, այժմ էլ այն կիրառելի է՝ յուրաքանչյուր երկիր քարուքանդ անելու դեպքում, որի ականատեսն ենք հիմա մեր երկրում, մեր իրականությունում, եւ առհասարակ…

Հատուկ ծառայությունների տերմինաբանությամբ, այն մարդը, ով իր ծառայական բարձր դիրքը գործածում է ի շահ ուրիշ պետության (կամ ազգի), կոչվում է ­”ազդեցության գործակալ­”: Ազդեցության գործակալը կարող է լինել, օրինակ, պետության կամ քաղաքական կուսակցության ղեկավար, պաշտոնյա, ԱԺ պատգամավոր, ԶԼՄ-ի ղեկավար, գիտության կամ մշակույթի գործիչ, գործարար եւ այլն:

2-րդ համաշխարհային պատերազմից հետո ԱՄՆ-ն ձեռնամուխ է լինում ԽՍՀՄ-ում ազդեցության գործակալներ ունենալու ծրագրի իրականացմանը: Ինչպես վերը նշեցինք, ծրագիրն անձամբ մշակել էր ԿՀՎ-ի տնօրեն Ալեն Դալեսը: Ինչպես ցույց տվեց պատմությունը, այդ ծրագրի դրույթներն անփոփոխ մնացին ընդհուպ մինչեւ ԽՍՀՄ-ի փլուզումը, իսկ հիմա գործածվում են այլ երկրներում, այդ թվում՝ Հայաստանում: Եթե մեկ անգամ եւս վերընթերցենք Ա. Դալեսի ելույթից մեջբերումը, որեւէ հարց այլեւս չի առաջանա, թե ինչու են միջակությունն ու անբարոյականությունը, ապազգային դրսեւորումները գլուխ բարձրացրել մեզանում…

Ստալինի մահից հետո՝ 1953թ. մարտի 6-ին, ԱՄՆ-ի պետքարտուղար Ջ. Ֆ. Դալեսի՝ ամերիկյան դեսպանատներին ու դիվանագիտական առաքելություններին ուղարկած շրջաբերականում ընդգծվում էր. ­”Մեր գլխավոր նպատակը մնում է նոր ռեժիմի նկատմամբ կասկած, անվստահություն ու շփոթություն սերմանելը ոչ միայն ԽՍՀՄ-ի եւ արբանյակ-երկրների կառավարող շրջանակներում ու ժողովուրդների մեջ, այլեւ ԽՍՀՄ-ի սահմաններից դուրս գործող կոմունիստական կուսակցությունների շարքերում­”:

ԱՄՆ նախագահ Ռ. Ռեյգանի հանձնարարությամբ Հարվարդի համալսարանի պրոֆեսոր պատմաբան Ռ. Փայփսի մշակած ԱՄՆ-ի նոր հայեցակարգը նախորդներից էապես չէր տարբերվում: Ամերիկացի քաղաքագետ Պ. Շվեյցերը գրում է, որ ­”հայեցակարգում հստակորեն ձեւակերպված էր, որ մեր հերթական խնդիրը ոչ թե ԽՍՀՄ-ի հետ համագոյակցելն է, այլ՝ խորհրդային համակարգը փոխելը­”:
ԱՄՆ նախագահ ավագ Ջ. Բուշի վարչակազմի պատվերով մշակված ­”Ազատագրում­” եւ ­”Տեղեկատվական պատերազմ­” հայեցակարգերը եւս բացահայտորեն հետապնդում էին ԽՍՀՄ-ն ­”ապամոնտաժելու­”, ներսից թուլացնելու եւ այժմ էլ ­”Ռուսաստանը մասնատելու­” նպատակը:

Ներազգային խափանարարները

ԽՍՀՄ Պետական անվտանգության կոմիտեն (ՊԱԿ) իրապես տեղյակ էր այդ ծրագրերին: Մեջբերենք մի հատված ­”Խորհրդային քաղաքացիներից ազդեցության գործակալներ հավաքագրելու՝ ԿՀՎ-ի ծրագրերի մասին­” զեկույցից, որը ԽՍՀՄ-ի ղեկավարությանն էր ներկայացրել ՊԱԿ-ը:

­”Ըստ հավաստի տվյալների, վերջին ժամանակներս ԿՀՎ-ն ԽՍՀՄ-ի հետագա զարգացման ուղիների վերաբերյալ իր մասնագետների կանխատեսումների հիման վրա մշակում է թշնամական գործունեությունն ակտիվացնելու ծրագրեր, որոնք ուղղված են խորհրդային հասարակությունը քայքայելուն ու սոցիալիստական տնտեսությունը կազմալուծելուն: Այդ նպատակով ամերիկյան հետախուզությունը խնդիր է դնում խորհրդային քաղաքացիներից հավաքագրել ազդեցության գործակալներ, կազմակերպել նրանց ուսուցումն ու հետագայում առաջ քաշել նրանց ԽՍՀՄ-ի քաղաքական, տնտեսական եւ գիտական կառավարման ոլորտներում: ԿՀՎ-ն մշակել է ազդեցության գործակալների անհատական պատրաստության ծրագիր, որով նախատեսվում է լրտեսական գործունեության համար անհրաժեշտ հմտությունների ձեռքբերում, ինչպես նաեւ՝ նրանց քաղաքական ու գաղափարախոսական մշակում: Ամերիկյան հետախուզության ղեկավարությունը ծրագրում է հետեւողականորեն ու նպատակասլաց ձեւով, առանց միջոցներ խնայելու գտնել մարդկանց, ովքեր իրենց անձնական հատկանիշներով հեռանկարում կարող են զբաղեցնել վարչական պաշտոններ կառավարման ապարատում: Առանձին գործակալների գործունեությունը, որով կյանքի է կոչվելու ժողտնտեսության մեջ նենգադուլի (սաբոտաժի) եւ ղեկավար հրահանգների աղավաղման քաղաքականությունը, համակարգվելու եւ ուղղորդվելու է մի կենտրոնից: ԿՀՎ-ի մտահղացմամբ, ազդեցության գործակալների նպատակաուղղված գործունեությունը նպաստելու է ԽՍՀՄ-ում ներքաղաքական բնույթի որոշակի դժվարությունների առաջացմանը, կասեցնելու է մեր տնտեսության զարգացումը, գիտական որոնումները տանելու է փակուղի­” (­”Խորհրդային Ռուսաստան­”, 03.03.1993թ.):
ԽՍՀՄ ղեկավարությունը (անձամբ Մ. Գորբաչովը) ­”անտեսում­” են խորհրդային հատուկ ծառայությունների բազմաթիվ ահազանգերը, ինչը վկայում է, որ ազդեցության գործակալներ կային ԽՍՀՄ ղեկավարության ամենաբարձր օղակում: Մ.Գորբաչովն էր հենց ամենաառաջին ազդեցության գործակալը, ով հիմք դրեց ԽՍՀՄ փլուզմանը մի կողմից ու երկու Գերմանիաների միավորմանը՝ մյուս կողմից: Եվ այսօր նա վայելում է կյանքն Արեւմուտքում: ԽՍՀՄ-ի քայքայմանը նախորդեց ­”լճացման­”, տնտեսության զարգացման ռիթմի թուլացման, կուսակցական ­”նոմենկլատուրայի­” եւ պետական ­”չինովնիկների­” մեծ չափերի հասնող կաշառակերության ու այլասերման ժամանակաշրջանը:

Վերջինս իր բոլոր բնութագրերով կասկածելիորեն համահունչ է ամերիկյան հետախուզության նպատակներին: Ուստի բավարար հիմքեր կան պնդելու, որ ԽՍՀՄ-ի կործանումը ­”սառը­” պատերազմում պարտվելու հետեւանք է, եւ որ այն ոչ թե փլուզվեց, այլ՝ փլուզեցին: Մենք հատկապես դրա ականատեսն էինք՝ 1988թ. սկսած: Ազդեցության գործակալները ­”սոցիալական պայթյուն­”-ի չհասնելով, ներդրեցին ­”էթնիկ պայթյուն­”-ը եւ հասան հաջողության, քանզի այն ամենացավոտ խնդիրն էր նախկին ԽՍՀՄ տարածքում: Գրեթե բոլոր ազգերը հիմնախնդիրներ ունեին: Եվ հատկապես հայերիս համար դա ցավոտ թեմա էր… Բոլորս կհիշենք, թե ինչպես էին մեզ ­”տոգորում­” Գալինա Ստարավոյտովան ու Անդրեյ Սախարովը, նման մի զույգ կամ եռյակ ազդեցության գործակալներ էլ ­”տոգորում­” էին ադրբեջանցիներին: Նպատակը ԽՍՀՄ-ը մասնատելն էր, սակայն, մեր համառությամբ մենք հասանք ավելիին՝ բացի անկախություն ձեռքբերելուց, ազատագրեցինք նաեւ Արցախն ու այլ հայկական տարածքներ: Ամեն դեպքում մենք կարողացանք շահող դուրս գալ այս ­”խաղ­”-ից, որքան էլ ջանացին մեզ խանգարել…

Ինչեւէ, վերադառնանք մեր թեմային:

Որոշ ազդեցության գործակալների անուններ

Ռուս հայտնի հետազոտող Օլեգ Պլատոնովը ­”Ռուսաստանը մասոնների տիրապետության տակ­” գրքում (Մոսկվա, 2000թ.) բերում է ազդեցության գործակալների, մասոնական օթյակների եւ այլ կազմակերպությունների անդամների մի ցուցակ՝ կազմված բաց եւ փակ աղբյուրների հիման վրա: Ցուցակում ընդգրկված են քաղաքական գործիչներ, պաշտոնյաներ, գիտնականներ, արվեստագետներ եւ խոշոր այլ մտավորականներ, ովքեր անմիջականորեն նպաստել են ԽՍՀՄ-ի փլուզմանն ու այսօր էլ նրանցից շատերը շարունակում են իրենց ուժերն ի սպաս դնել Ռուսաստանում մասոնական կամ գործակալական նպատակներն իրականացնելուն:

Ահա նրանցից մի քանիսի անունները.

Քաղաքական գործիչներ

Աբել Աղանբեկյան — եղել է Մ. Գորբաչովի խորհրդականը:

Ալեքսանդր Բովին — լրագրող, քաղաքական մեկնաբան, եղել է ՌԴ դեսպանն Իսրայելում:

Պավել Բունիչ — տնտեսագետ, ­”Արծվի օրդեն­” մասոնական օթյակի անդամ:

Գենադի Բուրբուլիս — նախկին պետքարտուղար, Բ. Ելցինի համակիրներից, ­”Մալթայական օրդենի­” անդամ:

Անատոլի Սոբչակ — իրավաբան, մասոնական ­”Ռոտարի­” եւ ­”Մագիստերիում­” ակումբների անդամ, եղել է Սանկտ-Պետերբուրգի քաղաքապետ, Վ. Պուտինի մերձավորներից էր:

Գալինա Ստարովոյտովա — եղել է Ելցինի խորհրդականը ազգային հարցերով, Պետդումայի պատգամավոր էր:

Գեորգի Շահնազարով — քաղաքագետ, Մ. Գորբաչովի օգնականը, նրա հիմնադրամի ղեկավար:

Ալեքսանդր Յակովլեւ — կուսակցական քարոզիչ, ԽՄԿԿ ԿԿ քաղբյուրոյի անդամ, ­”Մագիստերիում­” ակումբի անդամ, ԱՄՆ-ի ազդեցության գործակալ 1950-ական թթ. վերջից:

Ռոման Աբրամովիչ — ­”Սիբնավթ­” ընկերության ղեկավար: Համաշխարհային տնտեսական ֆորումի խորհրդատու է, Ելցինի մերձավորը:

Նիկոլայ Աքսյոնենկո — ՌԴ հաղորդակցության ուղիների նախարար (1997թ.):

Վադիմ Բակատին — ԽՍՀՄ ՆԳ նախարար, ՊԱԿ-ի նախագահ (1991-1992թթ.) ԿՀՎ-ին է հանձնել մի շարք գաղտնի փաստաթղթեր:

Բորիս Բերեզովսկի — ­”Մալթայական օրդենի­” եւ մասոնական այլ կազմակերպությունների անդամ, ՌԴ անվտանգության նախագահի տեղակալ (1997թ.): Եղել է ԱՊՀ կոորդինատոր, այժմ հետախուզման մեջ է, թաքնվում է Մեծ Բրիտանիայում:

Եգոր Գայդար — եղել է ՌԴ վարչապետի պաշտոնակատար, ­”Պրավդա­” թերթի եւ ­”Կոմունիստ­” ամսագրի թղթակից:

Միխայիլ Գորբաչով — ԽՄԿԿ ԿԿ գլխավոր քարտուղար, ­”Համաշխարհային ֆորում­” եւ ­”Եռակողմ հանձնաժողով­” կազմակերպությունների անդամ:

Բորիս Ելցին — ՌԴ առաջին նախագահ, ­”Մալթայական օրդենի­” կոմանդոր (1991թ.), համագործակցում էր ­”Եռակողմ հանձնաժողովի­”, Բիլդերբերգյան ակումբի հետ:

Սերգեյ Կարագանով — Ելցինի խորհրդական, ­”Մեծ Եվրոպա­” մասոնական օթյակի անդամ:
Սերգեյ Կիրիենկո (Իսրայիտել) — ՌԴ վարչապետ (1998 թ.), ­”սայենթոլոգիա­” աղանդի հետեւորդ, Վ. Պուտինի մերձավորներից:

Ալեքսանդր Լեբեդ — գեներալ, մասոնական ­”Մեծ Արեւելք­” օթյակի անդամ էր:

Միխայիլ Լեսին — ՌԴ մամուլի եւ տեղեկատվության նախարար (1999թ.), ­”Մալթայական օրդենի­” անդամ:

Ալեքսանդր Լիֆշից — ՌԴ փոխվարչապետ, ֆինանսների նախարար (1998թ.), ­”Եռակողմ հանձնաժողովի­” եւ Համաշխարհային տնտեսական ֆորումի խորհրդատու:

Յուրի Լուժկով (Կաց) — Մոսկվայի քաղաքապետ, ­”Ռոտարի­” մասոնական ակումբի անդամ:
Ասլան Մասխադով — Չեչնիայի նախագահ (1996-1999թթ.), ­”Երիտասարդ Թուրքիա­” մասոնական օթյակի անդամ (Անկարա, 1994թ.):

Անդրանիկ Միհրանյան — քաղաքագետ, Միջազգային ռուսական ակումբի անդամ:
Բորիս Նեմցով — ՌԴ փոխվարչապետ (1997-1998 թթ.), ­”Եռակողմ հանձնաժողովի­” խորհրդատու, Պետդումայի պատգամավոր:

Անդրեյ Կոզիրեւ — ՌԴ նախկին արտգործնախարար, Միջազգային հարաբերությունների խորհրդի խորհրդատու:

Յուրի Օսիպյան — ակադեմիկոս, ­”Մագիստերիում­” ակումբի անդամ:

Եվգենի Պրիմակով — ՌԴ արտգործնախարար (1996թ.), վարչապետ (1998թ.), ­”Մալթայական օրդենի­” եւ ­”Հռոմեական ակումբի­” անդամ:

Ալեքսանդր Ռուցկոյ — ՌԴ փոխվարչապետ (1991թ.), ­”Մալթայական օրդենի­” անդամ (1991թ.), Կուրսկի նահանգապետն էր (1997թ.):

Վիկտոր Խրիստենկո — ՌԴ ֆինանսների նախարար (1999թ.), ­”Եռակողմ հանձնաժողովի­” խորհրդատու:

Վլադիմիր Գուսինսկի – ՌԴ հրեական համայնքի ղեկավար, ­”Բնայ-Բրիտ­” կազմակերպության անդամ: Թաքնվում է Իսրայելում:

Վիկտոր Չերնոմիրդին — ԽՍՀՄ նավթի եւ գազի արդյունաբերության նախարար (1985-1989թթ.), ՌԴ վարչապետ (1992-1998թթ.), ­”Եռակողմ հանձնաժողովի­” եւ Միջազգային հարաբերությունների խորհրդի խորհրդատու:

Անատոլի Չուբայս (Սագալ) — մասոնական ­”Մեծ Եվրոպա­” հանձնաժողովի, ­”Փոխազդեցություն­” ակումբի խորհրդի եւ Բիլդերբերգյան ակումբի անդամ:

Էդուարդ Շեւարդնաձե — Վրաստանի նախկին նախագահ, ­”Մագիստերիում­” մասոնական ակումբի անդամ:

Գրիգորի Յավլինսկի — ՌԴ Պետդումայի պատգամավոր, ԱՄՆ-ի ազդեցության գործակալ:

Սերգեյ Յաստրժեմսկի — ­”Մալթայական օրդենի­” անդամ:

Վիկտոր Գերասչենկո — ՌԴ կենտրոնական բանկի նախագահն էր:

Գիտության եւ մշակույթի գործիչներ

Արկադի Արկանով — գրող, ­”Ռուսական փեն-կենտրոնի­” անդամ:

Բելլա Ախմադուլինա — ­”Ռուսական փեն-կենտրոնի­” անդամ:

Օլեգ Բասիլաշվիլի — դերասան, Ջ. Սորոսի ­”Բաց հասարակություն­” ինստիտուտի դիտորդական խորհրդի անդամ:

Ելենա Բոններ — հրեական շահերի հետամուտ հասարակական գործիչ, ԱՄՆ-ի ազդեցության գործակալ:

Իոսիֆ Բրոդսկի — բանաստեղծ, ­”Մագիստերիում­” ակումբի անդամ:

Ստանիսլավ Գովորուխին — կինոռեժիսոր, ՌԴ Պետդումայի պատգամավոր, ­”Միջազգային ռուսական ակումբի­” անդամ (1992թ.):

Դանիիլ Գրանին — գրող, ­”Ռուսական փեն-կենտրոնի­” անդամ:

Յուլի Գուսման — ռեժիսոր, ­”Արծվի օրդենի­” անդամ (1993թ.):

Սերգեյ Դորենկո — Բ. Բերեզովսկու հովանավորությունը վայելող հեռուստալրագրող:

Վլադիմիր Դուդինցեւ — գրող, ­”Ռուսական փեն-կենտրոնի­” անդամ (1992թ.):

Եվգենի Եվտուշենկո — ­”Մագիստերում­” ակումբի անդամ:

Միխայիլ Ժվանեցկի — ­”Ռուսական փեն-կենտրոնի­” անդամ:

Մարկ Զախարով — թատերական գործիչ:

Ֆազիլ Իսկանդեր — գրող, ­”Ռուսական փեն-կենտրոնի­” անդամ:

Գարի Կասպարով — ­”Արծվի օրդենի­” անդամ (շախմատի աշխարհի նախկին չեմպիոն, ներկայումս քաղաքական գործիչ):

Եվգենի Կիսելյով — Վ. Գուսինսկու հովանավորությունը վայելող հեռուստալրագրող, ՊԱԿ-ի բարձրագույն դպրոցի դասախոս, ՊԱԿ-ի գաղտնի գործակալ:

Միխայիլ Լեոնտեւ — Բ. Բերեզովսկու հովանավորությունը վայելող հեռուստալրագրող, ­”Փոխազդեցություն­” ակումբի անդամ:

Դմիտրի Լիխաչով — գրականագետ, ակադեմիկոս, ­”Ռուսական փեն-կենտրոնի­” անդամ (1992թ.):
Բուլատ Օկուջավա — գրող, ­”Ռուսական փեն-կենտրոնի­” անդամ (1992թ.):

Ալլա Պուգաչովա — երգչուհի, ­”Արծվի օրդենի­” անդամ:

Ռոբերտ Ռոժդեստվենսկի — բանաստեղծ, ­”Ռուսական փեն-ակումբի­” անդամ (1992թ.):

Անատոլի Ռիբակով — գրող, ­”Ռուսական փեն-ակումբի անդամ­” (1992թ.):

Էդուարդ Սագալաեւ — հեռուստալրագրող, ­”Ռոտարի­” ակումբի անդամ (1990թ.):

Անդրեյ Սախարով — ակադեմիկոս, ԱՄՆ-ի ազդեցության գործակալ էր:

Նիկոլայ Սվանիձե — սիոնիստական հեռուստաքարոզիչ:

Մի քիչ էլ ­”մերոնց­” մասին

Հայաստանում էլ կան, իհարկե, ազդեցության գործակալներ, ովքեր այս կամ այն մասոնական օթյակի, ­”Ռոտարի­” կամ ­”Լիոն­” ակումբի (ինչպես միշտ բարեգործականի անվամբ հանդես եկող), այս կամ այն աղանդի ու արեւմտյան չափանիշներով առաջնորդվող հասարակական նախաձեռնության անդամներ են:

Երեւանյան ­”Ռոտարի­” ակումբի հիմնադիր նախագահը 1996թ. եղել է գործարար Գուրգեն Վարդանյանը, ով ներկայումս Լատվիայում է բնակվում: Քանի որ յուրաքանչյուր տարի ­”Ռոտարի­” ակումբի նախագահը փոխվում է, նրան հաջորդել են Գուրգեն Բարիկյանը (դասախոս), Արթուր Միրոյանը (գործարար, ԱԺ նախկին փոխնախագահ հանգուցյալ Ռուբեն Միրոյանի եղբորորդին), Սերոբ Տեր-Պողոսյանը (գործարար), Անդրեաս Համբարձումյանը (բժիշկ-ուռուցքաբան), Արտավազդ Յախշիբեկյանը (­”Առաջին ապահովագրական ընկերություն­” կազմակերպության նախագահ), Ահարոն Ադիբեկյանը (սոցիոլոգ, ­”Սոցիոմետր­” հետազոտությունների կենտրոնի ղեկավար), Արտյոմ Տիգրանյանը (գործարար)…

­”Ռոտարի­” ակումբի անդամ են նաեւ Հայաստանի կինոգործիչների միության նախագահ Ռուբեն Գեւորգյանցը, ով չի թաքցնում, որ ինքը նաեւ մասոն է ու հպարտանում է այդ փաստով, Հովսեփ Սեֆերյանը, ով հայտնի գործարար է ու միեւնույն ժամանակ ՀՀ դեսպանն էր Հնդկաստանում:
Երեւանյան ակումբն ունի նաեւ պատվավոր անդամներ, ինչպիսիք են, օրինակ, ԱՄՆ-ի, Բուլղարիայի, Հունգարիայի, Եգիպտոսի, Ռուսաստանի նախկին դեսպանները եւ այլք…

Ցավալի է, բայց Հայաստանում կան նաեւ պետական ու քաղաքական գործիչներ, ովքեր նույնպես մասոնական օթյակների ու տարաբնույթ աղանդների հետեւորդներ են ու ըստ այդմ էլ՝ ազդեցության գործակալներ: Սա, իհարկե, առավել մտահոգիչ ու առանձին թեմայի նյութ է…

Արամ Ավետյան 

­”Լուսանցք­”  Թիվ  37,  7-13 դեկտեմբեր 2007թ.